§11.931ΑΘ. νόμοι περὶ θεοὺς ἀρχαῖοι κεῖνται πᾶσιν διχῇ.
アテナイ人:神々に関する古い法律は、すべての人に対して二通りに定められている。
τοὺς μὲν γὰρ τῶν θεῶν ὁρῶντες σαφῶς τιμῶμεν, τῶν δʼ εἰκόνας ἀγάλματα ἱδρυσάμενοι, οὓς ἡμῖν ἀγάλλουσι καίπερ ἀψύχους ὄντας, ἐκείνους ἡγούμεθα τοὺς ἐμψύχους θεοὺς πολλὴν διὰ ταῦτʼ εὔνοιαν καὶ χάριν ἔχειν.
すなわち、我々はある神々をば、はっきりと目に見えるものとして敬い、他の神々については、その肖像である像を建て、それらが無生物であるにもかかわらず、我々のために人々がそれらを飾って称えることで、その生命を持つ神々が、このことのために我々に多くの好意と感謝を抱いてくださると思っている。
πατὴρ οὖν ὅτῳ καὶ μήτηρ ἢ τούτων πατέρες ἢ μητέρες ἐν οἰκίᾳ κεῖνται κειμήλιοι ἀπειρηκότες γήρᾳ, μηδεὶς διανοηθήτω ποτὲ ἄγαλμα αὑτῷ, τοιοῦτον ἐφέστιον ἵδρυμα ἐν οἰκίᾳ ἔχων, μᾶλλον κύριον ἔσεσθαι, ἐὰν δὴ κατὰ τρόπον γε ὀρθῶς αὐτὸ θεραπεύῃ ὁ κεκτημένος.
したがって、家に父や母、あるいはそれらの父母が、老齢のために衰えて宝物として置かれている者は、そのような炉辺の安息所を家の中に持っていながら、自分のために設けるいかなる神像も、たとえそれを所有する者が正しく適切に仕えるとしても、より大きな効力を持つと決して考えてはならない。
ΚΛ. τίνα δὴ τὴν ὀρθότητα εἶναι φράζεις;
クレイニアス:では、君の言う「正しさ」とはどのようなものかね。
ΑΘ. ἐγὼ ἐρῶ·
アテナイ人:私が話そう。
καὶ γὰρ οὖν ἄξιον, ὦ φίλοι, ἀκούειν τά γε δὴ τοιαῦτα.
実際、友よ、このような事柄こそ聞くに値するものなのだ。
ΚΛ. λέγε μόνον.
クレイニアス:ただ語りたまえ。
ΑΘ. Οἰδίπους, φαμέν, ἀτιμασθεὶς ἐπηύξατο τοῖς αὑτοῦ τέκνοις ἃ δὴ καὶ πᾶς ὑμνεῖ τέλεα καὶ ἐπήκοα γενέσθαι παρὰ θεῶν, Ἀμύντορά τε Φοίνικι τῷ ἑαυτοῦ ἐπαρᾶσθαι παιδὶ θυμωθέντα καὶ Ἱππολύτῳ Θησέα καὶ ἑτέρους ἄλλοις μυρίους μυρίοις, ὧν γέγονε σαφὲς ἐπηκόους εἶναι γονεῦσι πρὸς τέκνα θεούς·
アテナイ人:我々が言うには、オイディプスは辱められたとき、自分の子供たちに災いを祈り、それらは誰もが歌うように、神々によって完全に聞き届けられ実現した。 また、アミュントルは怒って我が子ポイニクスを呪い、テセウスはヒッポリュトスを呪い、その他数知れない人々が数知れない相手を呪った。 これらの例から、神々が子供に対する親の祈りを聞き届けることは明らかである。
ἀραῖος γὰρ γονεὺς ἐκγόνοις ὡς οὐδεὶς ἕτερος ἄλλοις, δικαιότατα.
なぜなら、親は自らの子孫に対して、他の誰が他人に呪いをかけるよりも強力な呪いの力を持つからであり、それはきわめて正当なことである。
μὴ δή τις ἀτιμαζομένῳ μὲν διαφερόντως πατρὶ πρὸς παίδων καὶ μητρὶ θεὸν ἐπήκοον ἐν εὐχαῖς ἡγείσθω γίγνεσθαι κατὰ φύσιν, τιμωμένῳ δὲ ἄρα καὶ περιχαρεῖ σφόδρα γενομένῳ, καὶ διὰ τὰ τοιαῦτα εὐχαῖς λιπαρῶς εἰς ἀγαθὰ τοῖς παισὶ παρακαλοῦντος θεούς, οὐκ ἄρα τὰ τοιαῦτα ἀκούειν ἐξ ἴσου καὶ νέμειν ἡμῖν αὐτοὺς ἡγησόμεθα;
したがって、子供たちから著しく辱められている父親や母親に対して、神が自然の理にかなってその祈りを聞き届ける一方で、敬われ、大いに喜び、その喜びのゆえに、子供たちのために善きものを切に求める祈りをもって神々に懇願する親の場合には、神々が同じようにそのような祈りを聞き入れ、我々に与えてくださるわけではない、などと決して思ってはならない。
ἀλλʼ οὐκ ἄν ποτε δίκαιοι νομῆς εἶεν ἀγαθῶν, ὃ δή φαμεν ἥκιστα θεοῖς εἶναι πρέπον.
さもなければ、神々は善きものの公正な分配者ではなくなってしまうが、それは神々にとって最もふさわしくないことだと我々は言うのである。
ΚΛ. πολύ γε.
クレイニアス:全くその通りだ。
ΑΘ. οὐκοῦν διανοηθῶμεν, ὃ σμικρῷ πρότερον εἴπομεν, ὡς οὐδὲν πρὸς θεῶν τιμιώτερον ἄγαλμʼ ἂν κτησαίμεθα πατρὸς καὶ προπάτορος παρειμένων γήρᾳ καὶ μητέρων τὴν αὐτὴν δύναμιν ἐχουσῶν, οὓς ὅταν ἀγάλλῃ τις τιμαῖς, γέγηθεν ὁ θεός·
アテナイ人:それゆえ、少し前に述べたことを心に留めよう。 すなわち、老齢のために衰えた父親や祖父、そして同じ力を持つ母親たち以上に、神々の御前に尊い神像を我々は所有することはできないのだ。 誰かが彼らを敬意をもって喜ばせるとき、神は喜ばれる。
οὐ γὰρ ἂν ἐπήκοος ἦν αὐτῶν.
なぜなら、そうでなければ、神は彼らの祈りを聞き届けることはなかっただろうから。
θαυμαστὸν γὰρ δήπου τὸ προγόνων ἵδρυμα ἡμῖν ἐστιν, διαφερόντως τῶν ἀψύχων·
実際、我々にとって先祖という安置された像は、無生物の像とは著しく異なり、素晴らしいものである。
τὰ μὲν γὰρ θεραπευόμενα ὑφʼ ἡμῶν, ὅσα ἔμψυχα, συνεύχεται ἑκάστοτε, καὶ ἀτιμαζόμενα τἀναντία, τὰ δʼ οὐδέτερα, ὥστε ἂν ὀρθῶς τις χρῆται πατρὶ καὶ προπάτορι καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις, πάντων πρὸς θεοφιλῆ μοῖραν κυριώτατα ἀγαλμάτων ἂν κεκτῇτο.
なぜなら、生命を持つものたちは、我々によって世話されるとき、その都度共に祈ってくれ、辱められるときにはその反対のことを祈るが、無生物の像はどちらもしないからである。 したがって、もし誰かが父親や祖父、およびそのようなすべての人々を正しく扱うなら、神に愛される運命を得るために、あらゆる神像の中で最も効果的なものを所有することになる。
ΚΛ. κάλλιστʼ εἶπες.
クレイニアス:実に見事に言された。
§11.932ΑΘ. πᾶς δὴ νοῦν ἔχων φοβεῖται καὶ τιμᾷ γονέων εὐχάς, εἰδὼς πολλοῖς καὶ πολλάκις ἐπιτελεῖς γενομένας·
アテナイ人:したがって、知性を持つすべての者は、親の祈りが多くの人にとって、またしばしば実現してきたことを知っているがゆえに、それを恐れ、敬うのである。
τούτων οὖν οὕτω φύσει διατεταγμένων, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἕρμαιον πρόγονοι γηραιοί, ζῶντες μέχρι τῶν ἐσχάτων τοῦ βίου, καὶ ἀπιόντες νέοι σφόδρα ποθεινοί, τοῖς δὲ κακοῖς εὖ μάλα φοβεροί.
これらがそのように自然によって秩序づけられているので、善き人々にとっては、人生の最期まで生きている年老いた先祖は思いがけない幸運であり、また世を去っていくときにも非常に恋しく思われるが、悪しき人々にとっては非常に恐ろしい存在なのである。
πᾶς δὴ τιμάτω πάσαις τιμαῖς ταῖς ἐννόμοις τοὺς αὑτοῦ γεννήτορας τοῖς νῦν πεισθεὶς λόγοις·
だから、すべての者は、今の言葉に説得されて、自らの親を法律に定められたあらゆる敬意をもって敬うべきである。
εἰ δʼ οὖν τινα κατέχοι φήμη κωφὴ τῶν τοιούτων προοιμίων, νόμος ὅδε ἐπὶ τούτοις ὀρθῶς κείμενος ἂν εἴη·
しかし、もし誰かがこのような前口上に対して耳を貸さないならば、そのような者たちのために次の法律が正しく制定されるべきである。
ἐάν τις ἐν τῇδε τῇ πόλει γονέων ἀμελέστερον ἔχῃ τοῦ δέοντος, καὶ μὴ τῶν ὑέων καὶ πάντων τῶν ἐκγόνων αὑτοῦ καὶ ἑαυτοῦ μειζόνως εἰς ἅπαντα ἐπιτρέπων καὶ ἀποπληρῶν ᾖ τὰς βουλήσεις, ἐξαγγελλέτω μὲν ὁ πάσχων τι τοιοῦτον, εἴτε αὐτὸς εἴτε τινὰ πέμπων, πρὸς τρεῖς μὲν τῶν νομοφυλάκων τοὺς πρεσβυτάτους, τρεῖς δʼ αὖ τῶν περὶ γάμους γυναικῶν ἐπιμελουμένων·
すなわち、もしこのポリスにおいて、誰かが両親に対して本来あるべき以上に怠慢であり、自分の息子たちやすべての子孫、また自分自身よりも両親を優先して、あらゆることにおいて彼らの意志に委ね、それを満たすことをしないならば、そのような苦痛を被っている者は、自ら赴くか誰かを遣わして、守法官のうち最年長の三人、および婚姻を管理する女性たちのうちの三人にその事実を告発しなければならない。
οἱ δʼ ἐπιμελείσθωσαν, κολάζοντες τοὺς ἀδικοῦντας νέους μὲν ὄντας ἔτι πληγαῖς καὶ δεσμοῖς, μέχριπερ ἂν ἐτῶν ἄνδρες μὲν τυγχάνωσιν ὄντες τριάκοντα, γυναῖκες δὲ δέκα πλείοσιν ἔτεσιν κολαζέσθωσαν ταῖς αὐταῖς κολάσεσιν.
すると彼らはこれを管理し、不義を働く者がまだ若い場合は、男性なら三十歳になるまで、女性ならさらに十歳上の年齢になるまで、鞭打ちと拘束によって彼らを処罰し、同じ処罰を受けるようにしなければならない。
ἐὰν δὲ πορρωτέρω τούτων τῶν ἐτῶν ὄντες τῶν αὐτῶν ἀμελειῶν περὶ γονέας μὴ ἀφιστῶνται, κακῶσι δέ τινάς τινες, εἰς δικαστήριον εἰσαγόντων αὐτοὺς εἰς ἕνα καὶ ἑκατὸν τῶν πολιτῶν, οἵτινες ἂν ὦσι πρεσβύτατοι ἁπάντων·
もし彼らがこれらの年齢を超えても親に対する同様の怠慢をやめず、親を虐待しているなら、市民のうちで最も年長の百一人の裁判官からなる法廷に彼らを出廷させなければならない。
ἂν δέ τις ὄφλῃ, τιμάτω τὸ δικαστήριον ὅτι χρὴ τίνειν ἢ πάσχειν, ἀπόρρητον μηδὲν ποιούμενοι ὅσων δυνατὸς ἄνθρωπος πάσχειν ἢ τίνειν.
そして、もし誰かが有罪判決を受けたなら、法廷は彼が支払うべきか受けるべき罰を評決するものとし、人間が受けたり支払ったりすることのできるいかなる罰も排除してはならない。
ἐὰν δέ τις ἀδυνατῇ κακούμενος φράζειν, ὁ πυθόμενος τῶν ἐλευθέρων ἐξαγγελλέτω τοῖς ἄρχουσιν ἢ κακὸς ἔστω καὶ ὑπόδικος τῷ ἐθέλοντι βλάβης.
もし虐待されている者が自ら告げる能力を持たない場合、それを知った自由人の者は、役人にこれを告発しなければならない。 さもなければ、その者は卑劣な者とされ、望む者から損害賠償の訴訟を起こされる責任を負うものとする。
ἐὰν δὲ δοῦλος μηνύσῃ, ἐλεύθερος ἔστω, καὶ ἐὰν μὲν τῶν κακούντων ἢ κακουμένων δοῦλος, ὑπὸ τῆς ἀρχῆς ἀφείσθω, ἐὰν δέ τινος ἄλλου τῶν πολιτῶν, τὸ δημόσιον ὑπὲρ αὐτοῦ τιμὴν τῷ κεκτημένῳ καταβαλλέτω·
もし奴隷が告発した場合は、その奴隷は自由の身とされるべきである。 そして、もし虐待している側または虐待されている側の奴隷であるなら、当局によって解放されるものとし、他の市民の奴隷であるなら、国庫がその所有者に代価を支払うものとする。
τοῖς ἄρχουσιν δὲ ἐπιμελὲς ἔστω μή τις ἀδικῇ τὸν τοιοῦτον τιμωρούμενος τῆς μηνύσεως ἕνεκα.
そして、役人たちは、告発を理由にした復讐によってそのような者が不当な扱いを受けないように配慮しなければならない。
ὅσα τις ἄλλος ἄλλον πημαίνει φαρμάκοις, τὰ μὲν θανάσιμα αὐτῶν διείρηται, τῶν δʼ ἄλλων πέρι βλάψεων, εἴτε τις ἄρα πώμασιν ἢ καὶ βρώμασιν ἢ ἀλείμμασιν ἑκὼν ἐκ προνοίας πημαίνει, τούτων οὐδέν πω διερρήθη.
他人が他人を毒によって害する様々な行為のうち、致命的なものについてはすでに規定された。 しかし、それ以外の害、すなわち飲み物や食べ物、あるいは塗布剤によって、故意に、意図的に害する場合については、まだ何も明確に定められていない。
διτταὶ γὰρ δὴ φαρμακεῖαι κατὰ τὸ τῶν ἀνθρώπων οὖσαι γένος ἐπίσχουσιν τὴν διάρρησιν.
なぜなら、人間の間には二種類の毒の使用が存在し、それが明確な規定を困難にしているからである。