§484ΚΑΛ. πλάττοντες τοὺς βελτίστους καὶ ἐρρωμενεστάτους ἡμῶν αὐτῶν, ἐκ νέων λαμβάνοντες, ὥσπερ λέοντας, κατεπᾴδοντές τε καὶ γοητεύοντες καταδουλούμεθα λέγοντες ὡς τὸ ἴσον χρὴ ἔχειν καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ καλὸν καὶ τὸ δίκαιον.
カリクレス:我々のうちの最も優秀で最も強い者たちを、若い頃から捕らえて、ライオンのように型に嵌め、呪文を唱え、呪術をかけて、平等の分け前を持つべきであり、これこそが美しく正しいのだと言い聞かせて従属させている。
ἐὰν δέ γε οἶμαι φύσιν ἱκανὴν γένηται ἔχων ἀνήρ, πάντα ταῦτα ἀποσεισάμενος καὶ διαρρήξας καὶ διαφυγών, καταπατήσας τὰ ἡμέτερα γράμματα καὶ μαγγανεύματα καὶ ἐπῳδὰς καὶ νόμους τοὺς παρὰ φύσιν ἅπαντας, ἐπαναστὰς ἀνεφάνη δεσπότης ἡμέτερος ὁ δοῦλος, καὶ ἐνταῦθα ἐξέλαμψεν τὸ τῆς φύσεως δίκαιον.
しかし、私の思うに、もし十分な天性を持った男が現れて、これらすべてを振り払い、引き裂き、逃れ去り、我々の書かれた法律やペテン、呪文、そして自然に反するすべての法を踏みにじり、立ち上がって、奴隷であった者が我々の主人として現れるなら、そこで自然の正義が輝き出るのだ。
δοκεῖ δέ μοι καὶ Πίνδαρος ἅπερ ἐγὼ λέγω ἐνδείκνυσθαι ἐν τῷ ᾁσματι ἐν ᾧ λέγει ὅτι—
"
νόμος ὁ πάντων βασιλεὺς
θνατῶν τε καὶ ἀθανάτων·
ピンダロスも、私が言っているまさにそのことを、その歌の中で示しているように私には思われる。 彼はこう言っている―― "法は万物の王、死すべき者と不死なる者の王。
"
οὗτος δὲ δή, φησίν,—
"
ἄγει δικαιῶν τὸ βιαιότατον
ὑπερτάτᾳ χειρί·
"そして、この法はまさに、 "最も暴力的なことを、至高の手をもって正当化しつつ導く。
τεκμαίρομαι
ἔργοισιν Ἡρακλέος, ἐπεὶ—ἀπριάτας—
"
λέγει οὕτω πως—τὸ γὰρ ᾆσμα οὐκ ἐπίσταμαι—λέγει δʼ ὅτι οὔτε πριάμενος οὔτε δόντος τοῦ Γηρυόνου ἠλάσατο τὰς βοῦς, ὡς τούτου ὄντος τοῦ δικαίου φύσει, καὶ βοῦς καὶ τἆλλα κτήματα εἶναι πάντα τοῦ βελτίονός τε καὶ κρείττονος τὰ τῶν χειρόνων τε καὶ ἡττόνων.
私はヘラクレスの業績を証拠とする、なぜなら、代価を払わず―― "彼はそのように言っているのだと思う――というのも、私はその歌を正確には覚えていないからだ。 しかし彼が言うには、ゲリュオネスから買ったのでも、彼が与えたのでもないのに、ヘラクレスはその牛を追い立てて去ったのだと、これが自然における正義であるかのように。 すなわち、牛もその他のすべての所有物も、劣った者や弱い者のものはすべて、優れた者や強い者のものであるということだ。
τὸ μὲν οὖν ἀληθὲς οὕτως ἔχει, γνώσῃ δέ, ἂν ἐπὶ τὰ μείζω ἔλθῃς ἐάσας ἤδη φιλοσοφίαν.
さて、真実はこのようになっている。 そして君も、すでに哲学を捨てて、より大きな事柄へと進むなら、それを知るだろう。
φιλοσοφία γάρ τοί ἐστιν, ὦ Σώκρατες, χαρίεν, ἄν τις αὐτοῦ μετρίως ἅψηται ἐν τῇ ἡλικίᾳ·
ソクラテスよ、哲学というものは、もし人が若い頃に適度に取り組むならば、魅力的なものだ。
ἐὰν δὲ περαιτέρω τοῦ δέοντος ἐνδιατρίψῃ, διαφθορὰ τῶν ἀνθρώπων.
しかし、もし必要以上に長く没頭し続けるなら、人間を破滅させるものとなる。
ἐὰν γὰρ καὶ πάνυ εὐφυὴς ᾖ καὶ πόρρω τῆς ἡλικίας φιλοσοφῇ, ἀνάγκη πάντων ἄπειρον γεγονέναι ἐστὶν ὧν χρὴ ἔμπειρον εἶναι τὸν μέλλοντα καλὸν κἀγαθὸν καὶ εὐδόκιμον ἔσεσθαι ἄνδρα.
というのも、たとえその人が非常に優れた素質を持っていても、青年期を過ぎても哲学を続けるなら、立派で、気高く、評判の良い男になろうとする者が経験を積んでおくべきすべての事柄について、必然的に未経験のままで終わることになるからだ。
καὶ γὰρ τῶν νόμων ἄπειροι γίγνονται τῶν κατὰ τὴν πόλιν, καὶ τῶν λόγων οἷς δεῖ χρώμενον ὁμιλεῖν ἐν τοῖς συμβολαίοις τοῖς ἀνθρώποις καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ, καὶ τῶν ἡδονῶν τε καὶ ἐπιθυμιῶν τῶν ἀνθρωπείων, καὶ συλλήβδην τῶν ἠθῶν παντάπασιν ἄπειροι γίγνονται.
実際、彼らは都市の法律についても未経験になり、公私にわたり契約において人々と交際する際に用いるべき言葉についても未経験になり、人間の快楽や欲望についても、総じて人間の習俗についても、完全に未経験になってしまうのだ。
ἐπειδὰν οὖν ἔλθωσιν εἴς τινα ἰδίαν ἢ πολιτικὴν πρᾶξιν, καταγέλαστοι γίγνονται, ὥσπερ γε οἶμαι οἱ πολιτικοί, ἐπειδὰν αὖ εἰς τὰς ὑμετέρας διατριβὰς ἔλθωσιν καὶ τοὺς λόγους, καταγέλαστοί εἰσιν.
それゆえ、彼らが何か個人的な、あるいは政治的な活動に足を踏み入れるとき、物笑いの種になるのだ。 ちょうど、私の思うに、政治家たちが今度は君たちの活動や議論に足を踏み入れるとき、物笑いの種になるのと同じようにね。
§485ΚΑΛ. συμβαίνει γὰρ τὸ τοῦ Εὐριπίδου·
カリクレス:というのも、エウリピデスの言葉の通りになるからだ。
"λαμπρός"
τέ ἐστιν
"ἕκαστος"
ἐν τούτῳ,
"καὶ ἐπὶ τοῦτʼ ἐπείγεται"
,
"
νέμων τὸ πλεῖστον ἡμέρας τούτῳ μέρος,
ἵνʼ αὐτὸς αὑτοῦ τυγχάνει βέλτιστος ὤν·
"各自は" これにおいて "輝かしく"、 "またこれへと急ぎ"、 "一日のうちの最も多くの部分をこれに割り当てる、自分自身が、それにおいて最も優れている者となるために。
"
ὅπου δʼ ἂν φαῦλος ᾖ, ἐντεῦθεν φεύγει καὶ λοιδορεῖ τοῦτο, τὸ δʼ ἕτερον ἐπαινεῖ, εὐνοίᾳ τῇ ἑαυτοῦ, ἡγούμενος οὕτως αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπαινεῖν.
"そして自分が不得手な分野からは逃げ出し、それを誹謗し、もう一方の分野を褒め称える。 自分への好意から、そうすることで自分自身を褒めているのだと考えて。
ἀλλʼ οἶμαι τὸ ὀρθότατόν ἐστιν ἀμφοτέρων μετασχεῖν.
しかし、私の思うに、最も正しいのは両方に参与することだ。
φιλοσοφίας μὲν ὅσον παιδείας χάριν καλὸν μετέχειν, καὶ οὐκ αἰσχρὸν μειρακίῳ ὄντι φιλοσοφεῖν·
哲学には、教養の目的のために必要なだけ参与するのが美しく、少年のうちは哲学をすることも恥ではない。
ἐπειδὰν δὲ ἤδη πρεσβύτερος ὢν ἄνθρωπος ἔτι φιλοσοφῇ, καταγέλαστον, ὦ Σώκρατες, τὸ χρῆμα γίγνεται, καὶ ἔγωγε ὁμοιότατον πάσχω πρὸς τοὺς φιλοσοφοῦντας ὥσπερ πρὸς τοὺς ψελλιζομένους καὶ παίζοντας.
しかし、すでに年長の者となった人間がなおも哲学をしているなら、ソクラテスよ、その事態は物笑いの種となる。 そして私は、哲学をする人々に対して、舌足らずな言葉で話したり遊んだりする者たちに対して抱くのと全く同じ感情を抱くのだ。
ὅταν μὲν γὰρ παιδίον ἴδω, ᾧ ἔτι προσήκει διαλέγεσθαι οὕτω, ψελλιζόμενον καὶ παῖζον, χαίρω τε καὶ χαρίεν μοι φαίνεται καὶ ἐλευθέριον καὶ πρέπον τῇ τοῦ παιδίου ἡλικίᾳ, ὅταν δὲ σαφῶς διαλεγομένου παιδαρίου ἀκούσω, πικρόν τί μοι δοκεῖ χρῆμα εἶναι καὶ ἀνιᾷ μου τὰ ὦτα καί μοι δοκεῖ δουλοπρεπές τι εἶναι·
というのも、まだそのように話すことがふさわしい年齢の子供が、舌足らずに話し、遊んでいるのを見るとき、私は喜びを感じるし、それは愛らしく、自由人にふさわしく、子供の年齢に適しているように思われる。 しかし、小さな子供がはっきりと話すのを聞くと、不快なものに思われ、私の耳を痛め、奴隷根性があるように思われるのだ。
ὅταν δὲ ἀνδρὸς ἀκούσῃ τις ψελλιζομένου ἢ παίζοντα ὁρᾷ, καταγέλαστον φαίνεται καὶ ἄνανδρον καὶ πληγῶν ἄξιον.
だが、大人の男が舌足らずに話すのを聞き、あるいは遊んでいるのを見るとき、それは滑稽で、男らしくなく、鞭打ちに値するように思われる。
ταὐτὸν οὖν ἔγωγε τοῦτο πάσχω καὶ πρὸς τοὺς φιλοσοφοῦντας.
それゆえ、私は哲学をする人々に対しても全く同じ感情を抱く。
παρὰ νέῳ μὲν γὰρ μειρακίῳ ὁρῶν φιλοσοφίαν ἄγαμαι, καὶ πρέπειν μοι δοκεῖ, καὶ ἡγοῦμαι ἐλεύθερόν τινα εἶναι τοῦτον τὸν ἄνθρωπον, τὸν δὲ μὴ φιλοσοφοῦντα ἀνελεύθερον καὶ οὐδέποτε οὐδενὸς ἀξιώσοντα ἑαυτὸν οὔτε καλοῦ οὔτε γενναίου πράγματος·
若い少年のうちに哲学をしているのを見れば、私は感嘆するし、ふさわしいことだと思う。 そして、その人は自由人であると考え、哲学をしない者は自由人でなく、決して自らをいかなる美しく高潔な事柄にも値するものとみなさないだろうと考える。
ὅταν δὲ δὴ πρεσβύτερον ἴδω ἔτι φιλοσοφοῦντα καὶ μὴ ἀπαλλαττόμενον, πληγῶν μοι δοκεῖ ἤδη δεῖσθαι, ὦ Σώκρατες, οὗτος ὁ ἀνήρ.
しかし、すっかり年長になった者がなおも哲学をしており、そこから抜け出せずにいるのを見るとき、ソクラテスよ、この男はすでに鞭打ちが必要であると思われる。
ὃ γὰρ νυνδὴ ἔλεγον, ὑπάρχει τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ, κἂν πάνυ εὐφυὴς ᾖ, ἀνάνδρῳ γενέσθαι φεύγοντι τὰ μέσα τῆς πόλεως καὶ τὰς ἀγοράς, ἐν αἷς ἔφη ὁ ποιητὴς τοὺς ἄνδρας ἀριπρεπεῖς γίγνεσθαι, καταδεδυκότι δὲ τὸν λοιπὸν βίον βιῶναι μετὰ μειρακίων ἐν γωνίᾳ τριῶν ἢ τεττάρων ψιθυρίζοντα, ἐλεύθερον δὲ καὶ μέγα καὶ ἱκανὸν μηδέποτε φθέγξασθαι.
というのも、私が先ほど言ったように、この男には、たとえ非常に優れた資質があっても、男らしさを失ってしまうという運命が待ち受けているからだ。 彼は都市の中心や広場――そこでは詩人が言うように、男たちが傑出した存在になる場所なのだが――から逃げ出し、残りの人生を物陰に隠れ、少数の少年たちと隅の方で三人か四人でひそひそ話をして過ごし、自由で、偉大で、力強い言葉を一度も発することがなくなってしまうのだ。
ἐγὼ δέ, ὦ Σώκρατες, πρὸς σὲ ἐπιεικῶς ἔχω φιλικῶς·
ソクラテスよ、私は君に対してかなり友好的な感情を抱いている。
κινδυνεύω οὖν πεπονθέναι νῦν ὅπερ ὁ Ζῆθος πρὸς τὸν Ἀμφίονα ὁ Εὐριπίδου, οὗπερ ἐμνήσθην.
それゆえ、私は今、エウリピデスの戯曲でゼトスがアンフィオンに対して抱いたのと全く同じ状況にあるのではないかと思われるのだ。