§9.28.1Ποπλίου δὲ Οὐαλερίου Ποπλικόλα καὶ Γαίου Ναυτίου παραλαβόντων τὴν ἀρχὴν ἕτερος ἀνὴρ πάλιν τῶν πατρικίων Σερούιος Σερουίλιος, ὁ τῷ παρελθόντι ὑπατεύσας ἔτει, μετʼ οὐ πολὺν ἢ τὴν ἀρχὴν ἀποθέσθαι χρόνον εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς ψυχῆς ἀγῶνα ἤχθη.
プブリウス・ウァレリウス・ププリコラとガイウス・ナウティウスが職を引き継ぐと、貴族の中のもう一人の男であり前年に執政官を務めたセロウィウス・セルウィリウスが、職を退いてから間もなく、生命をかけた裁判に引き出された。
οἱ δὲ προθέντες αὐτῷ τὴν ἐν τῷ δήμῳ δίκην δύο τῶν δημάρχων ἦσαν, Λεύκιος Καιδίκιος καὶ Τῖτος Στάτιος, οὐκ ἀδικήματος, ἀλλὰ τύχης ἀπαιτοῦντες λόγον, ὅτι κατὰ τὴν πρὸς Τυρρηνοὺς μάχην ὠσάμενος ἐπὶ τὸν χάρακα τῶν πολεμίων ὁ ἀνὴρ θρασύτερον μᾶλλον ἢ φρονιμώτερον, ἐδιώχθη τε ὑπὸ τῶν ἔνδον ἀθρόων ἐπεξελθόντων καὶ τὴν κρατίστην νεότητα ἀπέβαλεν.
彼に対して民衆の前での裁判を提起したのは、二人の護民官ルキウス・カエディキウスとティトゥス・スタティウスであり、彼らは不法行為ではなく運の釈明を求めたのであった。 すなわち、エトルリア人との戦いにおいて、その男が賢明というよりはむしろ無謀に敵の陣営へと突入し、内部から一斉に打って出てきた敵に追撃されて、最も優れた若者たちを失ったという理由からであった。
§9.28.2οὗτος ὁ ἀγὼν ἁπάντων ἐφάνη τοῖς πατρικίοις βαρύτατος, ἠγανάκτουν τε συνιόντες πρὸς ἀλλήλους καὶ δεινὸν ἐποιοῦντο, εἰ τὰς εὐτολμίας τῶν στρατηγῶν καὶ τὸ μηδένα κίνδυνον ὀκνεῖν, ἐὰν ἐναντιωθῇ ταῖς ἐπιβολαῖς αὐτῶν τὸ δαιμόνιον, εἰς κατηγορίαν ἄξουσιν οἱ μὴ στάντες παρὰ τὰ δεινά·
この裁判は貴族たちにとって何よりも耐え難いものと思われ、彼らは互いに集まって憤慨し、もし神意が将軍たちの企てに立ち塞がった場合に、自らは危険に直面しなかった者たちが、将軍たちの勇敢な行動やいかなる危険も恐れない態度を告発の対象にするならば、それは由々しきことであると考えた。
δειλίας τε καὶ ὄκνου καὶ τοῦ μηδὲν ἔτι καινουργεῖν τοὺς ἡγεμόνας, ὑφʼ ὧν ἐλευθερία τʼ ἀπόλλυται καὶ ἡγεμονία καταλύεται, τοὺς τοιούτους ἀγῶνας αἰτίους ἔσεσθαι κατὰ τὸ εἰκὸς ἐλογίζοντο.
そして、指導者たちが臆病や躊躇に陥り、もはや何ら新たな企てを行わなくなること(それらによって自由が失われ、覇権が崩壊するのだが)、そのような状態の当然の原因に、こうした裁判がなるであろうと彼らは考えていた。
§9.28.3παρακλήσει τε πολλῇ ἐχρῶντο τῶν δημοτικῶν μὴ καταγνῶναι τοῦ ἀνδρὸς τὴν δίκην, διδάσκοντες, ὡς μεγάλα βλάψουσι τὴν πόλιν ἐπὶ ταῖς ἀτυχίαις τοὺς στρατηγοὺς ζημιοῦντες.
そして彼らは、不運に対して将軍たちを罰することは国家に大きな損害をもたらすであろうと説き、その男に有罪を宣告しないよう平民たちに多大な懇願を行った。
§9.28.4ἐπεὶ δʼ ὁ τοῦ ἀγῶνος ἐνέστη χρόνος, παρελθὼν εἷς τῶν δημάρχων κατηγόρησε τοῦ ἀνδρός, Λεύκιος Καιδίκιος, ὅτι διʼ ἀφροσύνην τε καὶ τοῦ στρατηγεῖν ἀπειρίαν εἰς πρόδηλον ἄγων ὄλεθρον τὰς δυνάμεις ἀπώλεσε τῆς πόλεως τὴν κρατίστην ἀκμήν, καὶ εἰ μὴ ταχεῖα τοῦ κακοῦ γνῶσις ἐγένετο τῷ συνυπάτῳ, καὶ κατὰ σπουδὴν ἄγων τὰς δυνάμεις τούς τε πολεμίους ἀνέστειλε καὶ τοὺς σφετέρους ἔσωσε, μηδὲν ἂν γενέσθαι τὸ κωλῦσον ἅπασαν ἀπολωλέναι τὴν ἑτέραν δύναμιν καὶ τὸ λοιπὸν ἡμίσειαν ἀντὶ διπλασίας εἶναι τὴν πόλιν.
しかし裁判の時が訪れると、護民官の一人ルキウス・カエディキウスが進み出て、その男を告発した。 曰く、セルウィリウスは愚行と将軍としての経験不足のために、軍勢を明白な破滅へと導いて国家の最も精強な精鋭を失わせたのであり、もし同僚執政官がその苦境を迅速に察知して、急ぎ軍勢を率いて敵を阻止し、味方を救い出していなかったならば、もう一方の軍勢が完全に全滅し、以後、国家が二倍の力を持つ代わりに半分になってしまうのを防ぐものは何もなかったであろう、と。
§9.28.5τοιαῦτʼ εἰπὼν μάρτυρας ἐπηγάγετο λοχαγούς τε, ὅσοι περιῆσαν, καὶ τῶν ἄλλων στρατιωτῶν τινας, οἳ τὸ ἑαυτῶν αἰσχρὸν ἐπὶ τῇ τότε ἥττῃ τε καὶ φυγῇ ζητοῦντες ἀπολύσασθαι τὸν στρατηγὸν ᾐτιῶντο τῆς περὶ τὸν ἀγῶνα δυσποτμίας.
このように語った後、彼は生き残っていた百人隊長たち全員や、他の兵士の一部を証人として召喚した。 これらの兵士たちは、あの時の敗北と敗走における自分たちの恥をすすごうとして、戦闘における不運の責任を将軍に帰していたのである。
ἔπειτʼ οἶκτον ἐπὶ τῇ συμφορᾷ τῶν τότε τεθνηκότων καταχεάμενος πολὺν καὶ τὸ δεινὸν αὐξήσας, τά τʼ ἄλλα, ὅσα εἰς φθόνον κοινῇ κατὰ τῶν πατρικίων λεγόμενα τοὺς μέλλοντας ὑπὲρ τοῦ ἀνδρὸς δεήσεσθαι ἀνείρξειν ἔμελλεν ἐκ πολλῆς ὑπεροψίας διελθών, παρέδωκε τὸν λόγον.
その後、彼はあのとき戦死した者たちの不運に対して大いなる哀憐の情を注ぎ、その惨状を強調し、さらに、貴族一般に対する反感を煽るために言われる他のすべての事柄を、大いなる傲慢さをもって詳細に語り(それによって、その男のために嘆願しようとする者たちを威嚇して思いとどまらせるつもりであったのだが)、発言を終えた。