Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §3.31.1-3.31.6

アルバ・ロンガの破壊とフィデナエ征服

202 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ホラティウスはアルバ・ロンガの建物を徹底的に破壊して住民をローマへ移住させ、都市は廃墟となる。その後、トゥッルス王はフィデナエ人との戦争を再開し、包囲戦により降伏させ、二度目の凱旋式を挙行する。

§3.31.1ἐν ᾧ δὲ ταῦτʼ ἐγίνετο χρόνῳ, Μάρκος Ὁράτιος ὁ προαπεσταλμένος μετὰ τῶν ἐπιλέκτων ἐπὶ τὴν καθαίρεσιν τῆς Ἄλβας ταχέως διανύσας τὴν ὁδὸν καὶ καταλαβὼν πύλας τε ἀκλείστους καὶ τεῖχος ἀφύλακτον εὐπετῶς γίνεται τῆς πόλεως κύριος.
このようなことが起きている間に、精鋭を率いてアルバの破壊のために先立って派遣されていたマルクス・ホラティウスは、速やかに道のりを踏破し、門が閉じられておらず壁も守られていないのを見て取り、容易に都市を支配下に収めた。
συναγαγὼν δὲ τὸ πλῆθος εἰς ἐκκλησίαν τά τε πραχθέντα κατὰ τὴν μάχην ἅπαντα ἐδήλωσεν αὐτοῖς καὶ §3.31.2το ψήφισμα τῆς Ῥωμαίων βουλῆς διεξῆλθεν.
そして群衆を民会に召集すると、戦闘中に起きたことのすべてを彼らに説明し、ローマ元老院の決議を詳細に告げた。
ἀντιβολούντων δὲ τῶν ἀνθρώπων καὶ χρόνον εἰς πρεσβείαν αἰτουμένων οὐδεμίαν ἀναβολὴν ποιησάμενος τὰς μὲν οἰκίας καὶ τὰ τείχη καὶ εἴ τι ἄλλο κατασκεύασμα ἰδιωτικὸν ἢ δημόσιον ἦν κατέσκαπτε, τοὺς δὲ ἀνθρώπους μετὰ πολλῆς φροντίδος παρέπεμπεν εἰς Ῥώμην ἄγοντάς τε τὰ ἑαυτῶν χρήματα καὶ φέροντας·
人々が懇願し、使節派遣のための猶予を求めたが、彼は一切の猶予を与えることなく、家々や壁、また他に私的あるいは公的な建造物があればすべてを取り壊す一方で、人々が自分たちの財産を携え運ぶのを、細心の注意を払ってローマへと護送した。
§3.31.3οὓς ὁ Τύλλος ἀφικόμενος ἀπὸ στρατοπέδου ταῖς Ῥωμαίων φυλαῖς καὶ φράτραις ἐπιδιεῖλεν οἰκήσεις τε συγκατεσκεύασεν ἐν οἷς αὐτοὶ προῃροῦντο τῆς πόλεως τόποις καὶ τῆς δημοσίας γῆς τὴν ἀρκοῦσαν τοῖς θητεύουσιν ἐξ αὐτῶν ἀπεμέριζε ταῖς τε ἄλλαις §3.31.4φιλανθρωπίαις ἀνελάμβανε τὸ πλῆθος.
陣営から到着したトゥッルスは、彼らをローマの部族とフラトリアに分配し、彼ら自身が望んだ都市の場所に住居を共同で建設させ、彼らのうち労働に従事する者たちに対しては、公有地の中から十分な取り分を分け与え、その他の数々の温情をもってこの群衆を労わった。
ἡ μὲν δὴ τῶν Ἀλβανῶν πόλις, ἣν ἔκτισεν Ἀσκάνιος ὁ ἐξ Αἰνείου τοῦ Ἀγχίσου καὶ Κρεούσης τῆς Πριάμου θυγατρός, ἔτη διαμείνασα μετὰ τὸν οἰκισμὸν πεντακόσια τριῶν ἐπὶ τοῖς δέκα δέοντα, ἐν οἷς πολλὴν ἔσχεν ἐπίδοσιν εἰς εὐανδρίαν τε καὶ πλοῦτον καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν εὐδαιμονίαν ἡ τὰς τριάκοντα Λατίνων ἀποικίσασα πόλεις καὶ πάντα τὸν χρόνον ἡγησαμένη τοῦ ἔθνους, ὑπὸ τῆς ἐσχάτης ἀποικήσεως καθαιρεθεῖσα ἔρημος εἰς τόδε χρόνου διαμένει.
こうして、アンキセスとプリアモスの娘クレウサとの間の息子であるアイネイアスから生まれたアスカニオスが創建したアルバ人の都市は、その創建から500年から13年を欠く期間(487年間)存続し、その間に人口、富、その他あらゆる繁栄において多大な発展を遂げ、ラティウムの30の都市を植民し、全期間にわたってその民族を指導してきた都市であったが、この最後の移住によって破壊され、今日に至るまで廃墟のまま留まっている。
§3.31.5βασιλεὺς δὲ Τύλλος τὸν ἐπιόντα χειμῶνα διαλιπὼν ἔαρος ἀρχομένου στρατὸν ἐπὶ Φιδηναίους πάλιν ἐξάγει.
一方、トゥッルス王は明くる冬をやり過ごすと、春の初めに再びフィデナエ人に対して軍勢を率いた。
τοῖς δὲ Φιδηναίοις κοινῇ μὲν οὐδʼ ἡτισοῦν βοήθεια ἐξ οὐδεμιᾶς τῶν συμμαχίδων ἀφίκετο πόλεων, μισθοφόροι δέ τινες ἐκ πολλῶν συνερρύησαν τόπων, οἷς πιστεύσαντες ἐθάρρησαν ἐκ τῆς πόλεως προελθεῖν·
フィデナエ人に対しては、同盟都市のいずれからも共同の援助は一切届かなかったが、多くの場所から一部の傭兵たちが集まり、彼らを頼りにして彼らは都市から打って出る勇気を得た。
παραταξάμενοι δὲ καὶ πολλοὺς μὲν ἀποκτείναντες ἐν τῇ μάχῃ, πολλῷ δʼ ἔτι πλείους ἀποβαλόντες §3.31.6κατεκλείσθησαν πάλιν εἰς τὸ ἄστυ.
そして陣を敷いて戦ったが、戦闘で多くを殺したものの、それよりはるかに多くの者を失い、再び市街へと閉じ込められた。
ὡς δὲ περιχαρακώσας αὐτῶν τὴν πόλιν ὁ Τύλλος καὶ περιταφρεύσας εἰς τὴν ἐσχάτην κατέκλεισε τοὺς ἔνδον ἀπορίαν, ἠναγκάσθησαν τῷ βασιλεῖ παραδοῦναι σφᾶς αὐτοὺς ἐφʼ οἷς αὐτὸς ἐβούλετο.
トゥッルスが彼らの都市を柵と堀で包囲し、内部の者たちを極度の窮乏に追い込むと、彼らは王が望む条件で、自分たちを彼に引き渡すことを余儀なくされた。
γενόμενος δὲ τὸν τρόπον τοῦτον ὁ βασιλεὺς τῆς πόλεως κύριος τοὺς αἰτίους τῆς ἀποστάσεως ἀποκτείνας, τοὺς δὲ λοιποὺς ἅπαντας ἀπολύσας καὶ τὰ σφέτερα πάντα καρποῦσθαι τὸν αὐτὸν ἐάσας τρόπον τήν τε πολιτείαν, ἣν πρότερον εἶχον, ἀποδοὺς αὐτοῖς διέλυσε τὴν στρατιὰν καὶ παραγενόμενος εἰς Ῥώμην τὴν τροπαιοφόρον ἀπεδίδου τοῖς θεοῖς πομπήν τε καὶ θυσίαν δεύτερον ἐκεῖνον κατάγων θρίαμβον.
このようにして都市の支配権を得た王は、反乱の責任者たちを処刑し、他のすべての者は放免して、自分たちの全財産を以前と同じ方法で享受することを許し、以前彼らが有していた国制を返還した上で、軍隊を解散した。 そしてローマに帰還すると、神々に戦勝記念の行列と犠牲を捧げ、あの二度目の凱旋式を執り行った。

語釈・文法注

  1. 3.31.2ἄγοντάς τε τὰ ἑαυτῶν χρήματα καὶ φέροντας — 動産・財産を運び出す際のギリシア語の伝統的な決まり文句である `ἄγειν καὶ φέρειν`(引き連れて、かつ担いで運ぶ)に由来する表現。`ἄγειν` は歩行可能な家畜などを引き連れること、`φέρεῖν` は荷物などを手で運ぶことを指す。
  2. 3.31.4πεντακόσια τριῶν ἐπὶ τοῖς δέκα δέοντα — 「500年から13を欠いている(引いた)数」、すなわち487年間を指す。`δέοντα`(欠いている)は現在分詞中性複数で `πεντακόσια`(500)に一致し、数詞において特定の数を引き算するギリシア語独特の慣用的数表現である。
  3. 3.31.6ἐφʼ οἷς αὐτὸς ἐβούλετο — 関係代名詞 `οἷς` は、省略された先行詞(指示代名詞)の格および前置詞 `ἐπί` の支配に引きずられて与格に変化(格吸引)している。本来は `ἐπὶ τούτοις, ἃ αὐτὸς ἐβούλετο`(彼自身が望んだ条件において)という構造であり、無条件降伏を意味する。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §3.31.1-3.31.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:3.31.1-3.31.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。