§2.2.4Ταῦτα μὲν οὖν μέχρι τούτου διηπορήσθω·
さて、これらのアポリアについてはここまでにしよう。
τοῦ δὲ τί ἐστι πότερον ἔστι συλλογισμὸς καὶ ἀπόδειξις ἢ οὐκ ἔστι, καθάπερ νῦν ὁ λόγος ὑπέθετο;
しかし、今の議論が仮定したように、「何であるか」についての推論や証明は存在するのだろうか、あるいは存在しないのだろうか。
ὁ μὲν γὰρ συλλογισμὸς τὶ κατὰ τινὸς δείκνυσι διὰ τοῦ μέσου· τὸ δὲ τί ἐστιν ἴδιόν τε, καὶ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται.
なぜなら、推論は媒介項を通じてあるものを別のものについて示すが、「何であるか」は固有のものであり、かつ「何であるか」において述定されるからである。
ταῦτα δʼ ἀνάγκτη ἀντιστρέφειν.
これらは必然的に換位可能でなければならない。
εἰ γὰρ τὸ Α τοῦ Γ ἴδιον, δῆλον ὅτι καὶ τοῦ Β καὶ τοῦτο τοῦ Γ, ὥστε πάντα ἀλλήλων.
もしAがCに固有であるなら、明らかにAはBにとっても固有であり、またBはCに固有である。 したがって、すべてが互いに固有である。
ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ τὸ Α ἐν τῷ τί ἐστιν ὑπάρχει παντὶ τῷ Β, καὶ καθόλου τὸ Β παντὸς τοῦ Τἐν τῷ τί ἐστι λέγεται, ἀνάγκη καὶ τὸ ἐν τῷ τί ἐστι τοῦ Γ λέγεσθαι.
だがさらに、もしAがすべてのBに「何であるか」において属し、かつBがすべてのCの「何であるか」において普遍的に言われるなら、必然的にAもCの「何であるか」において言われる。
εἰ δὲ μὴ οὕτω τις λήφεται διπλώσας, οὐκ ἀνάγκη ἔσται τὸ Α τοῦ Γ κατηγορεῖσθαι ἐν τῷ τί ἐστιν, εἰ τὸ μὲν Α τοῦ Β ἐν τῷ τί ἐστι, μὴ καθʼ ὅσων δὲ τὸ Β, ἐν τῷ τί ἐστιν.
しかし、前提を二重化してそのように取らないならば、たとえAがBの「何であるか」において属していても、Bがすべての主語について「何であるか」において言われるのでない限り、AがCについて「何であるか」において述定されることは必然ではなくなる。
τὸ δὲ τί ἐστιν ἄμφω ταῦτα ἕξει·
ところが、「何であるか」を示すことは、これら両方の条件を満たすことである。
ἔσται ἄρα καὶ τὸ Β κατὰ τοῦ Γ τὸ τί ἐστιν.
したがって、Bも Cについて「何であるか」でなければならない。
εἰ δὴ τὸ τί ἐστι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ἄμφω ἔχει, ἐπὶ τοῦ μέσου ἔσται πρότερον τὸ τί ἦν εἶναι.
もし「何であるか」と「本質(それがあるとは何であったか)」の両方を持つとすれば、媒介項においてまず「本質」が存在することになる。
ὅλως τε, εἰ ἔστι δεῖξαι τί ἐστιν ἄνθρωπος, ἔστω τὸ Γ ἄνθρωπος, τὸ δὲ τὸ τί ἐστιν, εἴτε ζῷον δίπουν εἴτʼ ἄλλο τι.
一般に、もし「人間とは何か」を示すことができるとするなら、Cを「人間」とし、Aを「何であるか」(「二足の動物」であれ何であれ)としよう。
εἰ τοίνυν συλλογιεῖται, ἀνάγκη κατὰ τοῦ τὸ παντὸς κατηγορεῖσθαι.
そこで、もし推論を行うなら、AはCのすべてについて述定されなければならない。
τοῦτο δʼ ἔσται ἄλλος λόγος μέσος, ὥστε καὶ τοῦτο ἔσται τί ἐστιν ἄνθρωπος.
そして、このために別の媒介項の定義が存在しなければならず、したがってこれもまた「人間とは何か」ということになる。
λαμβάνει οὖν ὅ δεῖ δεῖξαι·
それゆえ、示すべき事柄そのものを前提している。
καὶ γὰρ τὸ Βἔσται τί ἐστιν ἄνθρωπος.
なぜなら、Bもまた「人間とは何か」ということになるからである。
Δεῖ δʼ ἐν τας δυσὶ προτάσεσι καὶ τοῖς τπρώτοις καὶ ἀμέσοις σκοπεῖν·
しかし、二つの前提、しかも最初のかつ直接の前提において考察しなければならない。
μάλιστα γὰρ φανερόν τὸ λεγόμενον γίνεται.
そのようにすれば、言わんとすることが最も明らかになるからである。
οἱ μὲν οὖν διὰ τοῦ ἀντιστρέφειν δεικνύντες τί ἐκστι φυχή, ἢ τί ἐστιν ἄνθρωπος ἢ ἄλλο ὁτιοῦν τῶν ὄντων, τὸ ἐξ ἀρχῆς αὐτοῦνται, οἷον εἴ τις ἀξιώσειε φυχὴν εἶναι τὸ αὐτὸ αὑτῷ σἴτίον τοῦ ζῆν, τοῦτο δʼ ἀριθμὸν αὐτὸν αὑτόν κινοῦντα·
したがって、換位することによって、魂とは何か、あるいは人間とは何か、その他存在するものの何であれを示そうとする人々は、最初の前提(先決問題)を要求しているのである。 例えば、誰かが魂とは「それ自体にとっての生の理由(原因)」であると認め、さらにこれが「自己自身を動かす数」であると要求する場合がそうである。
ἀνάγκη γὰρ αἰτῆσαι τὴν φυχὴν ὅπερ ἀριθμὸν εἶναι αὐτὸν αὑτόν κινοῦντα, οὕτως ὡς τὸ αὐτὸ ὄν.
なぜなら、魂とは「自己自身を動かす数」そのものであるということを、同一のものであるとして前提することが必然だからである。
οὐ γὰρ εἰ ἀκολουθεῖ τὸ τῷ Β καὶ τοῦτο τῷ Γ, ἔσται τῷ Γ τὸ τὸ τί ἦν εἶναι, ἀλλʼ ἀληθὲς εὐπεῖν ἔσται μόνον·
というのも、AがBに随伴し、これがCに随伴するからといって、Cにとって「本質」になるわけではなく、単にそれが真であると言えるにすぎないからである。
οὐδʼ εἰ ἔστι τὸ Α ὅπερ τι καὶ κατὰ τοῦ Β κατηγορεῖται παντός.
Aが「ある何ものか」であり、かつすべてのBについて述定される場合も同様である。
καὶ γὰρ τὸ ζῴῳ εἶ ναι κατηγορεῖται κατὰ τοῦ ἀνθρώπῳ εἶναι (ἀληθές γὰρ πᾶν τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι ζῴῳ εἶναι, ὥσπερ καὶ πάντα ἄνθρωπον ζῷον), ἀλλʼ οὐχ οὕτως ὥστε ἕν εἶναι.
例えば「動物であること」は「人間であること」について述定される(なぜなら、「人間であることはすべて動物であることである」というのは、すべての人間が動物であるのと同様に真だからである)。 しかし、それらが一つであるというような仕方で述べられているのではない。
ἐὰν μὲν οὖν μὴ οὕτω λάβῃ, οὐ συλλογιεῖται ὅτι τὸ Α ἐστὶ τῷ Γ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ ἡ οὐσία·
それゆえ、もし前提をそのように取らないなら、AがCにとっての「本質」であり実体であることを推論することはできない。
ἐὰν δὲ οὕτω λάβη, πρότερον ἔσται εληφὡς τῷ Γ τί ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι.
しかし、もしそのように取るなら、Cにとって「本質」が「何であるか」をすでに前提したことになる。
ὥστʼ οὐκ ἀποδέδεικται·
したがって、何も証明されていない。
τὸ γὰρ ἐν ἀρχῇ εἴληφεν.
最初にある前提をすでに取ってしまっているからである。