Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §2.30.1-2.30.6

ロムルスによるサビニの乙女たちの略奪と婚姻

121 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ロムルスは近隣諸部族との通婚関係を築くため、ポセイドンの祝祭を口実に乙女たちの略奪を計画・実行し、彼女たちをローマの未婚男性と伝統的な儀礼をもって結婚させる。

§2.30.1αἱ δὲ ἄλλαι πράξεις αἵ τε κατὰ τοὺς πολέμους ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς γενόμεναι καὶ αἱ κατὰ τὴν πόλιν, ὧν ἄν τις καὶ λόγον ποιήσαιτʼ ἐν ἱστορίας γραφῇ, τοιαῦταί τινες παραδίδονται.
この男によってなされた、戦争に関するその他の行為や、市における行為で、歴史の記述の中で語るに値すると思われるものは、以下のように伝えられている。
§2.30.2πολλῶν περιοικούντων τὴν Ῥώμην ἐθνῶν μεγάλων τε καὶ τὰ πολέμια ἀλκίμων, ὧν οὐδὲν ἦν τοῖς Ῥωμαίοις φίλιον, οἰκειώσασθαι ταῦτα βουληθεὶς ἐπιγαμίαις, ὅσπερ ἐδόκει τοῖς παλαιοῖς τρόπος εἶναι βεβαιότατος τῶν συναπτόντων φιλίας, ἐνθυμούμενος δὲ ὅτι βουλόμεναι μὲν αἱ πόλεις οὐκ ἂν συνέλθοιεν αὐτοῖς ἄρτι τε συνοικιζομένοις καὶ οὔτε χρήμασι δυνατοῖς οὔτε λαμπρὸν ἔργον ἐπιδεδειγμένοις οὐδέν, βιασθεῖσαι δὲ εἴξουσιν εἰ μηδεμία γένοιτο περὶ τὴν ἀνάγκην ὕβρις, γνώμην ἔσχεν, ᾗ καὶ Νεμέτωρ ὁ πάππος αὐτοῦ προσέθετο, δι’ ἁρπαγῆς παρθένων ἀθρόας γενομένης ποιήσασθαι τὰς ἐπιγαμίας.
ローマの周辺には、武勇に優れた多くの強大な諸部族が住んでおり、そのうちローマ人に友好的なものは一つもなかったが、彼はこれらを、いにしえの人々にとって友好関係を結ぶ最も確実な方法と思われていた通婚によって親密にしたいと望んだ。 しかし、まだ建国されたばかりで、富の力もなく、いまだ輝かしい功績も何一つ示していない自分たちに、近隣の諸都市が自ら進んで結びつくことはないであろうが、強制されれば、その強制に伴う無礼な振る舞いが一切なければ屈服するであろうと考え、彼は、祖父ヌミトルも同意した計画、すなわち乙女たちの一斉な略奪によって通婚関係を結ぶという方針を立てた。
§2.30.3γνοὺς δὲ ταῦτα θεῷ μὲν εὐχὰς τίθεται πρῶτον ἀπορρήτων βουλευμάτων ἡγεμόνι, ἐὰν ἡ πεῖρα αὐτῷ χωρήσῃ κατὰ νοῦν θυσίας καὶ ἑορτὰς ἄξειν καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτόν·
このことを決意すると、彼はまず、秘密の計画の指導者である神に祈りを捧げ、もしこの試みが自分の思い通りに運ぶならば、毎年、犠牲祭と祝祭を催すことを誓った。
ἔπειτα τῷ συνεδρίῳ τῆς γερουσίας ἀνενέγκας τὸν λόγον, ἐπειδὴ κἀκείνοις τὸ βούλευμα ἤρεσκεν, ἑορτὴν προεῖπε καὶ πανήγυριν ἄξειν Ποσειδῶνι καὶ περιήγγελλεν εἰς τὰς ἔγγιστα πόλεις καλῶν τοὺς βουλομένους ἀγορᾶς τε μεταλαμβάνειν καὶ ἀγώνων·
次いで、この計画を元老院の会議に諮り、彼らもその計画を気に入ったので、ポセイドンのために祝祭と大祭を催すことを布告し、近隣の諸都市に使者を送って、市場や競技への参加を希望する人々を招待した。
καὶ γὰρ ἀγῶνας ἄξειν ἔμελλεν ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν παντοδαπούς.
というのも、馬や人々によるあらゆる種類の競技を催すことになっていたからである。
§2.30.4συνελθόντων δὲ πολλῶν ξένων εἰς τὴν ἑορτὴν γυναιξὶν ἅμα καὶ τέκνοις, ἐπειδὴ τάς τε θυσίας ἐπετέλεσε τῷ Ποσειδῶνι καὶ τοὺς ἀγῶνας, τῇ τελευταίᾳ τῶν ἡμερῶν, ᾗ διαλύσειν ἔμελλε τὴν πανήγυριν, παράγγελμα δίδωσι τοῖς νέοις, ἡνίκʼ ἂν αὐτὸς ἄρῃ τὸ σημεῖον ἁρπάζειν τὰς παρούσας ἐπὶ τὴν θέαν παρθένους, αἷς ἂν ἐπιτύχωσιν ἕκαστοι, καὶ φυλάττειν ἁγνὰς ἐκείνην τὴν νύκτα, τῇ δʼ §2.30.5ἑξῆς ἡμέρᾳ πρὸς ἑαυτὸν ἄγειν.
多くの異邦人が妻や子供たちを伴って祝祭のために集まったが、ポセイドンへの犠牲祭と競技を終えた後、祭典を解散することになっていた最後の日、彼は若者たちに命令を与え、彼自身が合図を掲げたとき、見物に来ているその場にいる乙女たちを、それぞれが出会った者を略奪し、その夜は清らかなまま彼女らを守り、翌日に自分のところへ連れてくるようにとした。
οἱ μὲν δὴ νέοι διαστάντες κατὰ συστροφάς, ἐπειδὴ τὸ σύνθημα ἀρθὲν εἶδον τρέπονται πρὸς τὴν τῶν παρθένων ἁρπαγήν, ταραχὴ δὲ τῶν ξένων εὐθὺς ἐγένετο καὶ φυγὴ μεῖζόν τι κακὸν ὑφορωμένων.
そこで若者たちは群れをなして分かれ、合図が掲げられるのを見るや、乙女たちの略奪にかかった。 すると、異邦人たちの間にただちに混乱が起こり、さらに重大なる災いを恐れて逃走した。
τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ προαχθεισῶν τῶν παρθένων, παραμυθησάμενος αὐτῶν τὴν ἀθυμίαν ὁ Ῥωμύλος, ὡς οὐκ ἐφʼ ὕβρει τῆς ἁρπαγῆς ἀλλʼ ἐπὶ γάμῳ γενομένης, Ἑλληνικόν τε καὶ ἀρχαῖον ἀποφαίνων τὸ ἔθος καὶ τρόπων συμπάντων καθʼ οὓς συνάπτονται γάμοι ταῖς γυναιξὶν ἐπιφανέστατον, ἠξίου στέργειν τοὺς δοθέντας αὐταῖς ἄνδρας ὑπὸ τῆς τύχης·
翌日、乙女たちが前に連れてこられると、ロムルスは彼女らの落胆を慰め、この略奪は陵辱のためではなく結婚のために行われたのであると語り、それがギリシアの古代からの慣習であり、女性たちと結婚を結ぶあらゆる方法の中で最も名誉あるものであると示し、運命によって自分たちに与えられた夫たちを愛するように求めた。
§2.30.6καὶ μετὰ τοῦτο διαριθμήσας τὰς κόρας ἑξακοσίας τε καὶ ὀγδοήκοντα καὶ τρεῖς εὑρεθείσας κατέλεξεν αὖθις ἐκ τῶν ἀγάμων ἄνδρας ἰσαρίθμους, οἷς αὐτὰς συνήρμοττε κατὰ τοὺς πατρίους ἑκάστης ἐθισμούς, ἐπὶ κοινωνίᾳ πυρὸς καὶ ὕδατος ἐγγυῶν τοὺς γάμους, ὡς καὶ μέχρι τῶν καθʼ ἡμᾶς ἐπιτελοῦνται χρόνων.
そしてこの後、少女たちの数を数えて六百八指示三人であることがわかると、未婚の男たちの中から同数の者を選び出し、彼女たちのそれぞれの祖先の慣習に従って彼らと彼女らを結び合わせ、火と水の共有に基づくものとして結婚を保証した。 これは我々の時代に至るまでその通りに執り行われている。

語釈・文法注

  1. 2.30.2τὰ πολέμια — 形容詞 `ἀλκίμων`(勇猛な)を修飾する観点の対格(限定の対格)であり、「戦争に関して」「武勇において」という意味を表す。
  2. 2.30.2βουλόμεναι — 接続詞 `ὅτι` に導かれる節の中で、分詞 `βουλόμεναι`(自発的に、望んで)と `βιασθεῖσαι`(強制されて)が対比的に用いられている。前者は `οὐκ ἂν συνέλθοιεν`(結びつかないだろう)に、後者は `εἴξουσιν`(屈服するだろう)にかかる。また、`αὐτοῖς`(彼らに)を修飾する分詞・形容詞句 `ἄρτι τε συνοικιζομένοις...` が間に挟まっており、構文的に離隔している。
  3. 2.30.5ὡς οὐκ ἐφʼ ὕβρει τῆς ἁρπαγῆς ἀλλʼ ἐπὶ γάμῳ γενομένης — 主観的理由を表す接続詞 `ὡς` を伴う属格絶対の構文である。分詞 `γενομένης` の意味上の主語は `τῆς ἁρπαγῆς` であり、ロムルスが相手に伝えた(あるいは彼女らが信じるべきと彼が主張した)主観的理由「略奪が陵辱のためではなく結婚のために行われたのだとして」を提示している。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §2.30.1-2.30.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:2.30.1-2.30.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。