§1.34.1ὀλίγοις δʼ ὕστερον ἔτεσι μετὰ τοὺς Ἀρκάδας ἄλλος εἰς Ἰταλίαν ἀφικνεῖται στόλος Ἑλληνικὸς ἄγοντος Ἡρακλέους, ὃς Ἰβηρίαν καὶ τὰ μέχρι δυσμῶν ἡλίου πάντα χειρωσάμενος ἧκεν.
アルカディア人たちの数年後に、ヘラクレスに率いられた別のギリシア人の船団がイタリアに到着した。 彼はイベリアと日没に至るまでのすべての地域を征服してやって来たのであった。
ἐξ ὧν τινες Ἡρακλέα παραιτησάμενοι τῆς πραγματείας ἀφεθῆναι, περὶ ταῦτα τὰ χωρία ὑπέμειναν καὶ πολίζονται λόφον ἐπιτήδειον εὑρόντες, τρισταδίῳ δὲ μάλιστα μήκει τοῦ Παλλαντίου διειργόμενον, ὅς νῦν μὲν Καπιτωλῖνος ὀνομάζεται, ὑπὸ δὲ τῶν τότε ἀνθρώπων Σατόρνιος ἐλέγετο, ὥσπερ ἂν εἴποι τις Ἑλλάδι φωνῇ Κρόνιος.
その一行の一部が、労役から解放されるようヘラクレスに願い出て、これらの地域に残り、適切な丘を見つけて入植した。 その丘はパランティウムからおよそ3スタディオンの距離で隔てられており、現在はカピトリヌスと呼ばれているが、当時の人々からはサトゥルニオスと呼ばれていた。 それはちょうどギリシア語で言えばクロニオスと言うようなものである。
§1.34.2τῶν δὲ ὑπολειφθέντων οἱ μὲν πλείους ἦσαν Πελοποννήσιοι, Φενεᾶταί τε καὶ Ἐπειοὶ ἐξ Ἤλιδος, οἷς οὐκέτι πόθος ἦν τῆς οἴκαδε ὁδοῦ διαπεπορθημένης αὐτοῖς τῆς πατρίδος ἐν τῷ πρὸς Ἡρακλέα πολέμῳ, ἐμέμικτο δέ τι καὶ Τρωικὸν αὐτοῖς τῶν ἐπὶ Λαομέδοντος αἰχμαλώτων ἐξ Ἰλίου γενομένων ὅτε τῆς πόλεως Ἡρακλῆς ἐκράτησε.
残った人々のうち、大部分はペロポネソス人であり、フェネオスの人々とエリス出身のエペイオス人であった。 彼らにとっては、ヘラクレスとの戦争において祖国が徹底的に破壊されていたため、もはや帰郷の望みはなかった。 また彼らには、ヘラクレスが都市を攻略した際にラオメドン王のもとで捕虜となったイリオン出身のトロイア人もいくらか混じっていた。
δοκεῖ δέ μοι καὶ τοῦ ἄλλου στρατοῦ πᾶν, εἴ τι καματηρὸν ἢ τῇ πλάνῃ ἀχθόμενον ἦν, ἄφεσιν τῆς στρατείας αἰτησάμενον ἐν τῷ χωρίῳ §1.34.3τῷδε ὑπομεῖναι.
私には、それ以外の軍勢すべてについても、疲弊した者や放浪にうんざりした者がいれば、従軍からの解放を求めてこの場所に留まったように思われる。
τὸ δὲ ὄνομα τῷ λόφῳ τινὲς μὲν ὥσπερ ἔφην ἀρχαῖον οἴονται εἶναι, καὶ διʼ αὐτὸ τοὺς Ἐπειοὺς οὐχ ἥκιστα φιλοχωρῆσαι τῷ λόφῳ μνήμῃ τοῦ ἐν Ἤλιδι Κρονίου λόφου, ὅς ἐστιν ἐν τῇ Πισάτιδι γῇ ποταμοῦ πλησίον Ἀλφειοῦ, καὶ αὐτὸν ἱερὸν τοῦ Κρόνου νομίζοντες Ἠλεῖοι θυσίαις καὶ ἄλλαις τιμαῖς συνιόντες γεραίρουσιν ἐν ὡρισμένοις χρόνοις.
この丘の名前について、先に述べたように古代からのものであると考える人々がおり、そのためにエペイオス人たちは、エリスにあるクロニオスの丘の思い出から、この丘を特に好んだのだという。 そのエリスの丘はピサ地方のアルフェイオス川の近くにあり、エリス人たちはそれをクロノスの聖域とみなして、定められた時期に集まり、犠牲祭やその他の栄誉をもって崇めている。
§1.34.4Εὔξενος δὲ ποιητὴς ἀρχαῖος καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν Ἰταλικῶν μυθογράφων ὑπʼ αὐτῶν οἴονται Πισατῶν διὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ παρὰ σφίσι Κρονίου τεθῆναι τῷ τόπῳ τοὔνομα, καὶ τὸν βωμὸν τῷ Κρόνῳ τοὺς Ἐπειοὺς ἱδρύσασθαι μεθʼ Ἡρακλέους, ὃς ἔτι καὶ νῦν διαμένει παρὰ τῇ ῥίζῃ τοῦ λόφου κατὰ τὴν ἄνοδον τὴν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς φέρουσαν εἰς τὸ Καπιτώλιον, τήν τε θυσίαν, ἣν καὶ ἐπʼ ἐμοῦ Ῥωμαῖοι ἔθυον φυλάττοντες τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, ἐκείνους εἶναι τοὺς καταστησαμένους.
一方、古代の詩人エウクセノスや、イタリアの神話作家の他の何人かは、彼らピサ人自身によって、自国のクロニオスとの類似から、この場所にその名前が与えられたと考えている。 そして、エペイオス人たちがヘラクレスとともにクロノスに祭壇を築き、それが今でも丘の麓、広場からカピトリウムへと通じる登り道のそばに残っていること、また、私の時代にもローマ人がギリシアの慣習を守って捧げていた犠牲祭を、彼らが制定したのであると考えている。
§1.34.5ὡς δʼ ἐγὼ συμβαλλόμενος εὑρίσκω, καὶ πρὶν Ἡρακλέα ἐλθεῖν εἰς Ἰταλίαν ἱερὸς ἦν ὁ τόπος τοῦ Κρόνου καλούμενος ὑπὸ τῶν ἐπιχωρίων Σατόρνιος, καὶ ἡ ἄλλη δὲ ἀκτὴ σύμπασα ἡ νῦν Ἰταλία καλουμένη τῷ θεῷ τούτῳ ἀνέκειτο, Σατορνία πρὸς τῶν ἐνοικούντων ὀνομαζομένη, ὡς ἔστιν εὑρεῖν ἔν τε Σιβυλλείοις τισὶ λογίοις καὶ ἄλλοις χρηστηρίοις ὑπὸ τῶν θεῶν δεδομένοις εἰρημένον, ἱερά τε πολλαχῇ τῆς χώρας ἐστὶν ἱδρυμένα τῷ θεῷ καὶ πόλεις τινὲς οὕτως ὥσπερ ἡ σύμπασα τότε ἀκτὴ ὀνομαζόμεναι χῶροί τε πολλοὶ τοῦ δαίμονος ἐπώνυμοι καὶ μάλιστα οἱ σκόπελοι καὶ τὰ μετέωρα·
しかし、私が推測して見出したところによれば、ヘラクレスがイタリアに来る前からも、その場所はクロノスの聖域であって、住民からはサトゥルニオスと呼ばれていた。 また、現在イタリアと呼ばれている他のすべての半島全体もこの神に捧げられており、住民からはサトゥルニアと呼ばれていた。 そのことは、いくつかのシビュラの神託や、神々から与えられた他の信託の中に見出すことができるし、この国のいたるところに神に捧げられた聖所が設立されており、いくつかの都市も当時の半島全体と同様に名付けられており、また、この神にちなんで名付けられた多くの場所、特に岩礁や高地が存在していることからも明らかである。