§56ΤΙ. διὸ γῇ μὲν τοῦτο ἀπονέμοντες τὸν εἰκότα λόγον διασῴζομεν, ὕδατι δʼ αὖ τῶν λοιπῶν τὸ δυσκινητότατον εἶδος, τὸ δʼ εὐκινητότατον πυρί, τὸ δὲ μέσον ἀέρι·
それゆえ、地に対してこの(立方体の)形を割り当てることによって、我々は確からしい説を保存することになる。 また他方、残りのうちで最も動きにくい形を水に、最も動きやすいものを火に、中間のものを空気に割り当てる。
καὶ τὸ μὲν σμικρότατον σῶμα πυρί, τὸ δʼ αὖ μέγιστον ὕδατι, τὸ δὲ μέσον ἀέρι·
また、最も小さい身体を火に、最も大きいものを水に、中間のものを空気に。
καὶ τὸ μὲν ὀξύτατον αὖ πυρί, τὸ δὲ δεύτερον ἀέρι, τὸ δὲ τρίτον ὕδατι.
そしてさらに、最も鋭いものを火に、第二のものを空気に、第三のものを水に。
ταῦτʼ οὖν δὴ πάντα, τὸ μὲν ἔχον ὀλιγίστας βάσεις εὐκινητότατον ἀνάγκη πεφυκέναι, τμητικώτατόν τε καὶ ὀξύτατον ὂν πάντῃ πάντων, ἔτι τε ἐλαφρότατον, ἐξ ὀλιγίστων συνεστὸς τῶν αὐτῶν μερῶν·
さて、これらすべてについて、最も少数の底面を持つものが本性上最も動きやすいことは必然であり、それはあらゆる点で最も切断しやすく最も鋭いものであり、さらには最も同じ部分から最小の数で構成されているために最も軽い。
τὸ δὲ δεύτερον δευτέρως τὰ αὐτὰ ταῦτʼ ἔχειν, τρίτως δὲ τὸ τρίτον.
そして、第二のものは第二の度合いで、第三のものは第三の度合いで、これらの同じ性質を持つ。
ἔστω δὴ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ κατὰ τὸν εἰκότα τὸ μὲν τῆς πυραμίδος στερεὸν γεγονὸς εἶδος πυρὸς στοιχεῖον καὶ σπέρμα·
さて、正しい理と確からしさに従って、四面体の立体として生成した形を、火の元素および種子としよう。
τὸ δὲ δεύτερον κατὰ γένεσιν εἴπωμεν ἀέρος, τὸ δὲ τρίτον ὕδατος.
そして、生成の順序において第二のものを空気の、第三のものを水の元素と言うことにしよう。
πάντα οὖν δὴ ταῦτα δεῖ διανοεῖσθαι σμικρὰ οὕτως, ὡς καθʼ ἓν ἕκαστον μὲν τοῦ γένους ἑκάστου διὰ σμικρότητα οὐδὲν ὁρώμενον ὑφʼ ἡμῶν, συναθροισθέντων δὲ πολλῶν τοὺς ὄγκους αὐτῶν ὁρᾶσθαι·
さて、これらすべては、個々の類の個々のものが、その小ささゆえに我々には全く見えず、多くが集まったときに初めてそれらの体積が見えるほどに、極めて小さいものとして理解されねばならない。
καὶ δὴ καὶ τὸ τῶν ἀναλογιῶν περί τε τὰ πλήθη καὶ τὰς κινήσεις καὶ τὰς ἄλλας δυνάμεις πανταχῇ τὸν θεόν, ὅπῃπερ ἡ τῆς ἀνάγκης ἑκοῦσα πεισθεῖσά τε φύσις ὑπεῖκεν, ταύτῃ πάντῃ διʼ ἀκριβείας ἀποτελεσθεισῶν ὑπʼ αὐτοῦ συνηρμόσθαι ταῦτα ἀνὰ λόγον.
そして実に、それらの数量や運動、その他の力についての比率に関しても、必然の本性が自発的に説得されて従った限りにおいて、神がこれらをあらゆる点で極めて正確に完成させ、比率に従って調和させられたのだと。
ἐκ δὴ πάντων ὧνπερ τὰ γένη προειρήκαμεν ὧδʼ ἂν κατὰ τὸ εἰκὸς μάλιστʼ ἂν ἔχοι.
我々がその類をあらかじめ語ったこれらすべてからして、次のように確からしく成立しているであろう。
γῆ μὲν συντυγχάνουσα πυρὶ διαλυθεῖσά τε ὑπὸ τῆς ὀξύτητος αὐτοῦ φέροιτʼ ἄν, εἴτʼ ἐν αὐτῷ πυρὶ λυθεῖσα εἴτʼ ἐν ἀέρος εἴτʼ ἐν ὕδατος ὄγκῳ τύχοι, μέχριπερ ἂν αὐτῆς πῃ συντυχόντα τὰ μέρη, πάλιν συναρμοσθέντα αὐτὰ αὑτοῖς, γῆ γένοιτο—οὐ γὰρ εἰς ἄλλο γε εἶδος ἔλθοι ποτʼ ἄν—ὕδωρ δὲ ὑπὸ πυρὸς μερισθέν, εἴτε καὶ ὑπʼ ἀέρος, ἐγχωρεῖ γίγνεσθαι συστάντα ἓν μὲν πυρὸς σῶμα, δύο δὲ ἀέρος·
地は、火に出会ってその鋭さによって分解されたとき、それが火そのものの中であれ、空気の体積の中であれ、水の中であれ、漂うことであろう。 その部分がどこかで互いに出会い、再び互いに組み合わされて地となるまでは。 ――というのも、地が他の形へと移行することは決してないからである。 ――これに対して、水は火、あるいは空気によって分割されたとき、組み合わされることによって、火の一つの身体と空気の二つの身体が生成することが可能である。
τὰ δὲ ἀέρος τμήματα ἐξ ἑνὸς μέρους διαλυθέντος δύʼ ἂν γενοίσθην σώματα πυρός.
また、空気の一つの部分が分解された断片からは、火の二つの身体が生成しうる。
καὶ πάλιν, ὅταν ἀέρι πῦρ ὕδασίν τε ἤ τινι γῇ περιλαμβανόμενον ἐν πολλοῖς ὀλίγον, κινούμενον ἐν φερομένοις, μαχόμενον καὶ νικηθὲν καταθραυσθῇ, δύο πυρὸς σώματα εἰς ἓν συνίστασθον εἶδος ἀέρος·
そして再び、少量の火が、空気や水、あるいは何らかの地の中に囲まれ、動くものたちの間で動かされ、戦って敗れて打ち砕かれたとき、火の二つの身体が合わさって空気の一つの形となる。
καὶ κρατηθέντος ἀέρος κερματισθέντος τε ἐκ δυοῖν ὅλοιν καὶ ἡμίσεος ὕδατος εἶδος ἓν ὅλον ἔσται συμπαγές.
また、空気が圧倒されて粉々にされたときには、二つ半の全体から、水の一つの完全な立体が合成されるであろう。
§57ΤΙ. ὧδε γὰρ δὴ λογισώμεθα αὐτὰ πάλιν, ὡς ὅταν ἐν πυρὶ λαμβανόμενον τῶν ἄλλων ὑπʼ αὐτοῦ τι γένος τῇ τῶν γωνιῶν καὶ κατὰ τὰς πλευρὰς ὀξύτητι τέμνηται, συστὰν μὲν εἰς τὴν ἐκείνου φύσιν πέπαυται τεμνόμενον—τὸ γὰρ ὅμοιον καὶ ταὐτὸν αὑτῷ γένος ἕκαστον οὔτε τινὰ μεταβολὴν ἐμποιῆσαι δυνατὸν οὔτε τι παθεῖν ὑπὸ τοῦ κατὰ ταὐτὰ ὁμοίως τε ἔχοντος—ἕως δʼ ἂν εἰς ἄλλο τι γιγνόμενον ἧττον ὂν κρείττονι μάχηται, λυόμενον οὐ παύεται.
【ティマイオス】実際、我々はこれらを再び次のように推論しよう。 すなわち、他の類のものの一つが火に捉えられ、その角や辺の鋭さによって切り刻まれるとき、それがその(火の)本性へと再構成されたなら、切り刻まれることはやむ。 ――なぜなら、それ自身と相似かつ同一である類は、同じ状態で同様にあるものに対して、いかなる変化も引き起こすことはできず、それから何らの影響を受けることもないからである。 ――しかし、それが他のものへと変化しつつある間、より弱いものとしてより強いものと戦っている限り、分解されることがやむことはない。
τά τε αὖ σμικρότερα ὅταν ἐν τοῖς μείζοσιν πολλοῖς περιλαμβανόμενα ὀλίγα διαθραυόμενα κατασβεννύηται, συνίστασθαι μὲν ἐθέλοντα εἰς τὴν τοῦ κρατοῦντος ἰδέαν πέπαυται κατασβεννύμενα γίγνεταί τε ἐκ πυρὸς ἀήρ, ἐξ ἀέρος ὕδωρ·
また他方、より小さなものが、多くのより大きなものに囲まれて少数が砕かれて消し止められるとき、支配的なものの形相へと結合することを受け入れるなら、消し止められることはやみ、火から空気、空気から水が生成する。
ἐὰν δʼ εἰς ταὐτὰ ἴῃ καὶ τῶν ἄλλων τι συνιὸν γενῶν μάχηται, λυόμενα οὐ παύεται, πρὶν ἢ παντάπασιν ὠθούμενα καὶ διαλυθέντα ἐκφύγῃ πρὸς τὸ συγγενές, ἢ νικηθέντα, ἓν ἐκ πολλῶν ὅμοιον τῷ κρατήσαντι γενόμενον, αὐτοῦ σύνοικον μείνῃ.
しかし、もしそれらが同じ場所へと向かい、やってくる他の類のものと衝突して戦うなら、完全に押し出されて分解され、同族のものへと逃れるか、あるいは敗北して、多くから支配的なものと相似な一つとなってその同居人としてとどまるまでは、分解されることがやむことはない。
καὶ δὴ καὶ κατὰ ταῦτα τὰ παθήματα διαμείβεται τὰς χώρας ἅπαντα·
そして実に、これらの受動的変化に従って、すべてのものはその場所を移り変える。
διέστηκεν μὲν γὰρ τοῦ γένους ἑκάστου τὰ πλήθη κατὰ τόπον ἴδιον διὰ τὴν τῆς δεχομένης κίνησιν, τὰ δὲ ἀνομοιούμενα ἑκάστοτε ἑαυτοῖς, ἄλλοις δὲ ὁμοιούμενα, φέρεται διὰ τὸν σεισμὸν πρὸς τὸν ἐκείνων οἷς ἂν ὁμοιωθῇ τόπον.
というのも、各々の類の群れは、受け容器の運動によって固有の場所へと引き離されており、その都度、自分自身とは異質になり、他のものと同質になるものは、震動によって、同質になったものの場所へと運ばれるからである。
ὅσα μὲν οὖν ἄκρατα καὶ πρῶτα σώματα διὰ τοιούτων αἰτιῶν γέγονεν·
混じり気のない初源の身体は、このような原因によって生成した。
τὸ δʼ ἐν τοῖς εἴδεσιν αὐτῶν ἕτερα ἐμπεφυκέναι γένη τὴν ἑκατέρου τῶν στοιχείων αἰτιατέον σύστασιν, μὴ μόνον ἓν ἑκατέραν μέγεθος ἔχον τὸ τρίγωνον φυτεῦσαι κατʼ ἀρχάς, ἀλλʼ ἐλάττω τε καὶ μείζω, τὸν ἀριθμὸν δὲ ἔχοντα τοσοῦτον ὅσαπερ ἂν ᾖ τἀν τοῖς εἴδεσι γένη.
しかし、それらの形の中にさらに別の類(変種)が内在していることについては、二つの元素(三角形)の構成に原因を帰さねばならない。 すなわち、最初に植え付けられた三角形が、それぞれ単一の大きさだけを持つのではなく、より小さなものやより大きなものをも持ち、その数は形の中に存在する類の数と同じだけあるからである。
διὸ δὴ συμμειγνύμενα αὐτά τε πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα τὴν ποικιλίαν ἐστὶν ἄπειρα·
それゆえ、これらがそれ自体で、また互いに混じり合うことによって、その多様性は無限である。
ἧς δὴ δεῖ θεωροὺς γίγνεσθαι τοὺς μέλλοντας περὶ φύσεως εἰκότι λόγῳ χρήσεσθαι.
自然について確からしい説を用いようとする者は、この多様性を観察せねばならない。
κινήσεως οὖν στάσεώς τε πέρι, τίνα τρόπον καὶ μεθʼ ὧντινων γίγνεσθον, εἰ μή τις διομολογήσεται, πόλλʼ ἂν εἴη ἐμποδὼν τῷ κατόπισθεν λογισμῷ.
さて、運動と静止について、それらがいかなる方法で、いかなるものに伴って生じるのかを合意しておかなければ、その後の推論に多くの障害が生じるであろう。
τὰ μὲν οὖν ἤδη περὶ αὐτῶν εἴρηται, πρὸς δʼ ἐκείνοις ἔτι τάδε, ἐν μὲν ὁμαλότητι μηδέποτε ἐθέλειν κίνησιν ἐνεῖναι.
これらについてはすでに語られたが、それらに加えてさらに次のことを言っておかねばならない。 すなわち、均一さの中には、運動は決して存在し得ないということである。
τὸ γὰρ κινησόμενον ἄνευ τοῦ κινήσοντος ἢ τὸ κινῆσον ἄνευ τοῦ κινησομένου χαλεπόν, μᾶλλον δὲ ἀδύνατον, εἶναι·
なぜなら、動かされるものが動かすものなしに、あるいは動かすものが動かされるものなしにあることは困難、いやむしろ不可能だからである。
κίνησις δὲ οὐκ ἔστιν τούτων ἀπόντων, ταῦτα δὲ ὁμαλὰ εἶναί ποτε ἀδύνατον.
そして、これら(動かすものと動かされるもの)が欠けているときには運動は存在せず、またこれらが均一であることは決してあり得ないのである。