§19.16.1νὴ Δίʼ, ἀλλʼ οὐ περίεστί μοι τοῖς πλησίον ἐπαρκεῖν, οὐδʼ ἐκ περιουσίας ἐπιστήμην ἔδωκέ μοι ὁ θεὸς ἔχειν οὐδὲ μαντικήν, αἷς ὠφέλουν ἂν τοὺς δεομένους, οὐδʼ ἄλλα πολλά·
「ゼウスにかけて、なるほど確かに、私には他者を援助するほどの富の余剰はない。 また神は私に、その余剰から他者を助けることができるような知識や予言の術を、所有させてはくれなかった。 それらがあれば、必要としている人々を助けられたであろうが。 また他の多くのものも(与えなかった)。
ἃ δʼ ἐστὶν ἐν ἐμοί, τούτων μεταδιδοὺς καὶ πόλει καὶ φίλοις, καὶ ἀφʼ ὧν δύναμαι ποιεῖν εὖ τινας, ταῦτα κοινὰ τοῖς δεομένοις παρέχων, οὐκ ἂν ἡγησαίμην αἴτιον ἐμαυτόν.
しかし、私の内にあるもの、これらを国家や友人たちに分け与え、また私が人々を良くすることができる手段から、これらを必要とする人々に共通のものとして提供しているのだから、私は自分に非があるとは思わない。
ταῦτα δʼ ἐστίν, ἃ σὺ κράτιστα νομίζεις εἶναι καὶ πολλῶν §19.16.2χρημάτων αἰτεῖς πρίασθαι.
そしてこれらこそは、あなたが最も優れたものであるとみなし、多くの資金をもって買い取ろうと求めているものなのだ。
εἰ δὲ δὴ καὶ τὰ μάλιστα διὰ τὰς εὐεργεσίας τῶν δεομένων τὸ πολλὰ κεκτῆσθαι χρήματα μεγάλης ἦν σπουδῆς καὶ φιλοτιμίας ἄξιον, καὶ μακαριωτάτους ὑπῆρχεν εἶναι τοὺς πλουσιωτάτους, ὡς τοῖς βασιλεῦσιν ὑμῖν δοκεῖ, πότερος ἦν μοι τρόπος εὐπορίας κρείττων;
しかし、もし仮に、必要とする人々への施しのゆえに、多くの富を所有することが多大なる熱意や名誉に値するものであり、また、あなた方王たちが考えているように、最も富裕な者たちが最も幸福であることが当然の事実として存するのだとしても、私にとって、どちらの富裕化の方法がより優れていただろうか。
ἀφʼ ὧν σύ μοι νῦν μεταδίδως αἰσχρῶς ἢ ἀφʼ ὧν αὐτὸς ἐκτησάμην καλῶς πρότερον;
あなたが今私に不名誉な形で分け与えようとしているものからか、それとも、以前に私自身が美しく獲得したはずのものからか。
§19.16.3παρέσχε γάρ μοι τὰ πολιτικὰ πράγματα χρηματισμῶν ἀφορμὰς δικαίας, πολλάκις μὲν καὶ πρότερον, μάλιστα δʼ, ἐπεὶ ἐπὶ Σαυνίτας καὶ Λευκανοὺς καὶ Βρεττίους στρατιὰν ἄγων ἐστάλην τετάρτῳ πρότερον ἐνιαυτῷ τὴν ὕπατον ἀρχὴν ἔχων, καὶ πολλὴν μὲν χώραν ἐλεηλάτησα, πολλαῖς δὲ μάχαις τοὺς ἀντιταξαμένους ἐνίκησα, πολλὰς δὲ καὶ εὐδαίμονας πόλεις κατὰ κράτος ἑλὼν ἐξεπόρθησα, ἐξ ὧν τὴν στρατιὰν ἅπασαν ἐπλούτισα, καὶ τὰς εἰσφορὰς τοῖς ἰδιώταις, ἃς εἰς τὸν πόλεμον προεισήνεγκαν, ἀπέδωκα, καὶ τετρακόσια τάλαντα μετὰ τὸν θρίαμβον εἰς τὸ ταμιεῖον εἰσήνεγκα.
なぜなら、公的な活動は私に、正当な蓄財の機会を、以前にも何度も提供してくれたが、最もそうであったのは、私が4年前に執政官の職にあって、サムニウム人、ルカニア人、ブルッティウム人に対する軍隊を率いて派遣された時である。 そして私は広大な土地を略奪し、多くの戦いで立ち向かってきた敵を破り、多くの豊かな都市を武力によって占領し略奪した。 これらから、私は軍隊全体を富ませ、市民たちが戦争のために前納していた戦時税を払い戻し、凱旋式の後に400タラントンを国庫に納入した。
§19.16.4ἔπειτʼ ἐκείνων τῶν δορικτήτων ἐξόν μοι λαβεῖν ὁπόσʼ ἂν ἐβουλόμην οὐ λαβών, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκ τοῦ δικαίου πλοῦτον ὑπεριδὼν ἕνεκα δόξης, ὡς Οὐαλέριος Ποπλικόλας ἐποίησε καὶ ἄλλοι πλεῖστοι πρὸς τούτῳ συχνοί, διʼ οὓς ἡ πόλις ἡμῶν τηλικαύτη γέγονε, τὰς παρὰ σοῦ δέξομαι δωρεὰς καὶ ἀντὶ τῆς κρείττονος εὐπορίας ἀλλάξομαι τὴν χείρονα;
そうであるのに、あの戦利品から、私が望むだけの量を受け取ることが可能であったにもかかわらず受け取らず、むしろ、名声のために正当な富さえも軽んじた――ヴァレリウス・プブリコラがそうしたように、また彼のほかに、我々の国家をこれほど強大にした極めて多くの他の人々がそうしたように――それなのに私は、あなたからの贈り物を受け取り、より優れた富の代わりに、より劣った富と交換するだろうか。
ἐκείνῃ μέν γε τῇ κτήσει καὶ τὸ μεθʼ ἡδονῆς ποιεῖσθαι τὰς ἀπολαύσεις πρὸς τῷ καλῶς καὶ δικαίως προσῆν·
というのも、あの獲得には、美しく正当であることに加えて、喜びを伴って享受することが備わっていたからである。
ταύτης δὲ καὶ τοῦτʼ ἄπεστι.
しかし、こちらの獲得には、それさえも欠けている。
δανείσματα γάρ ἐστιν, ὅσα προσλαμβάνουσιν ἄνθρωποι παρʼ ἑτέρων, βαρύνοντα τὴν ψυχὴν ἕως ἂν ἀποδοθῇ, κἂν ὀνόμασι καλοῖς αὐτὰ κοσμήσῃ τις, φιλανθρωπίας καλῶν καὶ δωρεὰς ἢ χάριτας.
なぜなら、人々が他者から受け取るものはすべて借金であり、それが返済されるまでは魂を重く苦しめるからである。 たとえ誰かがそれを、博愛とか、贈り物とか、厚意といった美しい名前で飾ろうとも。
§19.16.5φέρε, ἐὰν δὴ μανεὶς δέξωμαι χρυσόν, ὃν δίδως μοι, καὶ τοῦθʼ ἅπασι Ῥωμαίοις γένηται φανερόν, ἔπειθʼ οἱ τὴν ἀνυπεύθυνον ἔχοντες ἀρχήν, οὓς ἡμεῖς τιμητὰς καλοῦμεν, οἷς ἀποδέδοται τοὺς ἁπάντων Ῥωμαίων ἐξετάζειν βίους καὶ τοὺς ἐκβαίνοντας ἐκ τῶν πατρίων ἐθῶν ζημιοῦν, καλέσαντές με λόγον ἀποδοῦναι κελεύσωσι τῆς δωροδοκίας, ἁπάντων παρόντων ταῦτα προφερόμενοι.
さあ、もし私が正気を失って、あなたが私に与えようとしている金を受け取り、このことがすべてのローマ人に知れ渡ったとしよう。 そして、責任を問われない職権を持つ者たち、我々が監察官と呼ぶ者たちであって、すべてのローマ人の生活を審査し、祖先の慣習から外れる者を処罰する任務を課せられている彼らが、私を呼び出し、皆の面前でこれらの罪を突きつけながら、贈り物を受け取ったことの弁明をするよう命じたとしたら(どうなるか)。
ετ 308, 11 — 16
et 308, 11 — 16」