Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §5.26.1-5.26.5

包囲下のローマの食料不足とポルセンナの降伏要求

355 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ローマがエトルリア軍に包囲されて食料不足に陥る中、執政官らはラティウムや周辺都市に援助や穀物輸出を要請する。ラティウムには拒絶されるが、ポメンティヌス平原から秘かに食料が運び込まれるものの再び困窮し、ポルセンナはタルクィニウスを受け入れるよう要求する。

§5.26.1μετὰ γὰρ τὴν μάχην ἐκείνην ὁ μὲν Τυρρηνῶν βασιλεὺς ἐν τῷ πλησίον ὄρει καταστρατοπεδευσάμενος, ὅθεν τὴν Ῥωμαίων φρουρὰν ἐξέβαλε, τῆς ἐπέκεινα τοῦ Τεβέριος ποταμοῦ χώρας ἁπάσης ἐκράτει.
あの戦いの後、エトルリア人の王は、ローマの守備隊を追い払った近くの丘に陣を敷き、テベリス川の向こう側の全地域を支配していた。
οἱ δὲ Ταρκυνίου παῖδες καὶ ὁ κηδεστὴς αὐτοῦ Μαμίλιος σχεδίαις τε καὶ σκάφαις διαβιβάσαντες τὰς ἑαυτῶν δυνάμεις ἐπὶ θάτερα μέρη τοῦ ποταμοῦ τὰ πρὸς τὴν Ῥώμην φέροντα ἐν ἐχυρῷ τίθενται χωρίῳ τὸν χάρακα·
一方、タルクィニウスの息子たちと彼の義理の息子マミリウスは、筏や舟で自分たちの軍勢を川の対岸、すなわちローマへ至る側に渡らせ、堅固な場所に陣営を設けた。
ὅθεν ὁρμώμενοι τῶν τε Ῥωμαίων ἐδῄουν τὴν γῆν καὶ τὰς αὐλὰς κατέσκαπτον καὶ τοῖς ἐπὶ νομὰς ἐξιοῦσιν ἐκ τῶν ἐρυμάτων βοσκήμασιν ἐπετίθεντο.
彼らはそこから出撃して、ローマ人の土地を略奪し、農屋を破壊し、放牧のために砦から出て行く家畜たちを襲撃した。
§5.26.2κρατουμένης δὲ τῆς ὑπαίθρου πάσης ὑπὸ τῶν πολεμίων, καὶ οὔτʼ ἐκ γῆς εἰσκομιζομένων εἰς τὴν πόλιν τῶν ἀγορῶν οὔτε μὴν διὰ τοῦ ποταμοῦ καταγομένων ὅτι μὴ σπανίων, ταχεῖα τῶν ἀναγκαίων σπάνις ἐγένετο μυριάσι πολλαῖς τὰ παρασκευασθέντα οὐ πολλὰ ὄντα δαπανώσαις.
郊外の全域が敵に支配され、食料は陸路からも都市へ運び込まれず、川を通じても稀にしか運ばれなかったため、備蓄されていたものも多くはなかった中で、それを消費する何万人もの人々にとって、必要不可欠なものの急速な不足が生じた。
§5.26.3καὶ μετὰ τοῦθʼ οἱ θεράποντες πολλοὶ καταλιπόντες τοὺς δεσπότας ηὐτομόλουν ὁσημέραι, καὶ ἐκ τοῦ δημοτικοῦ πλήθους οἱ πονηρότατοι πρὸς τοὺς Τυρρηνοὺς ἀφίσταντο·
そしてこの後、多くの奴隷たちが主人を見捨てて連日脱走し、平民の群衆のうち最も不届きな者たちがエトルリア人の側へ寝返った。
ταῦθʼ ὁρῶσι τοῖς ὑπάτοις ἔδοξε Λατίνων μὲν δεῖσθαι τῶν ἔτι αἰδουμένων τὸ συγγενὲς καὶ μένειν δοκούντων ἐν τῇ φιλίᾳ συμμαχίας σφίσι πέμψαι διὰ ταχέων, εἰς δὲ τὴν Καμπανίδα Κύμην καὶ τὰς ἐν τῷ Πωμεντίνῳ πεδίῳ πόλεις ἀποστεῖλαι πρέσβεις ἀξιώσοντας αὐτὰς σίτου σφίσιν ἐξαγωγὴν ἐπιτρέψαι.
これを見た執政官たちは、いまだ親族関係を重んじ友好関係にとどまっていると思われるラティウム人たちには、速やかに自分たちへ援軍を送ってくれるよう懇願し、他方、カンパニアのキュメおよびポメンティヌス平原の諸都市には使節を派遣して、自分たちへの穀物の輸出を許可してくれるよう求めることを決定した。
§5.26.4Λατῖνοι μὲν οὖν διεκρούσαντο τὴν ἐπικουρίαν, ὡς οὐχ ὅσιον αὐτοῖς ὂν οὔτε Ταρκυνίοις πολεμεῖν οὔτε Ῥωμαίοις, ἐπειδὴ κοινῇ συνέθεντο πρὸς ἀμφοτέρους τὰ περὶ τῆς φιλίας ὅρκια·
そこで、ラティウム人たちは、タルクィニウス家ともローマ人とも共同で友好に関する誓約を交わしていたため、彼らのいずれに対しても戦うことは神意に反するとして、この援助を拒絶した。
ἐκ δὲ τοῦ Πωμεντίνου πεδίου Λάρκιός τε καὶ Ἑρμίνιος οἱ πεμφθέντες ἐπὶ τὴν παρακομιδὴν τοῦ σίτου πρέσβεις πολλὰς γεμίσαντες σκάφας παντοίας τροφῆς ἀπὸ θαλάττης ἀνὰ τὸν ποταμὸν ἐν νυκτὶ ἀσελήνῳ λαθόντες τοὺς πολεμίους διεκόμισαν.
しかし、ポメンティヌス平原からは、穀物の輸送のために派遣されていた使節のラルキウスとヘルミニウスが、あらゆる種類の食料を積んだ多くの舟を満載にし、海から川を遡って、月明かりのない夜に敵に気づかれることなく運び入れた。
§5.26.5ταχὺ δὲ καὶ ταύτης ἐξαναλωθείσης τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κατασχούσης τοὺς ἀνθρώπους ἀπορίας μαθὼν παρὰ τῶν αὐτομόλων ὁ Τυρρηνός, ὅτι κάμνουσιν ὑπὸ τοῦ λιμοῦ οἱ ἔνδον, ἐπεκηρυκεύσατο πρὸς αὐτοὺς ἐπιτάττων δέχεσθαι Ταρκύνιον, εἰ βούλονται πολέμου τε καὶ λιμοῦ ἀπηλλάχθαι.
しかし、この食料もすぐに消費し尽くされ、再び同じ窮乏が人々を襲うと、エトルリア人の王は脱走兵から、内部の者たちが飢えに苦しんでいることを知り、もし戦争と飢餓から解放されたいと望むならタルクィニウスを受け入れるよう命じる使者を彼らに送った。

語釈・文法注

  1. 5.26.1τῆς ἐπέκεινα τοῦ Τεβέριος ποταμοῦ χώρας ἁπάσης ἐκράτει — 動詞 ἐκράτει(支配していた)は属格(χώρας ἁπάσης)を支配する。τῆς ἐπέκεινα τοῦ Τεβέριος ποταμοῦ は副詞表現 ἐπέκεινα が前置詞的に属格をとって χώρας を修飾している。
  2. 904ὅτι μὴ σπανίων — ὅτι μή は「〜を除いて」「〜以外は」という制限・例外を表す慣用表現で、ここでは形容詞 σπανίων(稀な、わずかなもの)を伴い、「稀な場合を除いて(=滅多にないことだが)」の意味になる。
  3. 904μυριάσι πολλαῖς τὰ παρασκευασθέντα οὐ πολλὰ ὄντα δαπανώσαις — 与格の分詞句「μυριάσι... δαπανώσαις」は、主節の「ταχεῖα... σπάνις ἐγένετο」(必要不可欠なものの急速な不足が生じた)に対して、影響を被る対象を示す「不利益の与格(または関係の与格)」である。
  4. 5.26.4ὡς οὐχ ὅσιον αὐτοῖς ὂν — 接続詞 ὡς を伴う対格絶対(οὐχ ὅσιον ὄν)であり、主文の主語(ラティウム人たち)の主観的な理由(「〜は神意に反するとして」)を提示している。
  5. 905λαθόντες τοὺς πολεμίους — 分詞 λαθόντες(λανθάνω のアオリスト分詞)は、主動詞 διεκόμισαν とともに用いられ、「敵に気づかれることなく(密かに)〜を運び入れた」という副詞的な意味を表す。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §5.26.1-5.26.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:5.26.1-5.26.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。