Humanitext Reader

アリストテレス · 動物誌 §7.10-7.12

新生児の処置と乳汁分泌および乳児の痙攣

128 / 189 箇所 · ギリシア語

要旨

助産師による臍帯の適切な処置手順や新生児の身体的特徴を説明し、続いて産後の乳汁分泌とそれに伴う乳房の症状、さらに乳児に発生しやすい痙攣の病因と生存を左右する危険な時期について論じる。

§7.10Καὶ τῆς μαίας ἡ ὀμφαλοτομία μέρος ἐστὶν οὐκ ἀστόχου διανοίας·
助産師による臍帯の切断もまた、思慮を欠いた仕事ではない。
οὐ γὰρ μόνον περὶ τὰς δυστοκίας τῶν γυναικῶν τῇ εὐχερείᾳ δύνασθαι δεῖ βοηθεῖν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ συμβαίνοντα ἀγχίνουν εἶναι καὶ περὶ τὴν τοῦ ὀμφαλοῦ ἀπόδεσιν τοῖς παιδίοις.
というのも、女性の難産において手際の良さによって援助できることだけでなく、発生する事態に対して機転が利き、子供たちのために臍帯を結ぶことについても機転が利かなければならないからである。
Ἐὰν μὲν γὰρ καὶ τὸ ὕστερον συνεκπέσῃ, ἐρίῳ ἀποδεῖται ἀπὸ τοῦ ὑστέρου ὁ ὀμφαλός, καὶ ἀποτέμνεται ἄνωθεν·
もし後産も同時に落ちてきたならば、臍帯は羊毛によって後産から離れたところで結ばれ、その上の方で切断される。
ᾗ δ’ ἂν ἀποδεθῇ, συμφύεται, τὸ δὲ συνεχὲς ἀποπίπτει.
そして、結ばれた場所は癒着し、それに続く部分は脱落する。
Ἐὰν δὲ λυθῇ τὸ ἅμμα, ἀποθνήσκει τοῦ αἵματος ἐκρυέντος τὸ ἔμβρυον.
しかし、結び目が解けると、血が流れ出て胚は死んでしまう。
Ἐὰν δὲ μὴ συνεξέλθῃ εὐθὺς τὸ ὕστερον, ἔσω ὄντος αὐτοῦ, τοῦ παιδίου δ’ ἔξω, ἀποτέμνεται ἀποδεθέντος τοῦ ὀμφαλοῦ.
もし後産がすぐには一緒に出てこず、それが内側にあり、子供が外側にある場合には、臍帯を結んだ上で切断される。
Πολλάκις δ’ ἔδοξε τεθνεὸς τίκτεσθαι τὸ παιδίον, ὅταν ἀσθενικοῦ ὄντος, πρὶν ἀποδεθῆναι τὸν ὀμφαλόν, τὸ αἷμα ἔξω εἰς τὸν ὀμφαλὸν καὶ τὸ πέριξ τύχῃ ἐξερρυηκός·
また、子供が虚弱であるとき、臍帯が結ばれる前に、血液が外へと臍帯やその周囲に流れ出てしまっていると、しばしばその子供は死んで生まれてきたように思われる。
ἀλλὰ τεχνικαί τινες ἤδη τῶν μαιῶν γενόμεναι ἀπέθλιψαν εἴσω ἐκ τοῦ ὀμφαλοῦ, καὶ εὐθὺς τὸ παιδίον, ὥσπερ ἔξαιμον γενόμενον πρότερον, πάλιν ἀνεβίωσεν.
しかし、すでに熟練した一部の助産師たちは、臍帯から内側へと血液を押し戻し、すると子供は、以前は血の気のない状態になっていたのが、ただちに再び生き返るのである。
Γίνεται δέ, καθάπερ ἐλέχθη πρότερον, κατὰ φύσιν ἐπὶ κεφαλὴν καὶ τἆλλα ζῷα, τὰ δὲ παιδία καὶ τὰς χεῖρας παρατεταμένας παρὰ τὰς πλευράς.
そして、以前に述べられたように、自然な状態では他の動物も頭から生まれ、子供たちもまた両手を脇に伸ばした状態で生まれる。
Ἐξελθόντα δ’ εὐθὺς φθέγγεται, καὶ προσάγει πρὸς τὸ στόμα τὰς χεῖρας.
生まれ出るとすぐに声を出し、両手を口へと持っていく。
Ἀφίησι δὲ καὶ περιττώματα τὰ μὲν εὐθὺς τὰ δὲ διὰ ταχέων, πάντα δ’ ἐν ἡμέρᾳ·
そして、排泄物をも放出するが、あるものはすぐに、あるものは急速に、しかしすべては一日のうちに放出する。
καὶ τοῦτο τὸ περίττωμα πλέον ἢ τοῦ παιδὸς κατὰ μέγεθος·
そしてこの排泄物は、その量において子供よりも多い。
ὃ καλοῦσιν αἱ γυναῖκες μηκώνιον.
これを女性たちは胎便と呼んでいる。
Χρῶμα δὲ τούτου αἱματῶδες καὶ σφόδρα μέλαν, καὶ πιττῶδες, μετὰ δὲ τοῦτο ἤδη γαλακτῶδες·
これの色は血が混じって非常に黒く、ピッチのようであり、しかしこの後はすでに乳のようになる。
σπᾷ γὰρ εὐθὺς καὶ τὸν μαστόν.
というのも、すぐに乳房を吸うからである。
Πρὶν δ’ ἐξελθεῖν οὐ φθέγγεται τὸ παιδίον, κἂν δυστοκούσης τὴν κεφαλὴν μὲν ὑπερέχῃ, τὸ δ’ ὅλον σῶμα ἔχῃ ἐντός.
しかし、外に出る前には、子供は声を出すことはない。 たとえ母親が難産で、頭だけは突き出しているが、全身は内側にあるとしても。
Ὅσαις δ’ ἂν ἐν ταῖς ἀποκαθάρσεσι προεξορμήσωσιν οἱ καθαρμοί, δυσαπαλλακτότεραι γίνονται τῶν ἐμβρύων.
また、悪露の排出において、分泌液が事前に急激に流れ出してしまう女性たちは、胚を産み落とすのがより困難になる。
Ἐὰν δὲ καθάρσεις μετὰ τὸν τόκον ἐλάττους γένωνται, καὶ ὅσων μόνον αἱ πρῶται, καὶ μὴ διατελέσωσιν εἰς τὰς τετταράκοντα, ἰσχύουσί τε μᾶλλον αἱ γυναῖκες καὶ συλλαμβάνουσι θᾶττον.
しかし、出産後の悪露がより少なく、また最初のものだけで四十日に及ばないような女性たちにおいては、彼女たちはより強健であり、より早く妊娠する。
Τὰ δὲ παιδία ὅταν γένωνται, τῶν τετταράκοντα ἡμερῶν ἐγρηγορότα μὲν οὔτε γελᾷ οὔτε δακρύει, νύκτωρ δ’ ἐνίοτε ἄμφω·
そして、子供たちが生まれると、四十日間は目覚めているときには笑いも泣きもしないが、夜には時に両方をする。
οὐδὲ κνιζόμενα τὰ πολλὰ αἰσθάνεται, τὸ δὲ πλεῖστον καθεύδει τοῦ χρόνου.
また、くずぐられても大抵は感じず、時間の大部分を眠って過ごす。
Αὐξανόμενον δ’ ἀεὶ εἰς τὸ ἐγρηγορέναι μεταβάλλει μᾶλλον·
そして、成長するにつれて常に目覚めている状態へとより移行していく。
καὶ ἐνυπνιαζόμενον δῆλον μὲν γίνεται, μνημονεύει δ’ ὀψὲ τὰς φαντασίας.
また、夢を見ていることも明らかになるが、その幻影を記憶するのは遅くなってからである。
Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ζῴοις οὐδεμία διαφορὰ τῶν ὀστῶν, ἀλλὰ πάντα τετελεσμένα γίνεται·
さて、他の動物においては骨に未完成な部分はなく、すべて完成された状態で生まれる。
τοῖς δὲ παιδίοις τὸ βρέγμα μαλακόν, καὶ ὀψὲ πήγνυται.
しかし、子供たちにおいては頭頂部が柔らかく、遅くなってから固まる。
Καὶ τὰ μὲν ἔχοντα γίνεται ὀδόντας, τὰ δὲ παιδία ἑβδόμῳ μηνὶ ἄρχονται ὀδοντοφυεῖν·
また、あるものは歯を持って生まれるが、子供たちは七ヶ月目に歯が生え始める。
φύει δὲ πρῶτον τοὺς προσθίους, καὶ τὰ μὲν τοὺς ἄνωθεν πρότερον, τὰ δὲ τοὺς κάτωθεν.
そして、最初に前歯が生え、あるものは上の歯が先に、あるものは下の歯が先に生える。
Πάντα δὲ θᾶττον φύουσιν, ὅσων αἱ τίτθαι θερμότερον ἔχουσι τὸ γάλα.
そして、乳母の乳がより温かい子供は、すべてより早く歯が生える。
§7.11Μετὰ δὲ τοὺς τόκους καὶ τὰς καθάρσεις ταῖς γυναιξὶ τὸ γάλα πληθύνεται, καὶ ἐνίαις ῥεῖ οὐ μόνον κατὰ τὰς θηλὰς ἀλλὰ πολλαχῇ τοῦ μαστοῦ, ἐνίαις δὲ καὶ κατὰ τὰς μασχάλας·
出産と悪露の後、女性たちには乳が豊かになり、ある女性たちにおいては乳頭からだけでなく、乳房の多くの場所から流れ、ある女性たちにおいては腋の下からも流れる。
καὶ διαμένουσιν εἰς τὸν ὕστερον χρόνον στραγγαλίδες, ὅταν μὴ ἐκπεφθῇ μηδὲ ἐξέλθῃ ὑγρότης, ἀλλὰ πληρωθῇ·
そして、水分が成熟されず、また排出されず、充満したままであると、のちの時期まで硬いしこりが残る。
ἅπας γὰρ ὁ μαστὸς σομφός ἐστιν οὕτως, ὥστε κἂν ἐν τῷ πόματι λάβωσι τρίχα, πόνος ἐγγίνεται ἐν τοῖς μαστοῖς (ὃ καλοῦσι τριχιᾶν), ἕως ἂν ἢ αὐτομάτη ἐξέλθῃ θλιβομένη ἢ μετὰ γάλακτος ἐκθηλασθῇ.
なぜなら、乳房全体が非常に多孔質であるため、彼女たちが飲み物の中に毛髪を取り込んだだけでも、乳房の中に痛みが生じ(これを毛髪病と呼ぶ)、それが圧迫されて自然に出てくるか、あるいは乳とともに吸い出されるまで続くからである。
Τὸ δὲ γάλα ἔχουσιν ἕως ἂν πάλιν συλλάβωσιν·
そして、再び妊娠するまで乳が出る。
τότε δὲ παύεται καὶ σβέννυται ὁμοίως ἐπ’ ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζῳοτόκων καὶ τετραπόδων.
妊娠すると、人間においても、他の胎生四足獣においても同様に、それは止まり消滅する。
Τοῦ γάλακτος δ’ ἐξιόντος οὐ γίνονται αἱ καθάρσεις ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἐπεὶ ἤδη τισὶ θηλαζομέναις ἐγένετο κάθαρσις.
そして、乳が出ている間は、大抵の場合、悪露は生じない。 もっとも、すでに授乳中のある女性たちに悪露が生じたことはある。
Ὅλως δ’ ἅμα πολλαχῇ οὐ συμβαίνει ἡ ὁρμὴ τῆς ὑγρότητος, οἷον ταῖς ἐχούσαις αἱμορροΐδας χείρους αἱ καθάρσεις ἐπιγίνονται.
一般に、水分の急激な流れが同時に複数の場所に起こることはない。 例えば、痔を患っている女性たちにおいては、悪露はより不十分なものとなる。
Ἐνίαις δὲ καὶ διὰ τῶν ἰσχίων, ὅταν ἀπὸ τῆς ὀσφύος ἐκκριθῇ, πρὶν ἐλθεῖν εἰς τὰς ὑστέρας.
また、ある女性たちにおいては、腰から分泌されたものが子宮に入る前に、股関節を通じて起こることもある。
Καὶ ὅσαις δ’ ἂν μὴ γινομένων τῶν καθάρσεων αἷμα συμπέσῃ ἐμέσαι, οὐθὲν βλάπτονται.
また、悪露が生じないときに、血を吐くことがあっても、彼女たちは何ら害を受けない。
§7.12Εἴωθε δὲ τὰ παιδία τὰ πλεῖστα σπασμὸς ἐπιλαμβάνειν, καὶ μᾶλλον τὰ εὐτραφέστερα καὶ γάλακτι χρώμενα πλείονι ἢ παχυτέρῳ καὶ τίτθαις εὐσάρκοις.
大半の子供たちには痙攣が襲うのが常であり、より栄養状態が良く、より多くのあるいはより濃厚な乳を飲み、ふくよかな乳母を持つ子供たちにおいて特にそうである。
Βλαβερὸν δὲ πρὸς τὸ πάθος καὶ ὁ οἶνος ὁ μέλας μᾶλλον τοῦ λευκοῦ, καὶ ὁ μὴ ὑδαρής, καὶ τὰ πλεῖστα τῶν φυσωδῶν, καὶ ἐὰν ἡ κοιλία στῇ.
また、この状態に対しては、赤ワインの方が白ワインよりも有害であり、希釈されていないもの、そしてガスを生じる大部分の食物、また便秘である場合も有害である。
Τὰ πλεῖστα δ’ ἀναιρεῖται πρὸ τῆς ἑβδόμης·
そして、大部分は七日目までに命を落とす。
διὸ καὶ τὰ ὀνόματα τότε τίθενται, ὡς πιστεύοντες ἤδη μᾶλλον τῇ σωτηρίᾳ.
そのため、名前もその時に付けられる。 その時になって生存をより信頼するからである。
Καὶ ἐν ταῖς πανσελήνοις δὲ μᾶλλον πονοῦσιν.
また、満月のときには、より苦しむ。
Ἐπικίνδυνον δὲ καὶ ὅσοις τῶν παιδίων οἱ σπασμοὶ ἐκ τοῦ νώτου ἄρχονται.
また、子供たちのうちで、痙攣が背中から始まるものは危険である。

語釈・文法注

  1. §7.10ἀσθενικοῦ ὄντος — 属格絶対。意味上の主語である τοῦ παιδίου(あるいは τοῦ βρέφους)が省略されており、「子供が虚弱であるとき」と解釈される。
  2. §7.10δυσαπαλλακτότεραι γίνονται τῶν ἐμβρύων — 形容詞 δυσαπάλλακτος(解放されがたい)の比較級が、分離の属格 τῶν ἐμβρύων を伴っている。「胚から解放されるのがより困難になる」、すなわち「出産が困難になる」という意味。
  3. §7.11ὃ καλοῦσι τριχιᾶν — 関係代名詞 ὅ の先行詞は、乳房に痛みが生じるという前述の現象。不定詞 τριχιᾶν(毛髪病にかかる)は、呼称動詞 καλοῦσι の目的格補語として機能している。
  4. §7.12Τὰ πλεῖστα δ’ ἀναιρεῖται — 中性複数主語 Τὰ πλεῖστα(大部分の子供たち)に対して、ギリシア語の規則通り単数動詞 ἀναιρεῖται(受動態で「命を奪われる」「死ぬ」)が用いられている。

この箇所を引用する

アリストテレス, 動物誌 §7.10-7.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg014.humanitext-grc1:7.10-7.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。