§3.1288aἀλλʼ ἐκ τῶν εἰρημένων γε φανερὸν ὡς ἐν μὲν τοῖς ὁμοίοις καὶ ἴσοις οὔτε συμφέρον ἐστὶν οὔτε δίκαιον ἕνα κύριον εἶναι πάντων, οὔτε μὴ νόμων ὄντων, ἀλλʼ ὡς αὐτὸν ὄντα νόμον, οὔτε νόμων ὄντων, οὔτε ἀγαθὸν ἀγαθῶν οὔτε μὴ ἀγαθῶν μὴ ἀγαθόν, οὐδʼ ἂν κατʼ ἀρετὴν ἀμείνων ᾖ, εἰ μὴ τρόπον τινά.
しかし、これまでに述べられたことから明らかなように、同等で等しい人々の間では、一人がすべての者の上に主権を持つことは、有益でも正当でもない。 それは、法がない場合でも(彼自身が法であるかのように支配するにせよ)、法がある場合でも同様であり、また、善い人々の間で一人の善い人が支配する場合でも、善くない人々の間で一人の善くない人が支配する場合でも同様である。 たとえその者が徳においてより優れているとしても、ある特定の仕方によるのでなければ(一人が主権を持つことは正当ではない)。
τίς δʼ ὁ τρόπος, λεκτέον·
その特定の仕方とは何であるかは述べられねばならない。
εἴρηται δέ πως ἤδη καὶ πρότερον.
もっとも、それについてはすでに以前にもある程度語られているが。
πρῶτον δὲ διοριστέον τί τὸ βασιλευτὸν καὶ τί τὸ ἀριστοκρατικὸν καὶ τί τὸ πολιτικόν.
まず、いかなる集団が王制に適しているか、いかなる集団が貴族制に適しているか、そしていかなる集団が市民制に適しているかを規定しなければならない。
βασιλευτὸν μὲν οὖν τὸ τοιοῦτόν ἐστι πλῆθος ὃ πέφυκε φέρειν γένος ὑπερέχον κατʼ ἀρετὴν πρὸς ἡγεμονίαν πολιτικήν, ἀριστοκρατικὸν δὲ ὃ πέφυκε φέρειν πλῆθος ἄρχεσθαι δυνάμενον τὴν τῶν ἐλευθέρων ἀρχὴν ὑπὸ τῶν κατʼ ἀρετὴν ἡγεμονικῶν πρὸς πολιτικὴν ἀρχήν, πολιτικὸν δὲ ἐν ᾧ πέφυκεν ἐγγίνεσθαι πλῆθος πολεμικὸν δυνάμενον ἄρχεσθαι καὶ ἄρχειν κατὰ νόμον τὸν κατʼ ἀξίαν διανέμοντα τοῖς εὐπόροις τὰς ἀρχάς.
王制に適した集団とは、政治的指導力にふさわしい、徳において卓越した家系を生み出す自然な本性を持つような大衆である。 貴族制に適した集団とは、政治的支配に向けて、徳において指導力を持つ者たちによってなされる、自由な人々の支配を受け入れることができる自然な本性を持つ大衆である。 市民制に適した集団とは、富裕な人々に価値に応じて支配職を分配する法に従って、支配され、また支配する能力を持つ、戦士としての大衆が、その内に生まれるような自然な本性を持つ集団である。
ὅταν οὖν ἢ γένος ὅλον ἢ καὶ τῶν ἄλλων ἕνα τινὰ συμβῇ διαφέροντα γενέσθαι κατʼ ἀρετὴν τοσοῦτον ὥσθʼ ὑπερέχειν τὴν ἐκείνου τῆς τῶν ἄλλων πάντων, τότε δίκαιον τὸ γένος εἶναι τοῦτο βασιλικὸν καὶ κύριον πάντων, καὶ βασιλέα τὸν ἕνα τοῦτον.
したがって、家系全体、あるいはそれ以外の人のうち誰か一人が、他のすべての人々の徳を凌駕するほど、徳において際立って優れていることが生じた場合、そのときには、この家系が王家となり、すべての者に対して主権を持ち、この一人が王となるのが正当である。
καθάπερ γὰρ εἴρηται πρότερον, οὐ μόνον οὕτως ἔχει κατὰ τὸ δίκαιον ὃ προφέρειν εἰώθασιν οἱ τὰς πολιτείας καθιστάντες, οἵ τε τὰς ἀριστοκρατικὰς καὶ οἱ τὰς ὀλιγαρχικὰς καὶ πάλιν οἱ τὰς δημοκρατικάς (πάντες γὰρ καθʼ ὑπεροχὴν ἀξιοῦσιν, ἀλλὰ ὑπεροχὴν οὐ τὴν αὐτήν), ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ πρότερον λεχθέν.
というのも、以前にも述べたように、このことは、国制を樹立する人々(貴族制を樹立する人々や、寡頭制を樹立する人々、あるいは民主制を樹立する人々)が主張する正義の基準(なぜなら、彼らはみな卓越性に基づいて権利を主張するが、その卓越性は同じではないからである)に合致するだけでなく、それ以前に語られたことにも合致するからである。
οὔτε γὰρ κτείνειν ἢ φυγαδεύειν οὐδʼ ὀστρακίζειν δή που τὸν τοιοῦτον πρέπον ἐστίν, οὔτʼ ἀξιοῦν ἄρχεσθαι κατὰ μέρος·
なぜなら、そのような人物を殺したり、追放したり、陶片追放したりすることは言うまでもなく適切ではないし、あるいはまた、交代で支配されることを彼に要求することも適切ではないからである。
οὐ γὰρ πέφυκε τὸ μέρος ὑπερέχειν τοῦ παντός, τῷ δὲ τὴν τηλικαύτην ὑπερβολὴν ἔχοντι τοῦτο συμβέβηκεν.
全体に対して部分が超越することは自然のあり方ではなく、このような絶大な優越性を持つ者には、まさにこのことが当てはまっているからである。
ὥστε λείπεται μόνον τὸ πείθεσθαι τῷ τοιούτῳ καὶ κύριον εἶναι μὴ κατὰ μέρος τοῦτον ἀλλʼ ἁπλῶς.
したがって、残された唯一の道は、このような人物に従い、この者が交代でではなく、絶対的に主権を持つことである。
περὶ μὲν οὖν βασιλείας, τίνας ἔχει διαφοράς, καὶ πότερον οὐ συμφέρει ταῖς πόλεσιν ἢ συμφέρει, καὶ τίσι, καὶ πῶς, διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
王制については、それがいかなる相違点を持つか、また、国家にとって有益でないのか有益なのか、そしていかなる人々に、どのように有益なのかについて、このように規定されたこととしよう。
ἐπεὶ δὲ τρεῖς φαμεν εἶναι τὰς ὀρθὰς πολιτείας, τούτων δʼ ἀναγκαῖον ἀρίστην εἶναι τὴν ὑπὸ τῶν ἀρίστων οἰκονομουμένην, τοιαύτη δʼ ἐστὶν ἐν ᾗ συμβέβηκεν ἢ ἕνα τινὰ συμπάντων ἢ γένος ὅλον ἢ πλῆθος ὑπερέχον εἶναι κατʼ ἀρετήν, τῶν μὲν ἄρχεσθαι δυναμένων τῶν δʼ ἄρχειν πρὸς τὴν αἱρετωτάτην ζωήν, ἐν δὲ τοῖς πρώτοις ἐδείχθη λόγοις ὅτι τὴν αὐτὴν ἀναγκαῖον ἀνδρὸς ἀρετὴν εἶναι καὶ πολίτου τῆς πόλεως τῆς ἀρίστης, φανερὸν ὅτι τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἀνήρ τε γίνεται σπουδαῖος καὶ πόλιν συστήσειεν ἄν τις ἀριστοκρατουμένην ἢ βασιλευομένην,
さて、私たちは正しい国制が三つあると言っており、これらのうちで最善のものは最善の人々によって管理されている国制であるに違いないが、そのような国制とは、一人の人物、あるいは家系全体、あるいは大衆が、最も望ましい生に向けて、ある人々は支配されることができ、他の人々は支配することができるような形で、徳において他を凌駕しているということが起きている国制である。 そして、最初の議論において、最善の国家の市民の徳と、善い人間の徳とは必然的に同一であることが示されたのであるから、優れた人間が作られるのと全く同じ方法で、また全く同じ手段によって、人は貴族制あるいは王制によって統治される国家を樹立することになる、ということは明らかである。
§3.1288bὥστʼ ἔσται καὶ παιδεία καὶ ἔθη ταὐτὰ σχεδὸν τὰ ποιοῦντα σπουδαῖον ἄνδρα καὶ τὰ ποιοῦντα πολιτικὸν καὶ βασιλικόν.
したがって、優れた人間を作る教育や習慣と、市民的・王的な人間を作る教育や習慣とは、ほぼ同一のものとなるであろう。
διωρισμένων δὲ τούτων περὶ τῆς πολιτείας ἤδη πειρατέον λέγειν τῆς ἀρίστης, τίνα πέφυκε γίγνεσθαι τρόπον καὶ καθίστασθαι πῶς.
以上のことが規定されたので、次は最善の国制について、それがいかなる方法で生じ、どのように確立される自然な本性を持っているか、すでに語ることを試みなければならない。