§354ΣΩ. οὐκοῦν φαίνεται, ὦ ἄνθρωποι, ὑμῖν, ὥς φαμεν ἐγώ τε καὶ Πρωταγόρας, διʼ οὐδὲν ἄλλο ταῦτα κακὰ ὄντα ἢ διότι εἰς ἀνίας τε ἀποτελευτᾷ καὶ ἄλλων ἡδονῶν ἀποστερεῖ;
ソクラテス:「それなら、人々よ、私とプロタゴラスが言うように、これら(の不摂生など)が悪いものであるのは、苦痛に終わり、他の快楽を奪うからに他ならない、ということがあなたがたに明らかになるだろうか。
Ὁμολογοῖεν ἄν; —συνεδόκει ἡμῖν ἀμφοῖν.
彼らは同意するだろうか」 ー私たち二人の意見は一致していた。
—οὐκοῦν πάλιν ἂν αὐτοὺς τὸ ἐναντίον εἰ ἐροίμεθα·
ー 「それなら、今度は逆に彼らにこう尋ねたらどうだろう。
ὦ ἄνθρωποι οἱ λέγοντες αὖ ἀγαθὰ ἀνιαρὰ εἶναι, ἆρα οὐ τὰ τοιάδε λέγετε, οἷον τά τε γυμνάσια καὶ τὰς στρατείας καὶ τὰς ὑπὸ τῶν ἰατρῶν θεραπείας τὰς διὰ καύσεών τε καὶ τομῶν καὶ φαρμακειῶν καὶ λιμοκτονιῶν γιγνομένας, ὅτι ταῦτα ἀγαθὰ μέν ἐστιν, ἀνιαρὰ δέ;
『今度は逆に、苦痛を伴う善いものがあると言う人々よ、あなたがたは次のようなものを言っているのではないか。 例えば、体育の訓練や、従軍や、医師による治療、つまり灼熱、切開、投薬、飢餓療法によって行われる治療のようなものであって、これらは善いものであるが苦痛を伴う、と言っているのではないか。
φαῖεν ἄν; —συνεδόκει.
』彼らはそう言うだろうか」 ー意見は一致した。
—πότερον οὖν κατὰ τόδε ἀγαθὰ αὐτὰ καλεῖτε, ὅτι ἐν τῷ παραχρῆμα ὀδύνας τὰς ἐσχάτας παρέχει καὶ ἀλγηδόνας, ἢ ὅτι εἰς τὸν ὕστερον χρόνον ὑγίειαί τε ἀπʼ αὐτῶν γίγνονται καὶ εὐεξίαι τῶν σωμάτων καὶ τῶν πόλεων σωτηρίαι καὶ ἄλλων ἀρχαὶ καὶ πλοῦτοι;
ー 「『それでは、あなたがたがそれらを善いと呼ぶのは、次の理由によるのか。 すなわち、それがその瞬間に極限の苦痛や痛みを引き起こすからか、それとも後になってそれらから健康や、身体の健全な状態や、国家の救済や、他者への支配権や富が生じるからか。
φαῖεν ἄν, ὡς ἐγᾦμαι. —συνεδόκει.
』彼らはそう言うだろう、と私は思う」 ー意見は一致した。
—ταῦτα δὲ ἀγαθά ἐστι διʼ ἄλλο τι ἢ ὅτι εἰς ἡδονὰς ἀποτελευτᾷ καὶ λυπῶν ἀπαλλαγάς τε καὶ ἀποτροπάς;
ー 「『そして、これらが善いものであるのは、快楽に終わり、苦痛の免除や回避をもたらすからに他ならないのではないか。
ἢ ἔχετέ τι ἄλλο τέλος λέγειν, εἰς ὃ ἀποβλέψαντες αὐτὰ ἀγαθὰ καλεῖτε, ἀλλʼ ἢ ἡδονάς τε καὶ λύπας;
あるいは、あなたがたは、それを目指してこれらを善いと呼んでいるような、快楽と苦痛以外の何か他の目的を言うことができるだろうか。
οὐκ ἂν φαῖεν, ὡς ἐγᾦμαι. —
οὐδʼ ἐμοὶ δοκεῖ,
ἔφη ὁ Πρωταγόρας.
』彼らはそう言わないだろう、と私は思う」「私にもそうは思えません」とプロタゴラスは言った。
—οὐκοῦν τὴν μὲν ἡδονὴν διώκετε ὡς ἀγαθὸν ὄν, τὴν δὲ λύπην φεύγετε ὡς κακόν;
「『それなら、あなたがたは快楽を善いものとして追求し、苦痛を悪いものとして避けているのではないか。
—συνεδόκει.
』」 ー意見は一致した。
—τοῦτʼ ἄρα ἡγεῖσθʼ εἶναι κακόν, τὴν λύπην, καὶ ἀγαθὸν τὴν ἡδονήν, ἐπεὶ καὶ αὐτὸ τὸ χαίρειν τότε λέγετε κακὸν εἶναι, ὅταν μειζόνων ἡδονῶν ἀποστερῇ ἢ ὅσας αὐτὸ ἔχει, ἢ λύπας μείζους παρασκευάζῃ τῶν ἐν αὐτῷ ἡδονῶν·
ー 「『それゆえ、あなたがたは苦痛を悪いものとし、快楽を善いものと考えているのだ。 なぜなら、楽しむことそれ自体についても、それが自身が持っている以上のより大きな快楽を奪うとき、あるいはその中にある快楽よりも大きな苦痛を準備するとき、あなたがたはそれを悪いと言うからだ。
ἐπεὶ εἰ κατʼ ἄλλο τι αὐτὸ τὸ χαίρειν κακὸν καλεῖτε καὶ εἰς ἄλλο τι τέλος ἀποβλέψαντες, ἔχοιτε ἂν καὶ ἡμῖν εἰπεῖν· ἀλλʼ οὐχ ἕξετε.
なぜなら、もしあなたがたが楽しむことそれ自体を何か他の理由で悪いと呼び、何か他の目的を目指してそう言っているのだとしたら、あなたがたは私たちにもそれを言うことができるはずだが、言うことはできないだろうからだ。
—
οὐδʼ ἐμοὶ δοκοῦσιν,
ἔφη ὁ Πρωταγόρας.
』」「私にも、彼らが言えるとは思えません」とプロタゴラスは言った。
—ἄλλο τι οὖν πάλιν καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ λυπεῖσθαι ὁ αὐτὸς τρόπος;
「『それなら再び、苦痛を被ることそれ自体についても同じことではないか。
τότε καλεῖτε αὐτὸ τὸ λυπεῖσθαι ἀγαθόν, ὅταν ἢ μείζους λύπας τῶν ἐν αὐτῷ οὐσῶν ἀπαλλάττῃ ἢ μείζους ἡδονὰς τῶν λυπῶν παρασκευάζῃ;
あなたがたが苦痛を被ることそれ自体を善いと呼ぶのは、それがその中にある以上のより大きな苦痛を取り除くとき、あるいは苦痛よりも大きな快楽を準備するときではないか。
ἐπεὶ εἰ πρὸς ἄλλο τι τέλος ἀποβλέπετε, ὅταν καλῆτε αὐτὸ τὸ λυπεῖσθαι ἀγαθόν, ἢ πρὸς ὃ ἐγὼ λέγω, ἔχετε ἡμῖν εἰπεῖν· ἀλλʼ οὐχ ἕξετε.
なぜなら、もしあなたがたが、苦痛を被ることそれ自体を善いと呼ぶにあたって、私の言う目的以外の何か他の目的を目指しているのだとしたら、あなたがたは私たちに言うことができるはずだが、言うことはできないだろうからだ。
—
ἀληθῆ,
ἔφη,
λέγεις,
ὁ Πρωταγόρας.
』」「あなたの言う通りです」とプロタゴラスは言った。
πάλιν τοίνυν, ἔφην ἐγώ, εἴ με ἀνέροισθε, ὦ ἄνθρωποι,
τίνος οὖν δήποτε ἕνεκα πολλὰ περὶ τούτου λέγεις καὶ πολλαχῇ;
「『それなら再び』と私は言った。 『人々よ、もしあなたがたが私にこう問い返すなら。 「それでは一体なぜ、あなたはこのことについて多くを、しかも多方面から語るのか」と。
Συγγιγνώσκετέ μοι, φαίην ἂν ἔγωγε.
私はこう言うだろう。 「私を許してほしい。
πρῶτον μὲν γὰρ οὐ ῥᾴδιον ἀποδεῖξαι τί ἐστίν ποτε τοῦτο ὃ ὑμεῖς καλεῖτε τῶν ἡδονῶν ἥττω εἶναι· ἔπειτα ἐν τούτῳ εἰσὶν πᾶσαι αἱ ἀποδείξεις.
第一に、あなたがたが快楽に負けると呼んでいるこれが一体何であるかを示すのは容易ではないからであり、第二に、すべての証明がこのことにかかっているからだ。 」』」