§2.2.1010 πρὸς δὲ τούτοις τῶν λεγομένων θερμῶν τὰ μὲν ἀλλοτρίαν ἔχει τὴν θερμότητα τὰ δʼ οἰκείαν, διαφέρει δὲ τὸ θερμὸν εἶναι οὕτως ἢ ἐκείνως πλεῖστον·
10 これらに加えて、温かいと言われるもののうち、あるものは外来の熱を持ち、他のものは固有の熱を持つが、このように、あるいはあのように温かいということは、きわめて大きく異なる。
ἐγγὺς γὰρ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς εἶναι θερμὸν ἀλλὰ μὴ καθʼ αὑτὸ θάτερον αὐτῶν, ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι, εἰ συμβεβηκὸς εἴη τῷ πυρέττοντι εἶναι μουσικῷ, τὸν μουσικὸν εἶναι θερμότερον ἢ τὸν μεθʼ ὑγιείας θερμόν.
というのも、それらの一方は、それ自体においてではなく、付帯的に温かいということに近いからである。 ちょうど、もし熱を出している人が音楽家であることが付帯的である場合、音楽家の方が健康な状態で温かい人よりも温かい、と言うようなものである。
§2.2.1111 ἐπεὶ δʼ ἐστὶ τὸ μὲν καθʼ αὑτὸ θερμὸν τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς, ψύχεται μὲν βραδύτερον τὸ καθʼ αὑτό, θερμαίνει δὲ μᾶλλον πολλάκις τὴν αἴσθησιν τὸ κατὰ συμβεβηκός·
11 それ自体において温かいものと、付帯的に温かいものがあるのだから、それ自体において温かいものはよりゆっくり冷めるが、付帯的に温かいものは、しばしば感覚をより温める。
καὶ πάλιν καίει μὲν μᾶλλον τὸ καθʼ αὐτὸ θερμὸν, οἷον ἡ φλὸξ τοῦ ὕδατος τοῦ ζέοντος, θερμαίνει δὲ κατὰ τὴν ἁφὴν τὸ ζέον μᾶλλον, τὸ κατὰ συμβεβηκὸς θερμὸν.
また一方、それ自体において温かいものは、たとえば炎が沸騰している水よりもそうであるように、より強く燃やすが、付帯的に温かいものである沸騰している水は、触覚においてはより温める。
ὥστε φανερὸν ὅτι τὸ κρῖναι δυοῖν πότερον θερμότερον οὐχ ἁπλοῦν·
したがって、二つのうちどちらがより温かいかを判定することは単純ではないことは明らかである。
ὡδὶ μὲν γὰρ τόδε ἔσται θερμότερον, ὡδὶ δὲ θάτερον.
なぜなら、ある観点からはこちらがより温かく、別の観点からはあちらがより温かいことになるからである。
§2.2.1212 ἕνια δὲ τῶν τοιούτων οὐδʼ ἔστιν ἁκλῶς εἰπεῖν ὅτι θερμὸν ἢ μὴ θερμόν.
12 また、そのようなもののうちあるものについては、単に温かいか温かくないかを言うことすらできない。
ὃ μὲν γάρ ποτε τυγχάνει ὂν τὸ ὑποκείμενον, οὐ θερμόν, συνδυαζόμενον δὲ θερμὸν, οἷον εἴ τις θεῖτο ὄνομα ὕδατι ἢ σιδήρῳ θερμῷ.
というのも、その基底にあるものが何であるにせよ、それ自体は温かくないが、結合されると温かいからであり、たとえば、誰かが温かい水や温かい鉄に一つの名前を与えるようなものである。
τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον τὸ αἷμα θερμὸν ἐστιν.
なぜなら、血液はこのようにして温かいからである。
καὶ ποιεῖ δὲ φανερὸν ἐν τοῖς τοιούτοις ὅτι τὸ ψυχρὸν φύσις τις ἀλλʼ οὐ στέρησίς ἐστιν, ἐν ὅσοις τὸ ὑποκείμενον κατὰ πάθος θερμόν ἐστιν.
そして、基底にあるものが状態によって温かいすべてのものにおいて、冷が一種の本性であり、欠如ではないということを、こうした事例は明らかにしている。
§2.2.13τάχα δὲ καὶ ἡ τοῦ πυρὸς φύσις, εἰ 13 ἔτυχε, τοιαύτη τις ἐστίν·
13 おそらく、火の本性も、ひょっとするとそのようなものかもしれない。
ἴσως γὰρ τὸ ὑποκείμενόν ἐστιν ἢ καπνὸς ἢ ἄνθραξ, ὧν τὸ μὲν ἀεὶ θερμὸν (ἀναθυμίασις γὰρ ὁ καπνός), ὁ δʼ ἄνθραξ ἀποσβεσθεὶς ψυχρὸς.
なぜなら、その基底にあるものは煙か炭であり、その一方は常に温かいが(煙は立ち上る呼気だから)、炭は消えると冷たくなるからである。
ἔλαιον δὲ καὶ πεύκη γένοιτʼ ἂν ψυχρά.
また、油や松の木も冷たくなりうるだろう。
ἔχει δὲ θερμότητα καὶ τὰ πυρωσθέντα πάντα σχεδόν, οἷον κονία καὶ τέφρα, καὶ τὰ ὑποστήματα τῶν ζῴων, καὶ τῶν περιττωμάτων ἡ χολὴ, τῷ ἐμπεπυρεῦσθαι καὶ ἐγκαταλελεῖφθαί τι ἐν αὐτοῖς θερμόν.
そして、火に通されたほぼすべてのもの、たとえばアルカリ液や灰、動物の分泌物、排泄物のうちでは胆汁などは、熱せられてその中に何らかの熱が残されたことによって、熱を持っている。
ἄλλον δὲ τρόπον θερμὸν πεύκη καὶ τὰ πίονα, τῷ ταχύ μεταβάλλειν εἰς ἐνέργειαν πυρός.
しかし、松の木や脂肪に富むものは別の仕方で温かい。 それは、それらが火の現実態へと速やかに変化するからである。
δοκεῖ δὲ τὸ θερμὸν καὶ πηγνύναι καὶ τήκειν.
そして、温かいものは凝固させもすれば融解させもすると思われる。
§2.2.14ὅσα μὲν οὖν ὕδατος μόνον, 14 ταῦτα πήγνυσι τὸ ψυχρὸν, ὅσα δὲ γῆς, τὸ πῦρ·
14 それゆえ、水だけでできているものは冷が凝固させ、土でできているものは火が凝固させる。
καὶ τῶν θερμῶν πήγνυται ὑπὸ ψυχροῦ ταχὺ μὲν ὅσα γῆς μᾶλλον, καὶ ἀλύτως, λυτῶς δʼ, ὅσα ὕδατος.
そして温かいもののうち、土の性質をより多く持つものは、冷によって速やかに、かつ不可逆的に凝固し、水の性質を持つものは可逆的に凝固する。
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν ἑτέροις διώρισται σαφέστερον, ποῖα τὰ πηκτά, καὶ πήγνυται διὰ τίνας αἰτίας.
しかし、これらについては他の著作において、どのようなものが凝固可能であり、どのような原因によって凝固するかがより明確に規定されている。
τὸ δὲ τί θερμὸν καὶ ποῖον θερμότερον, ἐπειδὴ λέγεται πλεοναχῶς, οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ὑπάρξει πᾶσιν, ἀλλὰ προσδιοριστέον ὅτι καθʼ αὐτὸ μὲν τόδε, κατὰ συμβεβηκὸς δὲ πολλάκις θάτερον, ἔτι δὲ δυνάμει μὲν τοδί, τοδὶ δὲ κατʼ ἐνέργειαν, καὶ τόνδε μὲν τὸν τρόπον τοδί, τῷ μᾶλλον τὴν ἁφὴν θερμαίνειν, τοδὶ δὲ τῷ φλόγα ποιεῖν καὶ πυροῦν.
しかし、何が温かく何がより温かいかについては、それが多義的に言われるため、すべてにおいて同じように成り立つわけではなく、むしろ、こちらはそれ自体においてであり、あちらはしばしば付帯的にであること、さらには、こちらは可能態においてであり、あちらは現実態においてであること、そして、こちらは触覚をより温めるというこの仕方においてであり、あちらは炎を生み出して熱するという仕方においてである、ということをさらに規定せねばならない。
§2.2.15λεγομένου δὲ τοῦ 15 θερμοῦ πολλαχῶς, ἀκολουθήσει δῆλον ὅτι καὶ τὸ ψυχρὸν κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον.
15 そして、温かいということが多義的に言われるのだから、冷たいということもまた同じ比率に従うことは明らかである。
καὶ περὶ μὲν θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ τῆς ὑπεροχῆς αὐτῶν διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
そして、温と冷、およびそれらの超越については、このように規定されたものとしよう。