§8.562τί οὖν;
「ではどうだろう? 」と私は言った。
τετάχθω ἡμῖν κατὰ δημοκρατίαν ὁ τοιοῦτος ἀνήρ, ὡς δημοκρατικὸς ὀρθῶς ἂν προσαγορευόμενος;
「このような男を、正当に『民主主義的』と呼ばれる者として、民主政に対応するものと位置づけてよいだろうか?
τετάχθω, ἔφη.
」「位置づけましょう」と彼は言った。
ἡ καλλίστη δή, ἦν δʼ ἐγώ, πολιτεία τε καὶ ὁ κάλλιστος ἀνὴρ λοιπὰ ἂν ἡμῖν εἴη διελθεῖν, τυραννίς τε καὶ τύραννος.
「では、」と私は言った。 「最も美しい国制と最も美しい男のうち、我々が議論すべきものとして残されているのは、僭主政と僭主だ。
κομιδῇ γʼ, ἔφη.
」「まさにその通りです」と彼は言った。
φέρε δή, τίς τρόπος τυραννίδος, ὦ φίλε ἑταῖρε, γίγνεται;
「さあ、友よ、僭主政はどのような方法で生じるのだろうか?
ὅτι μὲν γὰρ ἐκ δημοκρατίας μεταβάλλει σχεδὸν δῆλον.
それが民主政から変化するものであることは、ほぼ明らかだが。
δῆλον.
」「明らかです。
ἆρʼ οὖν τρόπον τινὰ τὸν αὐτὸν ἔκ τε ὀλιγαρχίας δημοκρατία γίγνεται καὶ ἐκ δημοκρατίας τυραννίς;
」「では、ある意味で同じ方法によって、寡頭政から民主政が生じるように、民主政から僭主政が生じるのだろうか?
πῶς;
」「どのようにですか?
ὃ προύθεντο, ἦν δʼ ἐγώ, ἀγαθόν, καὶ διʼ ὃ ἡ ὀλιγαρχία καθίστατο—τοῦτο δʼ ἦν πλοῦτος·
」「彼らが善として掲げ、それによって寡頭政が樹立されたもの――これは富であった、そうではないか?
ἦ γάρ; — ναί.
」――「そうです。
ἡ πλούτου τοίνυν ἀπληστία καὶ ἡ τῶν ἄλλων ἀμέλεια διὰ χρηματισμὸν αὐτὴν ἀπώλλυ.
」「したがって、富への貪欲と、金儲けのために他のすべてのことを無視したことが、寡頭政を滅ぼしたのだ。
ἀληθῆ, ἔφη.
」「本当です」と彼は言った。
ἆρʼ οὖν καὶ ὃ δημοκρατία ὁρίζεται ἀγαθόν, ἡ τούτου ἀπληστία καὶ ταύτην καταλύει;
「では、民主政が善と定義するもの、そのものへの貪欲もまた、民主政を崩壊させるのだろうか?
λέγεις δʼ αὐτὴν τί ὁρίζεσθαι;
」「民主政は何を善と定義していると言われるのですか?
τὴν ἐλευθερίαν, εἶπον.
」「自由だ」と私は言った。
τοῦτο γάρ που ἐν δημοκρατουμένῃ πόλει ἀκούσαις ἂν ὡς ἔχει τε κάλλιστον καὶ διὰ ταῦτα ἐν μόνῃ ταύτῃ ἄξιον οἰκεῖν ὅστις φύσει ἐλεύθερος.
「民主政の国家においては、これこそが最も素晴らしいものであり、それゆえに、生まれつき自由な者にとっては、この国家においてのみ住む価値がある、と語られるのを耳にするだろうからね。
λέγεται γὰρ δή, ἔφη, καὶ πολὺ τοῦτο τὸ ῥῆμα.
」「確かに、そのような言葉は非常によく語られます」と彼は言った。
ἆρʼ οὖν, ἦν δʼ ἐγώ, ὅπερ ᾖα νυνδὴ ἐρῶν, ἡ τοῦ τοιούτου ἀπληστία καὶ ἡ τῶν ἄλλων ἀμέλεια καὶ ταύτην τὴν πολιτείαν μεθίστησίν τε καὶ παρασκευάζει τυραννίδος δεηθῆναι;
「では、」と私は言った。 「私が今まさに言おうとしたように、そのようなものへの貪欲と、他のすべてを無視したことが、この国制をも変化させ、僭主政を必要とするように仕向けるのだろうか?
πῶς; ἔφη.
」「どのようにしてですか? 」と彼は言った。
ὅταν οἶμαι δημοκρατουμένη πόλις ἐλευθερίας διψήσασα κακῶν οἰνοχόων προστατούντων τύχῃ, καὶ πορρωτέρω τοῦ δέοντος ἀκράτου αὐτῆς μεθυσθῇ, τοὺς ἄρχοντας δή, ἂν μὴ πάνυ πρᾷοι ὦσι καὶ πολλὴν παρέχωσι τὴν ἐλευθερίαν, κολάζει αἰτιωμένη ὡς μιαρούς τε καὶ ὀλιγαρχικούς.
「思うに、民主政の国家が自由に渇き、悪しき酌人を指導者として得てしまい、必要以上に生の自由によって酔っ払ってしまうとき、もし支配者たちが極めて温厚でなく、十分な自由を提供しないならば、彼らを汚らわしい寡頭政主義者だと非難して処罰するのだ。
δρῶσιν γάρ, ἔφη, τοῦτο.
」「実際、彼らはそうします」と彼は言った。
τοὺς δέ γε, εἶπον, τῶν ἀρχόντων κατηκόους προπηλακίζει ὡς ἐθελοδούλους τε καὶ οὐδὲν ὄντας, τοὺς δὲ ἄρχοντας μὲν ἀρχομένοις, ἀρχομένους δὲ ἄρχουσιν ὁμοίους ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ ἐπαινεῖ τε καὶ τιμᾷ.
「そして、支配者たちに従う人々を、自発的な奴隷であり無価値な者たちだと泥を塗って辱める一方で、被支配者に似た支配者、また支配者に似た被支配者を、私的にも公的にも称賛し尊重するのだ。
ἆρʼ οὐκ ἀνάγκη ἐν τοιαύτῃ πόλει ἐπὶ πᾶν τὸ τῆς ἐλευθερίας ἰέναι;
このような国家においては、自由があらゆるものに及ぶのが必然ではないか?
πῶς γὰρ οὔ;
」「どうしてそうでなくておられましょう。
καὶ καταδύεσθαί γε, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ φίλε, εἴς τε τὰς ἰδίας οἰκίας καὶ τελευτᾶν μέχρι τῶν θηρίων τὴν ἀναρχίαν ἐμφυομένην.
」「接着して、友よ、」と私は言った。 「その無政府状態が私人の家々の中にまで忍び込み、最後には獣にまで浸透していくのだ。
πῶς, ἦ δʼ ὅς, τὸ τοιοῦτον λέγομεν;
」「どのような意味で、そのようなことを言うのですか? 」と彼は言った。
§8.563οἷον, ἔφην, πατέρα μὲν ἐθίζεσθαι παιδὶ ὅμοιον γίγνεσθαι καὶ φοβεῖσθαι τοὺς ὑεῖς, ὑὸν δὲ πατρί, καὶ μήτε αἰσχύνεσθαι μήτε δεδιέναι τοὺς γονέας, ἵνα δὴ ἐλεύθερος ᾖ·
「たとえば、」と私は言った。 「父親は子供と同じようになることに慣れ、息子たちを恐れるようになり、息子は父親と同じようになり、親を敬うことも恐れることもしなくなる。 それは彼がまさに自由であるためだ。
μέτοικον δὲ ἀστῷ καὶ ἀστὸν μετοίκῳ ἐξισοῦσθαι, καὶ ξένον ὡσαύτως.
また在留外国人は市民と等しくなり、市民も在留外国人と等しくなり、異邦人も同様であるということだ。
γίγνεται γὰρ οὕτως, ἔφη.
」「確かにそのようになります」と彼は言った。
ταῦτά τε, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ σμικρὰ τοιάδε ἄλλα γίγνεται·
「このようなことや、他にもこれに類する些細なことが生じる。
διδάσκαλός τε ἐν τῷ τοιούτῳ φοιτητὰς φοβεῖται καὶ θωπεύει, φοιτηταί τε διδασκάλων ὀλιγωροῦσιν, οὕτω δὲ καὶ παιδαγωγῶν·
そのような国では、教師は生徒を恐れてへつらい、生徒は教師を軽んじ、教育係に対しても同様だ。
καὶ ὅλως οἱ μὲν νέοι πρεσβυτέροις ἀπεικάζονται καὶ διαμιλλῶνται καὶ ἐν λόγοις καὶ ἐν ἔργοις, οἱ δὲ γέροντες συγκαθιέντες τοῖς νέοις εὐτραπελίας τε καὶ χαριεντισμοῦ ἐμπίμπλανται, μιμούμενοι τοὺς νέους, ἵνα δὴ μὴ δοκῶσιν ἀηδεῖς εἶναι μηδὲ δεσποτικοί.
全体として、若者は年長者に対抗し、言葉においても行いにおいても競い合い、老人は若者たちに合わせて機知や冗談に身を委ね、若者の真似をする。 不快な者や、威圧的な者と思われないためにね。
πάνυ μὲν οὖν, ἔφη.
」「まったくその通りです」と彼は言った。
τὸ δέ γε, ἦν δʼ ἐγώ, ἔσχατον, ὦ φίλε, τῆς ἐλευθερίας τοῦ πλήθους, ὅσον γίγνεται ἐν τῇ τοιαύτῃ πόλει, ὅταν δὴ οἱ ἐωνημένοι καὶ αἱ ἐωνημέναι μηδὲν ἧττον ἐλεύθεροι ὦσι τῶν πριαμένων.
「そして、友よ、このような国家において生じる、大衆の自由の究極の姿は、買われた男奴隷や女奴隷が、彼らを買った主人たちと何ら変わらず自由であるときだ。
ἐν γυναιξὶ δὲ πρὸς ἄνδρας καὶ ἀνδράσι πρὸς γυναῖκας ὅση ἡ ἰσονομία καὶ ἐλευθερία γίγνεται, ὀλίγου ἐπελαθόμεθʼ εἰπεῖν.
また、女性と男性、男性と女性の間で、いかに大きな平等と自由が生じるか、我々は危うく言い忘れるところだった。
οὐκοῦν κατʼ Αἰσχύλον, ἔφη,
ἐροῦμεν ὅτι νῦν ἦλθʼ ἐπὶ στόμα;
」「では、」と彼は言った。 「アイスキュロスに従って、『今や口に上ったこと』を言おうではないか?
πάνυ γε, εἶπον·
」「まったくその通りだ」と私は言った。
καὶ ἔγωγε οὕτω λέγω·
「そして私もまさにその通りに言おう。
τὸ μὲν γὰρ τῶν θηρίων τῶν ὑπὸ τοῖς ἀνθρώποις ὅσῳ ἐλευθερώτερά ἐστιν ἐνταῦθα ἢ ἐν ἄλλῃ, οὐκ ἄν τις πείθοιτο ἄπειρος.
人間の支配下にある獣たちが、他の国におけるよりもこの国においてどれほど自由であるかは、経験のない者には信じられないほどだ。
ἀτεχνῶς γὰρ αἵ τε κύνες κατὰ τὴν παροιμίαν οἷαίπερ αἱ δέσποιναι γίγνονταί τε δὴ καὶ ἵπποι καὶ ὄνοι, πάνυ ἐλευθέρως καὶ σεμνῶς εἰθισμένοι πορεύεσθαι, κατὰ τὰς ὁδοὺς ἐμβάλλοντες τῷ ἀεὶ ἀπαντῶντι, ἐὰν μὴ ἐξίστηται, καὶ τἆλλα πάντα οὕτω μεστὰ ἐλευθερίας γίγνεται.
まさに諺にある通り、犬は女主人と全く同じようになり、馬やロバも、極めて自由にかつ堂々と歩くことに慣れていて、道を歩いては、避けない対向者に誰かれ構わずぶつかっていく。 そして他のすべてのことも、このように自由で満たされているのだ。
τὸ ἐμόν γʼ, ἔφη, ἐμοὶ λέγεις ὄναρ·
」「あなたは私の、私自身の夢を語っていますね」と彼は言った。
αὐτὸς γὰρ εἰς ἀγρὸν πορευόμενος θαμὰ αὐτὸ πάσχω.
「私自身、田舎へ行くとき、しばしば同じ目に遭いますから。
τὸ δὲ δὴ κεφάλαιον, ἦν δʼ ἐγώ, πάντων τούτων συνηθροισμένων, ἐννοεῖς ὡς ἁπαλὴν τὴν ψυχὴν τῶν πολιτῶν ποιεῖ, ὥστε κἂν ὁτιοῦν δουλείας τις προσφέρηται, ἀγανακτεῖν καὶ μὴ ἀνέχεσθαι;
」「では、これらすべてのことが合わさった結果の要点として、」と私は言った。 「それが市民の魂をいかに繊細にし、わずかでも隷属のようなものが提示されるだけで、彼らが憤慨し、耐えられなくなるということに気づいているか?
τελευτῶντες γάρ που οἶσθʼ ὅτι οὐδὲ τῶν νόμων φροντίζουσιν γεγραμμένων ἢ ἀγράφων, ἵνα δὴ μηδαμῇ μηδεὶς αὐτοῖς ᾖ δεσπότης.
というのも、彼らは最終的には、成文・不成文を問わず、いかなる法律をも気にかけなくなるのだ。 それは、いかなる場所でもいかなる者も自分たちの主人とならないようにするためだ。
καὶ μάλʼ, ἔφη, οἶδα.
」「非常によく知っています」と彼は言った。
αὕτη μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ φίλε, ἡ ἀρχὴ οὑτωσὶ καλὴ καὶ νεανική, ὅθεν τυραννὶς φύεται, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ.
「それゆえ、友よ、」と私は言った。 「これこそが、私の思うに、そこから僭主政が芽生える、このように美しく活力ある始まりなのだ。
νεανικὴ δῆτα, ἔφη·
」「実に活気がありますね」と彼は言った。
ἀλλὰ τί τὸ μετὰ τοῦτο;
「しかし、この後はどうなるのですか? 」