§3Χάρων
οἶσθα, ὦ Ἑρμῆ, ἅπερ εἴωθα λέγειν ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς, ἐπειδὰν πλέωμεν;
カローンヘルメースよ、私たちが船を出すとき、私がいつも君たちに言うことを知っているか。
ὁπόταν γὰρ τὸ πνεῦμα καταιγίσαν πλαγίᾳ τῇ ὀθόνῃ ἐμπέσῃ καὶ τὸ κῦμα ὑψηλὸν ἀρθῇ, τότε ὑμεῖς μὲν ὑπʼ ἀγνοίας κελεύετε τὴν ὀθόνην στεῖλαι ἢ ἐνδοῦναι ὀλίγον τοῦ ποδὸς ἢ συνεκδραμεῖν τῷ πνεύματι, ἐγὼ δὲ τὴν ἡσυχίαν ἄγειν παρακελεύομαι ὑμῖν·
というのも、突風が激しく吹いて斜めの帆に当たり、波が高く持ち上がるとき、君たちは無知から帆を畳めとか、帆脚索を少し緩めろとか、風に任せて走らせろと命じるが、私は静かにしているように君たちに勧める。
αὐτὸς γὰρ εἰδέναι τὸ βέλτιον.
私自身が最善を知っているからだ。
κατὰ ταὐτὰ δὴ καὶ σὺ πρᾶττε ὁπόσα καλῶς ἔχειν νομίζεις κυβερνήτης νῦν γε ὤν·
それと全く同じように、君も今は船長なのだから、良いと思うことを何でもやりなさい。
ἐγὼ δέ, ὥσπερ ἐπιβάταις νόμος, σιωπῇ καθεδοῦμαι πάντα πειθόμενος κελεύοντί σοι.
私は、乗客の習わし通り、君が命じることに全面的に従って静かに座っていよう。
Ἑρμῆς
ὀρθῶς λέγεις·
ヘルメース君の言う通りだ。
αὐτὸς γὰρ εἴσομαι τί ποιητέον καὶ ἐξευρήσω τὴν ἱκανὴν σκοπήν.
私自身が何をなすべきか知るであろうし、十分な物見の場所を見つけ出すだろう。
ἆρʼ οὖν ὁ Καύκασος ἐπιτήδειος ἢ ὁ Παρνασσὸς ἢ ὑψηλότερος ἀμφοῖν ὁ Ὄλυμπος ἐκεινοσί;
では、カウカソス山が適しているか、あるいはパルナッソス山か、あるいは両方より高いあそこのオリンポス山か。
καίτοι οὐ φαῦλον ὃ ἀνεμνήσθην ἐς τὸν Ὄλυμπον ἀπιδών·
だが、オリンポス山を見上げて私が思い出したことは悪くない。
συγκαμεῖν δέ τι καὶ ὑπουργῆσαι καὶ σὲ δεῖ.
しかし、君も少し一緒に骨折って、手伝う必要がある。
Χάρων
πρόσταττε·
カローン命じてくれ。
ὑπουργήσω γὰρ ὅσα δυνατά.
できる限りの手伝いをしよう。
Ἑρμῆς
Ὅμηρος ὁ ποιητής φησι τοὺς Ἀλωέως υἱέας, δύο καὶ αὐτοὺς ὄντας, ἔτι παῖδας ἐθελῆσαί ποτε τὴν Ὄσσαν ἐκ βάθρων ἀνασπάσαντας ἐπιθεῖναι τῷ Ὀλύμπῳ, εἶτα τὸ Πήλιον ἐπʼ αὐτῇ, ἱκανὴν ταύτην κλίμακα ἕξειν οἰομένους καὶ πρόσβασιν ἐπὶ τὸν οὐρανόν.
ヘルメース詩人ホメーロスが言うには、アローエウスの息子たち(彼らもまた二人だったが)、まだ子供だった頃に、いつかオッサ山を根こそぎ引き抜いてオリンポス山の上に置き、さらにその上にペーリオン山を置こうと望んだそうだ。 それによって、天への十分な梯子と登り道が得られると考えたからだ。
ἐκείνω μὲν οὖν τὼ μειρακίω, ἀτασθάλω γὰρ ἤστην, δίκας ἐτισάτην·
あの二人の若者は、不遜であったために罰を受けた。
νὼ δὲ — οὐ γὰρ ἐπὶ κακῷ τῶν θεῶν ταῦτα βουλεύομεν — τί οὐχὶ οἰκοδομοῦμεν καὶ αὐτοὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ἐπικυλινδοῦντες ἐπάλληλα τὰ ὄρη, ὡς ἔχοιμεν ἀφʼ ὑψηλοτέρου ἀκριβεστέραν τὴν σκοπήν;
しかし私たちは――神々を害するためにこれを企てているのではないのだから――同じようにして次々と山を転がし重ねて積み上げ、より高いところから、より正確な見晴らしを得られるようにしようではないか。
§4Χάρων
καὶ δυνησόμεθα, ὦ Ἑρμῆ, δύʼ ὄντες ἀναθέσθαι ἀράμενοι τὸ Πήλιον ἢ τὴν Ὄσσαν;
カローンヘルメースよ、私たち二人だけでペーリオン山やオッサ山を持ち上げて載せることができるだろうか。
Ἑρμῆς
διὰ τί δʼ οὐκ ἄν, ὦ Χάρων;
ヘルメースなぜできないことがあろうか、カローンよ。
ἢ ἀξιοῖς ἡμᾶς ἀγεννεστέρους εἶναι τοῖν βρεφυλλίοιν ἐκείνοιν, καὶ ταῦτα θεοὺς ὑπάρχοντας;
まさか君は、私たちが神々であるにもかかわらず、あの二人の子供たちよりも不甲斐ないと思うのか。
Χάρων
οὔκ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δοκεῖ μοι ἀπίθανόν τινα τὴν μεγαλουργίαν ἔχειν.
カローンそうではないが、その行為は信じがたいほどの壮大さを持っているように思えるのだ。
Ἑρμῆς
εἰκότως·
ヘルメースもっともなことだ。
ἰδιώτης γὰρ εἶ, ὦ Χάρων, καὶ ἥκιστα ποιητικός·
カローンよ、君は素人であり、詩的なことには全く疎いからな。
ὁ δὲ γεννάδας Ὅμηρος ἀπὸ δυοῖν στίχοιν αὐτίκα ἡμῖν ἀμβατὸν ἐποίησε τὸν οὐρανόν, οὕτω ῥᾳδίως συνθεὶς τὰ ὄρη.
だが高貴なホメーロスは、わずか2行で、たちまち私たちにとって天を登れる場所にしてみせた。 これほど容易に山々を組み合わせたのだから。
καὶ θαυμάζω εἴ σοι ταῦτα τεράστια εἶναι δοκεῖ τὸν Ἄτλαντα δηλαδὴ εἰδότι, ὃς τὸν πόλον αὐτὸν εἷς ὢν φέρει ἀνέχων ἡμᾶς ἅπαντας.
それに、アトラスのことを知っていながら、君がこれらをあり得ないことと思うのが不思議だ。 アトラスは一人で天球そのものを支え、私たち全員を支えているというのに。
ἀκούεις δέ γε ἴσως καὶ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ ἐμοῦ πέρι τοῦ Ἡρακλέους, ὡς διαδέξαιτό ποτε αὐτὸς ἐκεῖνος τὸν Ἄτλαντα, καὶ ἀναπαύσειε πρὸς ὀλίγον τοῦ ἄχθους ὑποθεὶς ἑαυτὸν τῷ φορτίῳ.
また、おそらく君は私の兄弟であるヘーラクレースについても聞いているだろう。 彼自身がかつてアトラスの身代わりになり、荷の下に身を滑り込ませて、アトラスを重荷からしばらく休ませたことを。
Χάρων
ἀκούω καὶ ταῦτα·
カローンそれも聞いている。
εἰ δὲ ἀληθῆ ἔστιν, σὺ ἄν, ὦ Ἑρμῆ, καὶ οἱ ποιηταὶ εἰδείητε.
だが、それが真実かどうかは、ヘルメースよ、君と詩人たちこそが知っているだろう。
Ἑρμῆς
ἀληθέστατα, ὦ Χάρων.
ヘルメース全くの真実だとも、カローンよ。
ἢ τίνος γὰρ ἕνεκα σοφοὶ ἄνδρες ἐψεύδοντο ἄν;
でなければ、知恵ある人々がなぜ嘘をつくだろうか。
ὥστε ἀναμοχλεύωμεν τὴν Ὄσσαν πρῶτον, ὥσπερ ἡμῖν ὑφηγεῖται τὸ ἔπος καὶ ὁ ἀρχιτέκτων Ὅμηρος,
"
αὐτὰρ ἐπʼ Ὄσσῃ
Πήλιον εἰνοσίφυλλον. "
ὁρᾷς ὅπως ῥᾳδίως ἅμα καὶ ποιητικῶς ἐξειργασάμεθα;
だから、詩の一節と建築家ホメーロスが我々を導く通りに、まずオッサ山を動かそう。 「しかしオッサの上には、葉を揺らすペーリオンを」見なさい、どれほど容易に、かつ詩的に我々がやり遂げたかを。
φέρʼ οὖν ἀναβὰς ἴδω, εἰ καὶ ταῦτα ἱκανὰ ἢ ἐποικοδομεῖν ἔτι δεήσει.
さあ、登って見てみよう、これで十分なのか、それともさらに積み重ねる必要があるのかを。
§5Ἑρμῆς
παπαῖ, κάτω ἔτι ἐσμὲν ἐν ὑπωρείᾳ τοῦ οὐρανοῦ·
ヘルメースおお、私たちはまだ天の麓の低いところにいる。
ἀπὸ μὲν γὰρ τῶν ἑῴων μόγις Ἰωνία καὶ Λυδία φαίνεται, ἀπὸ δὲ τῆς ἑσπέρας οὐ πλέον Ἰταλίας καὶ Σικελίας, ἀπὸ δὲ τῶν ἀρκτῴων τὰ ἐπὶ τάδε τοῦ Ἴστρου μόνον, κἀκεῖθεν ἡ Κρήτη οὐ πάνυ σαφῶς.
東の方では、イオーニアとリュディアが辛うじて見えるだけであり、西の方ではイタリアとシケリアより先は見えず、北の方ではイストロス川のこちら側が見えるだけで、向こうの方ではクレーテー島が全くはっきりしない。
μετακινητέα ἡμῖν, ὦ πορθμεῦ, καὶ ἡ Οἴτη, ὡς ἔοικεν, εἶτα ὁ Παρνασσὸς ἐπὶ πᾶσιν.
渡し守よ、私たちはオイテー山も動かさねばならないようだ。 そして最後にパルナッソス山をね。
Χάρων
οὕτω ποιῶμεν.
カローンそうしよう。
ὅρα μόνον μὴ λεπτότερον ἐξεργασώμεθα τὸ ἔργον ἀπομηκύναντες πέρα τοῦ πιθανοῦ, εἶτα συγκαταρριφέντες αὐτῷ πικρᾶς τῆς Ὁμήρου οἰκοδομικῆς πειραθῶμεν συντριβέντες τῶν κρανίων.
ただ、私たちがこの仕事をあまりに細く作りすぎて、もっともらしさを超えて高く伸ばしてしまい、挙句の果てにこれと一緒に崩れ落ちて、ホメーロスの建築術の苦い味を知ることになり、頭蓋骨を粉々に砕くことのないよう注意してくれ。
Ἑρμῆς
θάρρει·
ヘルメース安心しなさい。
ἀσφαλῶς γὰρ ἕξει ἅπαντα.
すべて安全に行くから。
μετατίθει τὴν Οἴτην·
オイテー山を移しなさい。
ἐπικυλινδείσθω ὁ Παρνασσός.
パルナッソス山を転がして載せるのだ。
ἰδοὺ δή, ἐπάνειμι αὖθις·
さあ見なさい、私は再び登るぞ。
εὖ ἔχει· πάντα ὁρῶ·
よし、すべてが見える。
ἀνάβαινε ἤδη καὶ σύ.
さあ、今度は君も登ってきなさい。
Χάρων
ὄρεξον, ὦ Ἑρμῆ, τὴν χεῖρα·
カローンヘルメースよ、手を差し伸べてくれ。
οὐ γὰρ ἐπὶ μικράν με ταύτην μηχανὴν ἀναβιβάζεις.
君は私をこの小さからぬ仕掛けの上に登らせようとしているのだから。
Ἑρμῆς
εἴ γε καὶ ἰδεῖν ἐθέλεις, ὦ Χάρων, ἅπαντα·
ヘルメースカローンよ、君がすべてを見たいと望むのなら当然だ。
οὐκ ἔνι δὲ ἄμφω καὶ ἀσφαλῆ καὶ φιλοθεάμονα εἶναι.
安全であることと、見たがりであることの両方は成り立たない。
ἀλλʼ ἔχου μου τῆς δεξιᾶς καὶ φείδου μὴ κατὰ τοῦ ὀλισθηροῦ πατεῖν.
さあ、私の右手をつかんで、滑りやすいところを踏まないように気をつけなさい。
εὖ γε, ἀνελήλυθας καὶ σύ·
よし、君も登ってきたな。
καὶ ἐπείπερ δικόρυμβος ὁ Παρνασσός ἐστι, μίαν ἑκάτερος ἄκραν ἀπολαβόμενοι καθεζώμεθα·
そして、パルナッソス山は二つの峰を持っているから、それぞれが一方の山頂を占めて座ろう。
σὺ δέ μοι ἤδη ἐν κύκλῳ περιβλέπων ἐπισκόπει ἅπαντα.
さあ、周りをぐるりと見渡して、すべてを観察するのだ。