Humanitext Reader

アリストテレス · 人相学 §6.14-6.25

肩・首・顔・目の特徴から判断される性格の徴候

9 / 12 箇所 · ギリシア語

要旨

肩、鎖骨、首、唇、鼻、顔、目の特徴に基づき、それぞれの身体的特徴がどのような魂の強さ、性格、気質に対応し、どの動物の属性に帰せられるかを詳細に説明している。

§6.14Ὅσοις αἱ ἐπωμίδες ἐξηρθρωμέναι καὶ οἱ ὧμοι, εὔρωστοι τὰς ψυχάς·
肩先と肩が関節の引き締まっている者たちは、魂が強靭である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ ἄρρεν.
これは雄に帰せられる。
Ὅσοις δὲ οἱ ὦμοι ἀσθενεῖς, ἄναρθροι, μαλακοὶ τὰς ψυχάς·
肩が弱く、関節の緩い者たちは、魂が軟弱である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ θῆλυ.
これは雌に帰せられる。
Ταὐτὰ λέγω ἅπερ περὶποδῶν καὶ μηρῶν.
私は足や太ももに関して述べたのと同じことを言っている。
§6.15Ὅσοις ὦμοι εὔλυτοί εἰσιν, ἐλεύθεροι τὰς ψυχάς·
肩の動きがしなやかである者たちは、魂が気高い。
ἀναφέρεται δὲ ἀπὸ τοῦ φαινομένου, ὅτι πρέπει τῇ φαινομένῃ μορφῇ ἐλευθεριότης.
これは外見から帰せられる。 なぜなら、その見える姿に気高さがふさわしいからである。
Ὅσοις δὲ οἱ ὦμοι δύσλυτοι συνεσπασμένοι, ἀνελεύθεροι·
肩の動きが硬く、すぼまっている者たちは、下品である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὴν ἐπιπρέπειαν.
これは外見のふさわしさに帰せられる。
§6.16Οἷς τὰ περὶ τὰς κλεῖδας εὔλυτα, αἰσθητικοί·
鎖骨の周りの動きがしなやかである者たちは、感覚が鋭い。
εὐλύτων γὰρ ὄντων τῶν περὶ τὰς κλεῖδας εὐκόλως τὴν κίνησιν τῶν αἰσθήσεων δέχονται.
なぜなら、鎖骨の周りの動きがしなやかであると、感覚の動きを容易に受け入れるからである。
Οἷς δὲ τὰ περὶ τὰς κλεῖδαςσυμπεφραγμένα ἐστίν, ἀναίσθητοι·
鎖骨の周りが凝り固まっている者たちは、感覚が鈍い。
δυσλύτων γὰρ ὄντων τῶν περὶ τὰς κλεῖδας ἐξαδυνατοῦσι τὴν κίνησιν παραδέχεσθαι τῶν αἰσθήσεων.
なぜなら、鎖骨の周りの動きが悪いと、感覚の動きを受け入れることができなくなるからである。
Ὅσοι τὸν τράχηλον παχὺν ἔχουσιν, εὔρωστοι τὰς ψυχάς·
首が太い者たちは、魂が強靭である。
§6.17ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ ἄρρεν.
これは雄に帰せられる。
Ὅσοι δὲ λεπτόν, ἀσθενεῖς·
首が細い者たちは、弱い。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ θῆλυ.
これは雌に帰せられる。
Οἷς τράχηλος παχὺς καὶπλέως, θυμοειδεῖς·
首が太くて肉に満ちている者たちは、怒りっぽい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς θυμοειδεῖς ταύρους.
これは怒りっぽい雄牛に帰せられる。
Οἷς δὲ εὐμεγέθης μὴ ἄγαν παχύς, μεγαλόψυχοι·
首が大きくて、過度に太くない者たちは、器が大きい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς λέοντας.
これはライオンに帰せられる。
Οἷς λεπτὸς μακρός, δειλοί·
首が細くて長い者たちは、臆病である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ἐλάφους.
これはシカに帰せられる。
Οἷς δὲ βραχὺς ἄγαν, ἐπίβουλοι·
首が非常に短い者たちは、陰険である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς λύκους.
これはオオカミに帰せられる。
§6.18Οἷς τὰ χείλη λεπτὰ καὶ ἐπ’ ἄκραις ταῖς συγχειλίαις χαλαρά, ὡς ἐπὶ τοῦ ἄνω χείλους πρὸς τὸ κάτω ἐπιβεβλῆσθαι τὸ πρὸς τὰς συγχειλίας, μεγαλόψυχοι·
唇が薄く、口角の端が緩んでおり、上唇の口角に近い部分が下唇の上に重なるようになっている者たちは、器が大きい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τούς λέοντας.
これはライオンに帰せられる。
Ἴδοι δ' ἄν τις τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν μεγάλων καὶ εὐρώστων κυνῶν,
このことは、大きくて強靭な犬たちについても見ることができる。
§6.19Οἷς τὰ χείλη λεπτὰ σκληρά, κατὰ τοὺς κυνόδοντας τὸ ἐπανεστηκός, οἱ οὕτως ἔχοντες εὐγενεῖς·
唇が薄くて硬く、犬歯のあたりが捲り上がっている者たちは、高貴である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ὗς.
これは豚に帰せられる。
Οἱ δὲ τὰ χείλη ἔχοντες παχέα καὶ τὸ ἄνω τοῦ κάτω προκρεμώμενον μωροί·
唇が厚く、上唇が下唇よりも前に垂れ下がっている者たちは、愚かである。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ὄνους τε καὶ πιθήκους.
これはロバやサルに帰せられる。
Ὅσοι δὲ τὸ ἄνω χεῖλος καὶ τὼ οὖλα προεστηκότα ἔχουσι, φιλολοίδοροι·
上唇と歯茎が突き出ている者たちは、悪口を好む。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς κύνας.
これは犬に帰せられる。
§6.20Οἱ δὲ τὴν ῥῖνα ἄκραν παχεῖαν ἔχοντες ῥάθυμοι·
鼻の先が太い者たちは、怠惰である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς βοῦς.
これは牛に帰せられる。
Οἱ δὲ τὴν ῥῖνα ἀκρόθεν παχεῖαν ἔχοντες ἀναίσθητοι·
鼻の先端から太い者たちは、感覚が鈍い。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ὗς.
これは豚に帰せられる。
Οἱ τὴν ῥῖνα ἄκραν ὀξεῖαν ἔχοντες δυσόργητοι·
鼻の先が尖っている者たちは、怒りっぽい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς κύνας.
これは犬に帰せられる。
Οἱ δὲ τὴν ῥῖνα περιφερῆ ἔχοντες ἄκραν, ἀμβλεῖαν δέ, μεγαλόψυχοι·
鼻の先が丸く、かつ平らである者たちは、器が大きい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς λέοντας.
これはライオンに帰せられる。
§6.21Οἱ δὲ τὴν ῥῖνα ἄκραν λεπτὴν ἔχοντες ὀρνιθώδεις.
鼻の先が細い者たちは、鳥のようである。
Οἱ ἐπίγρυπον ἀπὸ τοῦ μετώπου εὐθὺς ἀγομένην ἀναιδεῖς·
額からすぐに鷲鼻になっている者たちは、無恥である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς κόρακας.
これはカラスに帰せられる。
Οἱ δὲ γρυπὴν ἔχοντες καὶ τοῦ μετώπου διηρθρωμένην μεγαλόψυχοι·
鷲鼻で、額との境目がはっきりしている者たちは、器が大きい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ἀετούς.
これはワシに帰せられる。
§6.22Οἱ δὲ τὴν ῥῖνα ἔγκοιλον ἔχοντες τὰ πρὸ τοῦ μετώπου περιφερῆ, τὴν δὲ περιφέρειαν ἄνω ἀνεστηκυῖαν, λάγνοι·
鼻が窪んでおり、額の前の部分が丸く、その丸みが上に向かって反り上がっている者たちは、好色である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ἀλεκτρυόνας.
これは雄鶏に帰せられる。
Οἱ δὲ σιμὴν ἔχοντες λάγνοι·
獅子鼻の者たちは、好色である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ἐλάφους.
これはシカに帰せられる。
Οἶς δὲ οἱ μυκτῆρες ἀναπεπταμένοι, θυμώδεις·
鼻孔が開いている者たちは、怒りっぽい。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ πάθος τὸ ἐν τῷ θυμῷγινόμενον.
これは怒っている時に生じる状態に帰せられる。
§6.23Οἱ τὸ πρόσωπον σαρκῶδες ἔχοντες ῥάθυμοι·
顔が肉厚な者たちは、怠惰である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς βοῦς.
これは牛に帰せられる。
Οἱ τὰ πρόσωπα ἰσχνὰ ἔχοντες ἐπιμελεῖς, οἱ δὲσαρκώδη δειλοί·
顔が痩せている者たちは、勤勉であり、肉厚な者たちは、臆病である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ὄνους καὶ τὰς ἐλάφους.
これはロバやシカに帰せられる。
Οἱ μικρὰ τὰ πρόσωπα ἔχοντες μικρόψυχοι·
顔が小さい者たちは、気が小さい。
ἀναφέρεται ἐπὶ αἴλουρον καὶ πίθηκον.
これは猫やサルに帰せられる。
Οἷς τὰ πρόσωπα μεγάλα, νωθροί·
顔が大きい者たちは、鈍重である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ὄνους καὶ βοῦς.
これはロバや牛に帰せられる。
§6.24Ἐπεὶ δὲ οὔτε μικρὸν οὕτε μέγα δεῖ εἶναι, ἡ μέση ἔξις εἴη ἂν τούτων ἐπιεικής.
顔は小さくても大きくてもいけないので、これらの中間の状態が適度であろう。
Οἶς δὲ τὸ πρόσωπον φαίνεται μικροπρεπές, ἀνελεύθεροι·
顔が貧相に見える者たちは、下品である。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὴν ἐπιπρέπειαν.
これは外見のふさわしさに帰せられる。
§6.25Οἷς τὸ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν οἶον κύστιδες προκρέμανται, οἶνόφλυγες.
目のあたりから袋のようなものがぶら下がっている者たちは、大酒飲みである。
Ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ πάθος·
これはその状態に帰せられる。
ἔστι γὰρ τοῖς σφόδρα ἐμπεπτωκόσι τὰ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν οἷον κύστιδες.
実際、ひどく酔い潰れた者たちには、目の前の部分に袋のようなものができるからである。
Ἐφεστήκασι, φίλυπνοι·
それらが腫れ上がっている者たちは、眠りを好む。
ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ πάθος, ὅτι τοῖς ἐξ ὕπνου ἀνεστηκόσιν ἐπικρέμαται τὰ ἐπὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς.
これはその状態に帰せられる。 なぜなら、眠りから覚めたばかりの者たちには、目の上の部分が覆いかぶさっているからである。

語釈・文法注

  1. 6.14Ταὐτὰ λέγω ἅπερ περὶ ποδῶν καὶ μηρῶν. — 著者自身の記述に関する言及。ここでは、肩の関節がしっかりしている状態(ἐξηρθρωμέναι)や関節が緩い状態(ἄναρθροι)について、すでに足(6.1節)や太もも(6.5節)について説明したときと同じ身体的・気質的対応関係(強靭さと軟弱さ、雄と雌の対比)が成り立つことを示している。
  2. 6.16εὐλύτων γὰρ ὄντων τῶν περὶ τὰς κλεῖδας — `εὐλύτων ... ὄντων` は、因果関係を示す接続詞 `γάρ` を伴う独立属格(genitive absolute)構文で、「鎖骨の周りの動きがしなやかであるので」という意味を表している。
  3. 6.18ὡς ἐπ’ ἄκραις ταῖς συγχειλίαις χαλαρά, ὡς ἐπὶ τοῦ ἄνω χείλους πρὸς τὸ κάτω ἐπιβεβλῆσθαι τὸ πρὸς τὰς συγχειλίας — 結果や程度を表す `ὡς` の後ろに、不定詞 `ἐπιβεβλῆσθαι`(受動相または中動相)が続く構文。中性冠詞を伴う `τὸ πρὸς τὰς συγχειλίας`(口角に近い部分)が主語であり、`τοῦ ἄνω χείλους`(上唇の〜)がそれにかかり、「上唇の口角に近い部分が、下唇の上に(または下唇に向かって)重なるほどに」という意味になる。
  4. 6.19κατὰ τοὺς κυνόδοντας τὸ ἐπανεστηκός — 中性単数冠詞 `τό` を伴う現在分詞 `ἐπανεστηκός` が名詞的に用いられており、「(犬歯のあたりが)捲り上がっていること/部分」を指す。
  5. 6.25Ἐφεστήκασι, φίλυπνοι — 完了動詞 `Ἐφεστήκασι`(`ἐφίστημι`)は「覆いかぶさっている」を意味するが、先行する文脈から、そのような目元の特徴を持つ人々(目の上が腫れ上がっている者たち)が主語として省略されている。

この箇所を引用する

アリストテレス, 人相学 §6.14-6.25. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg032.humanitext-grc1:6.14-6.25

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。