Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §4.25.1-4.25.6

テュリウスの司法改革とラティウム同盟の構想

269 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

テュリウスは自らの権力を半分に制限し、公的な裁判と私的な裁判を分離する司法改革を行った。さらに彼はギリシアのアムピクテュオーン同盟をモデルにして、ラティウムの諸都市を統合・組織化しようと試みた。

§4.25.1ὁ δὲ Τύλλιος οὐκ ἐν τούτοις μόνον τοῖς πολιτεύμασι δημοτικὸς ὢν ἐδήλωσεν, ἐν οἷς ἐδόκει τήν τε τῆς βουλῆς ἐξουσίαν καὶ τὴν τῶν πατρικίων δυναστείαν ἐλαττοῦν, ἀλλὰ καὶ ἐν οἷς τὴν βασιλικὴν ἀρχὴν ἐμείωσεν αὐτὸς ἑαυτοῦ τὴν ἡμίσειαν τῆς ἐξουσίας ἀφελόμενος.
テュリウスは、元老院の権限とパトリキの支配力を縮小するように思われた、それらの国制においてのみ民衆派であることを示したのではなく、自ら自らの権力の半分を奪って王権を縮小したことによってもそれを示したのである。
§4.25.2τῶν γὰρ πρὸ αὐτοῦ βασιλέων ἁπάσας ἀξιούντων ἐφʼ ἑαυτοὺς ἄγειν τὰς δίκας καὶ πάντα τὰ ἐγκλήματα τά τʼ ἴδια καὶ τὰ κοινὰ πρὸς τὸν ἑαυτῶν τρόπον δικαζόντων ἐκεῖνος διελὼν ἀπὸ τῶν ἰδιωτικῶν τὰ δημόσια, τῶν μὲν εἰς τὸ κοινὸν φερόντων ἀδικημάτων αὐτὸς ἐποιεῖτο τὰς διαγνώσεις, τῶν δʼ ἰδιωτικῶν ἰδιώτας ἔταξεν εἶναι δικαστάς, ὅρους καὶ §4.25.3κανόνας αὐτοῖς τάξας, οὕς αὐτὸς ἔγραψε νόμους.
というのも、彼の前の王たちはすべて、自らですべての裁判を引き受けることを当然と考え、すべての私的および公的な訴訟を自分たちの流儀に従って裁いていたのに対して、彼は公的な訴訟を私的な訴訟から分離し、共同体に関わる犯罪については自ら判決を下し、一方で、私的な訴訟については私人を裁判官として定め、彼らに基準と規則を課したが、それらは彼自身が起草した法律であった。
ἐπεὶ δʼ αὐτῷ τὰ ἐν τῇ πόλει πράγματα τὸν κράτιστον εἰλήφει κόσμον, εἰς ἐπιθυμίαν ἦλθεν ἐπιφανές τι διαπραξάμενος αἰώνιον ἑαυτοῦ μνήμην τοῖς ἐπιγινομένοις καταλιπεῖν.
そして、市内の諸事が彼にとって極めて優れた秩序を得たとき、後世の人々に彼自身の不朽の記憶を残すような、何か顕著なことを成し遂げたいという欲望を抱くようになった。
ἐφιστὰς δὲ τὴν διάνοιαν ἐπὶ τὰ τῶν ἀρχαίων βασιλέων τε καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν μνημεῖα, ἐξ ὧν εἰς ὀνόματα καὶ δόξας προῆλθον, οὔτε τοῦ Βαβυλωνίου τείχους ἐμακάρισε τὴν Ἀσσυρίαν ἐκείνην γυναῖκα οὔτε τῶν ἐν Μέμφει πυραμίδων τοὺς Αἰγύπτου βασιλεῖς οὔτʼ εἴ τις ἄλλη πλούτου καὶ πολυχειρίας ἐπίδειξις ἦν ἀνδρὸς ἡγεμόνος, ἀλλὰ ταῦτα πάντα μικρὰ καὶ ὀλιγοχρόνια καὶ οὐκ ἄξια σπουδῆς ἡγησάμενος ὄψεώς τʼ ἀπάτας, οὐκ ἀληθεῖς βίου καὶ πραγμάτων ὠφελείας, ἐξ ὧν μακαρισμοὶ τοῖς κατασκευασαμένοις ἠκολούθουν μόνον, ἐπαίνου δὲ καὶ ζήλου ἄξια τὰ τῆς γνώμης ἔργα ὑπολαβών, ἧς πλεῖστοί τʼ ἀπολαύουσι καὶ ἐπὶ μήκιστον χρόνον καρποῦνται τὰς ὠφελείας, πάντων μάλιστα τῶν τοιούτων ἔργων τὴν Ἀμφικτύονος τοῦ Ἕλληνος ἐπίνοιαν ἠγάσθη, ὃς ἀσθενὲς ὁρῶν καὶ ῥᾴδιον ὑπὸ τῶν περιοικούντων βαρβάρων ἐξαναλωθῆναι τὸ Ἑλληνικὸν γένος, εἰς τὴν ἐπʼ ἐκείνου κληθεῖσαν Ἀμφικτυονικὴν σύνοδον καὶ πανήγυριν αὐτὸ συνήγαγε, νόμους καταστησάμενος ἔξω τῶν ἰδίων, ὧν ἑκάστη πόλις εἶχε, τοὺς κοινοὺς ἅπασιν, οὓς καλοῦσιν Ἀμφικτυονικούς, ἐξ ὧν φίλοι μὲν ὄντες ἀλλήλοις διετέλουν καὶ τὸ συγγενὲς φυλάττοντες μᾶλλον ἔργοις ἢ λόγοις, λυπηροὶ δὲ τοῖς βαρβάροις καὶ φοβεροί.
そして、彼らが名声と栄光を得るに至った古代の王たちや政治家たちの記念碑に心を向けるにあたり、バビロンの城壁ゆえにあの高名なアッシリアの女性を祝福することも、メンフィスのピラミッドゆえにエジプトの王たちを祝福することもしなかった。 また、指導者たる人物の富や多大な労働力の誇示が他にあったとしても、それらを称賛することはしなかった。 むしろ、これらすべてを、小さく、一時的で、熱意を傾けるに値しないものと考え、またそれらは視覚の欺きであり、人生や社会への本当の有用性ではなく、それらからは構築した者たちへの祝福だけが従うものと見なした。 一方で、その利益を最も多くの人々が享受し、最も長い時間にわたってその有用性を収穫するような、知性の生み出した業績こそが称賛と憧れに値すると受け止め、そのようなすべての業績の中でとりわけ、ギリシア人アムピクテュオーンの構想を賞賛した。 彼は、ギリシアの民が、周辺に住む野蛮人たちによって弱体化され、容易に滅ぼされうる状態にあるのを見て、彼にちなんで名付けられたアムピクテュオーン会議と祝祭に彼らを集め、各都市が持っていた独自の法律とは別に、すべての人に共通する、アムピクテュオーン法と呼ばれる法律を制定した。 これによって、彼らはお互いに友人であり続け、血縁関係を言葉よりも行動によってよりよく守り、野蛮人たちにとっては厄介で恐るべき存在となったのである。
§4.25.4παρʼ οὗ τὸ παράδειγμα λαβόντες Ἴωνές θʼ οἱ μεταθέμενοι τὴν οἴκησιν ἐκ τῆς Εὐρώπης εἰς τὰ παραθαλάττια τῆς Καρίας καὶ Δωριεῖς οἱ περὶ τοὺς αὐτοὺς τόπους τὰς πόλεις ἱδρυσάμενοι ἱερὰ κατεσκεύασαν ἀπὸ κοινῶν ἀναλωμάτων·
彼から手本を得て、ヨーロッパからカリアの沿岸地方へと居所を移したイオニア人たちや、同じ地域の周辺に都市を築いたドーリス人たちも、共同の出資によって神殿を建設した。
Ἴωνες μὲν ἐν Ἐφέσῳ τὸ τῆς Ἀρτέμιδος, Δωριεῖς δʼ ἐπὶ Τριοπίῳ τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος·
すなわち、イオニア人たちはエペソスにアルテミスの神殿を、ドーリス人たちはトリオピオンにアポロンの神殿を建設した。
ἔνθα συνιόντες γυναιξὶν ὁμοῦ καὶ τέκνοις κατὰ τοὺς ἀποδειχθέντας χρόνους συνέθυόν τε καὶ συνεπανηγύριζον καὶ ἀγῶνας ἐπετέλουν ἱππικοὺς καὶ γυμνικοὺς καὶ τῶν περὶ μουσικὴν ἀκουσμάτων καὶ τοὺς θεοὺς ἀναθήμασι κοινοῖς ἐδωροῦντο.
そこに、定められた時期に、妻たちや子供たちを伴って集まり、彼らはともに生贄を捧げ、ともに祝祭を祝い、競馬や体育の競技会、また音楽の競演会を催し、共同の奉納物をもって神々に贈り物を捧げた。
§4.25.5θεωρήσαντες δὲ καὶ πανηγυρίσαντες καὶ τὰς ἄλλας φιλοφροσύνας παρʼ ἀλλήλων ἀναλαβόντες, εἴ τι πρόσκρουσμα πόλει πρὸς πόλιν ἐγεγόνει, δικασταὶ καθεζόμενοι διῄτων καὶ περὶ τοῦ πρὸς τοὺς βαρβάρους πολέμου καὶ περὶ τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμοφροσύνης κοινὰς ἐποιοῦντο βουλάς.
そして、儀式を観劇し、祭りを行い、お互いに他のもてなしを受け取った後、もし都市と都市の間に何らかの衝突が生じていた場合には、彼らは裁判官として着座して仲裁し、また、野蛮人に対する戦争や、お互いの間の和合について共同の協議を行った。
§4.25.6ταῦτα δὴ καὶ τὰ ὅμοια τούτοις παραδείγματα λαβὼν προθυμίαν ἔσχε καὶ αὐτὸς ἁπάσας τὰς μετεχούσας πόλεις τοῦ Λατίνων γένους συστῆσαι καὶ συναγαγεῖν, ἵνα μὴ στασιάζουσαι καὶ πολεμοῦσαι πρὸς ἀλλήλας ὑπὸ τῶν προσοικούντων βαρβάρων τὴν ἐλευθερίαν ἀφαιρεθῶσι.
まさにこれらや、これらに類する手本を得て、彼自身もラティウムの民族に属するすべての都市を組織し、結集させる熱意を抱いた。 それは、彼らが互いに内紛を起こしたり戦争をしたりして、周辺に住む野蛮人たちによって自由を奪われることがないようにするためであった。

語釈・文法注

  1. 701τῶν μὲν εἰς τὸ κοινὸν φερόντων ἀδικημάτων — 属格の名詞句 τῶν μὲν... ἀδικημάτων は、後続する名詞 διαγνώσεις(判決、裁決)に対する客観属格(対象を表す属格)として機能している。同様に、対比される τῶν δʼ ἰδιωτικῶν も「私的な訴訟について」という対象を表す属格である。
  2. p.v.2p.46ὄψεώς τʼ ἀπάτας, οὐκ ἀληθεῖς βίου καὶ πραγμάτων ὠφελείας — 名詞句 ὄψεώς τʼ ἀπάτας と οὐκ ἀληθεῖς... ὠφελείας は、いずれも複数対格であり、先行する指示代名詞 ταῦτα πάντα(これらすべて)に対する同格として機能している。あるいは、分詞 ἡγησάμενος(見なして)の述語対格(二重対格)として「これらを視覚の欺き、また……真の有用性ではないと見なして」と解釈することも可能であり、本訳ではこの構造に準拠している。
  3. 702ἧς πλεῖστοί τʼ ἀπολαύουσι καὶ ἐπὶ μήκιστον χρόνον καρποῦνται τὰς ὠφελείας — 関係代名詞 ἧς(女性単数属格)の先行詞は γνώμης(知性、思慮)である。関係節内の動詞 ἀπολαύω(享受する)が属格支配を要求するため属格となっている。他方の動詞 καρπόομαι(収穫する、実りを得る)は通常対格を要求するため、その目的語として τὰς ὠφελείας(有用性、便益)が置かれている。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §4.25.1-4.25.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:4.25.1-4.25.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。