§12.10.1Οὐιεντανοὺς πολιορκούντων Ῥωμαίων περὶ τὴν ἐπιτολὴν τοῦ κυνός, ὅτε μάλιστα λίμναι τε ἐπιλείπουσι καὶ ποταμοὶ πάντες, ὅ τι μὴ μόνος ὁ Αἰγύπτιος Νεῖλος, λίμνη τις ἀπέχουσα τῆς Ῥώμης οὐ μεῖον ρκʼ σταδίων ἐν τοῖς Ἀλβανοῖς καλουμένοις ὄρεσι, παρʼ ᾗ τὸ ἀρχαῖον ἡ τῶν Ῥωμαίων μητρόπολις ᾠκεῖτο, οὔτε ὑετῶν γενομένων οὔτε νιφετῶν οὔτʼ ἄλλης τινὸς αἰτίας ἀνθρώποις φανερᾶς, τοσαύτην ἔλαβεν ἐκ τῶν ἐν αὐτῇ ναμάτων ἐπίδοσιν, ὥστε πολλὴν μὲν ἐπικλύσαι τῆς παρορείου, πολλὰς δὲ οἰκήσεις γεωργικὰς καταβαλεῖν, τελευτῶσαν δὲ καὶ τὸν μεταξὺ τῶν ὀρῶν αὐλῶνα διασπάσαι καὶ ποταμὸν ἐκχέαι κατὰ τῶν ὑποκειμένων πεδίων ἐξαίσιον.
ローマ人たちが、犬の星(シリウス)が昇る頃、すなわち、エジプトのナイル川だけを除いて、すべての湖や川が最も干上がる時期に、ウィエンタノイ人を包囲していたとき、ローマから百二十スタディオン以上離れた、いわゆるアルバの山々にある、その傍らに古代ローマ人の母市が位置していた、ある湖が、雨も雪も降らず、また人間にとって明白な他のいかなる原因もないのに、その中にある水源から非常に大きな増水を見たため、山麓の地の多くを浸水させ、多くの農家を崩壊させ、最後には山々の間の谷間を突き破って、ふもとに広がる平野へと凄まじい川となって流れ出した。
§12.10.2τοῦτο μαθόντες οἱ Ῥωμαῖοι κατʼ ἀρχὰς μέν, ὡς δαιμονίου τινὸς μηνίοντος τῇ πόλει, θυσίαις ἐξιλάσασθαι τοὺς κατέχοντας τὸν τόπον θεοὺς καὶ δαίμονας ἐψηφίσαντο καὶ τοὺς ἐπιχωρίους μάντεις ἀνέκρινον, εἴ τι λέγειν ἔχουσιν·
このことを知ったローマ人たちは、初めは、何か神霊が都市に対して怒っているのだとして、その地を支配する神々や精霊たちを犠牲によって宥めることを議決し、地元の占い師たちに、何か説明できることがあるかどうかを尋問した。
ἐπεὶ δʼ οὔτε ἡ λίμην τὴν ἑαυτῆς τάξιν ἀπελάμβανεν, οὔτε οἱ μάντεις ἀκριβὲς οὐδὲν ἔλεγον, ἀλλὰ τῷ θεῷ χρῆσθαι παρῄνουν, ἐπὶ τὸ Δελφικὸν μαντεῖον ἀπέστειλαν θεοπρόπους.
しかし、湖が元の水位に戻ることもなく、占い師たちも確かなことを何一つ語らず、ただ神を仰ぐことを勧めるばかりであったので、彼らはデルポイの神託所へと使者を派遣した。