§53ΠΡΩ. τί οὖν προελώμεθα;
プロタルコス:それでは、我々は何を選び出しましょうか?
ΣΩ. τὸ λευκὸν ἐν τοῖς πρῶτον, εἰ βούλει, θεασώμεθα γένος.
ソクラテス:よければ、まず第一に、白の属を検討してみよう。
ΠΡΩ. πάνυ μὲν οὖν.
プロタルコス:ええ、ぜひそうしましょう。
ΣΩ. πῶς οὖν ἂν λευκοῦ καὶ τίς καθαρότης ἡμῖν εἴη;
ソクラテス:では、白の純粋さとは我々にとってどのようなものであり、何であろうか?
πότερα τὸ μέγιστόν τε καὶ πλεῖστον ἢ τὸ ἀκρατέστατον, ἐν ᾧ χρώματος μηδεμία μοῖρα ἄλλη μηδενὸς ἐνείη;
最も大きく最も多いものであろうか、それとも他の色のいかなる部分も一切混じっていない、最も混じりけのないものであろうか?
ΠΡΩ. δῆλον ὅτι τὸ μάλιστʼ εἰλικρινὲς ὄν.
プロタルコス:明らかに、最も純粋なものです。
ΣΩ. ὀρθῶς.
ソクラテス:その通りだ。
ἆρʼ οὖν οὐ τοῦτο ἀληθέστατον, ὦ Πρώταρχε, καὶ ἅμα δὴ κάλλιστον τῶν λευκῶν πάντων θήσομεν, ἀλλʼ οὐ τὸ πλεῖστον οὐδὲ τὸ μέγιστον;
プロタルコス、では我々はこれを、すべての白の中で最も真実であり、同時に最も美しいものとし、最も多いものや最も大きいものとはしないのではないかね?
ΠΡΩ. ὀρθότατά γε.
プロタルコス:極めて正しいです。
ΣΩ. σμικρὸν ἄρα καθαρὸν λευκὸν μεμειγμένου πολλοῦ λευκοῦ λευκότερον ἅμα καὶ κάλλιον καὶ ἀληθέστερον ἐὰν φῶμεν γίγνεσθαι, παντάπασιν ἐροῦμεν ὀρθῶς.
ソクラテス:それなら、混じりけのない少量の白のほうが、混ざり合っている多量の白よりも白く、同時に美しく、また真実であると言うならば、我々は完全に正しく言うことになる。
ΠΡΩ. ὀρθότατα μὲν οὖν.
プロタルコス:極めて正しいです。
ΣΩ. τί οὖν;
ソクラテス:ではどうだろう。
οὐ δήπου πολλῶν δεησόμεθα παραδειγμάτων τοιούτων ἐπὶ τὸν τῆς ἡδονῆς πέρι λόγον, ἀλλʼ ἀρκεῖ νοεῖν ἡμῖν αὐτόθεν ὡς ἄρα καὶ σύμπασα ἡδονὴ σμικρὰ μεγάλης καὶ ὀλίγη πολλῆς, καθαρὰ λύπης, ἡδίων καὶ ἀληθεστέρα καὶ καλλίων γίγνοιτʼ ἄν.
快楽に関する議論のために、このような例を多く必要とはしないはずだ。 むしろ、快楽一般についても、苦痛から純粋な、小さな快楽のほうが、大きな快楽よりも、また少量の快楽のほうが多量の快楽よりも、より快く、より真実であり、より美しいものになりうる、ということをここから直接理解するだけで十分だ。
ΠΡΩ. σφόδρα μὲν οὖν, καὶ τό γε παράδειγμα ἱκανόν.
プロタルコス:実に応その通りです。 その例だけで十分です。
ΣΩ. τί δὲ τὸ τοιόνδε;
ソクラテス:では、次のようなことはどうだろう。
ἆρα περὶ ἡδονῆς οὐκ ἀκηκόαμεν ὡς ἀεὶ γένεσίς ἐστιν, οὐσία δὲ οὐκ ἔστι τὸ παράπαν ἡδονῆς;
快楽については、それは常に生成であり、快楽の存在は全くないのだ、という話を我々は聞いたことがないだろうか。
κομψοὶ γὰρ δή τινες αὖ τοῦτον τὸν λόγον ἐπιχειροῦσι μηνύειν ἡμῖν, οἷς δεῖ χάριν ἔχειν.
というのも、今度はある気の利いた人々が、この議論を我々に示しようと試みており、彼らには感謝しなければならないからだ。
ΠΡΩ. τί δή;
プロタルコス:どうしてですか?
ΣΩ. διαπερανοῦμαί σοι τοῦτʼ αὐτὸ ἐπανερωτῶν, ὦ Πρώταρχε φίλε.
ソクラテス:愛するプロタルコスよ、さらに問い返すことで、そのこと自体を君に説明しよう。
ΠΡΩ. λέγε καὶ ἐρώτα μόνον.
プロタルコス:どうぞ語って、質問してください。
ΣΩ. ἐστὸν δή τινε δύο, τὸ μὲν αὐτὸ καθʼ αὑτό, τὸ δʼ ἀεὶ ἐφιέμενον ἄλλου.
ソクラテス:二つのものが存在する。 一方はそれ自体でそれ自体としてあるもの、他方は常に他のものを求めているものだ。
ΠΡΩ. πῶς τούτω καὶ τίνε λέγεις;
プロタルコス:それら二つについて、どのように、また何を言っているのですか?
ΣΩ. τὸ μὲν σεμνότατον ἀεὶ πεφυκός, τὸ δʼ ἐλλιπὲς ἐκείνου.
ソクラテス:一方は常に本性上最も尊いものであり、他方はその尊いものに対して欠けているものだ。
ΠΡΩ. λέγʼ ἔτι σαφέστερον.
プロタルコス:もっと明確に言ってください。
ΣΩ. παιδικά που καλὰ καὶ ἀγαθὰ τεθεωρήκαμεν ἅμα καὶ ἐραστὰς ἀνδρείους αὐτῶν.
ソクラテス:我々は、美しい、優れた少年たちと、同時に彼らの勇気ある愛人たちを観察したことがあるね。
ΠΡΩ. σφόδρα γε.
プロタルコス:ええ、大いにあります。
ΣΩ. τούτοις τοίνυν ἐοικότα δυοῖν οὖσι δύο ἄλλα ζήτει κατὰ πάνθʼ ὅσα λέγομεν εἶναι.
ソクラテス:それでは、我々が存在すると言うあらゆるものにおいて、これら二つのものに似ている、別の二つのものを探したまえ。
ΠΡΩ. τὸ τρίτον ἔτʼ ἐρῶ; λέγε σαφέστερον, ὦ Σώκρατες, ὅτι λέγεις.
プロタルコス:三度目もまた尋ねることになりますが、ソクラテス、あなたの言わんとすることを、もっと明確に語ってください。
ΣΩ. οὐδέν τι ποικίλον, ὦ Πρώταρχε·
ソクラテス:何も複雑なことではない、プロタルコス。
ἀλλʼ ὁ λόγος ἐρεσχηλεῖ νῷν, λέγει δʼ ὅτι τὸ μὲν ἕνεκά του τῶν ὄντων ἔστʼ ἀεί, τὸ δʼ οὗ χάριν ἑκάστοτε τὸ τινὸς ἕνεκα γιγνόμενον ἀεὶ γίγνεται.
ただ、議論が我々をからかっているのだ。 議論が言うには、存在するもののうち、一方は常に何かのためにあり、他方は、何かのために生成するものがその都度それのために生成するところの、その目的であるものだ。
ΠΡΩ. μόγις ἔμαθον διὰ τὸ πολλάκις λεχθῆναι.
プロタルコス:何度も言われて、ようやく分かりました。
§54ΣΩ. τάχα δʼ ἴσως, ὦ παῖ, μᾶλλον μαθησόμεθα προελθόντος τοῦ λόγου.
ソクラテス:だがおそらく、我が子よ、議論が進むにつれてもっとよく理解できるようになるだろう。
ΠΡΩ. τί γὰρ οὔ;
プロタルコス:もちろんです。
ΣΩ. δύο δὴ τάδε ἕτερα λάβωμεν.
ソクラテス:では、これらとは別の二つのものを取ろう。
ΠΡΩ. ποῖα;
プロタルコス:どのようなものですか?
ΣΩ. ἓν μέν τι γένεσιν πάντων, τὴν δὲ οὐσίαν ἕτερον ἕν.
ソクラテス:一つはすべてのものの生成であり、もう一つは存在だ。
ΠΡΩ. δύο ἀποδέχομαί σου ταῦτα, οὐσίαν καὶ γένεσιν.
プロタルコス:存在と生成という、その二つのものを私はあなたから受け入れます。
ΣΩ. ὀρθότατα.
ソクラテス:極めて正しい。
πότερον οὖν τούτων ἕνεκα ποτέρου, τὴν γένεσιν οὐσίας ἕνεκα φῶμεν ἢ τὴν οὐσίαν εἶναι γενέσεως ἕνεκα;
では、これらのうち、どちらがどちらのためにあるのだろうか。 生成が存在のためにあると言うべきか、それとも存在が生成のためにあると言うべきか?
ΠΡΩ. τοῦτο ὃ προσαγορεύεται οὐσία εἰ γενέσεως ἕνεκα τοῦτʼ ἔστιν ὅπερ ἐστί, νῦν πυνθάνῃ;
プロタルコス:存在と呼ばれるものが、生成のために今ある通りのものとしてあるのかどうか、それを今尋ねているのですか?
ΣΩ. φαίνομαι.
ソクラテス:そのようだ。
ΠΡΩ. πρὸς θεῶν ἆρʼ ἐπανερωτᾷς με τοιόνδε τι;
プロタルコス:神々の名にかけて、あなたは私にこのようなことを問い返しているのですか。
λέγʼ, ὦ Πρώταρχε, μοί, πότερα πλοίων ναυπηγίαν ἕνεκα φῂς γίγνεσθαι μᾶλλον ἢ πλοῖα ἕνεκα ναυπηγίας, καὶ πάνθʼ ὁπόσα τοιαῦτʼ ἐστίν;
「プロタルコスよ、船の建造は船のために行われると言うべきか、それとも船が船の建造のためにあると言うべきか、そしてこれに類するすべてのものについても同様か」と。
ΣΩ. λέγω τοῦτʼ αὐτό, ὦ Πρώταρχε.
ソクラテス:プロタルコス、私はまさにそのことを言っているのだ。
ΠΡΩ. τί οὖν οὐκ αὐτὸς ἀπεκρίνω σαυτῷ, ὦ Σώκρατες;
プロタルコス:ソクラテス、それならどうしてあなた自身で自分に答えないのですか?
ΣΩ. οὐδὲν ὅτι οὔ·
ソクラテス:答えない理由は何もない。
σὺ μέντοι τοῦ λόγου συμμέτεχε.
しかし、君も議論に参加してくれ。
ΠΡΩ. πάνυ μὲν οὖν.
プロタルコス:ええ、ぜひ。
ΣΩ. φημὶ δὴ γενέσεως μὲν ἕνεκα φάρμακά τε καὶ πάντα ὄργανα καὶ πᾶσαν ὕλην παρατίθεσθαι πᾶσιν, ἑκάστην δὲ γένεσιν ἄλλην ἄλλης οὐσίας τινὸς ἑκάστης ἕνεκα γίγνεσθαι, σύμπασαν δὲ γένεσιν οὐσίας ἕνεκα γίγνεσθαι συμπάσης.
ソクラテス:私はこう言う。 薬や、あらゆる道具や、すべての素材は、すべて生成のために用意されるのであり、個々の生成はそれぞれ別の、個々の存在のために生じるのであり、生成全体は存在全体のために生じるのだと。
ΠΡΩ. σαφέστατα μὲν οὖν.
プロタルコス:極めて明快です。
ΣΩ. οὐκοῦν ἡδονή γε, εἴπερ γένεσίς ἐστιν, ἕνεκά τινος οὐσίας ἐξ ἀνάγκης γίγνοιτʼ ἄν.
ソクラテス:とすれば、快楽も、もしそれが生成であるならば、必然的にある存在のために生じることになる。
ΠΡΩ. τί μήν;
プロタルコス:当然そうです。
ΣΩ. τό γε μὴν οὗ ἕνεκα τὸ ἕνεκά του γιγνόμενον ἀεὶ γίγνοιτʼ ἄν, ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ μοίρᾳ ἐκεῖνό ἐστι·
ソクラテス:しかし、何かのために生成するものが、それのために常に生成するところの「その目的」こそは、善の領域に属する。
τὸ δὲ τινὸς ἕνεκα γιγνόμενον εἰς ἄλλην, ὦ ἄριστε, μοῖραν θετέον.
他方、何かのために生成するものは、我が友よ、別の領域に置かれねばならない。
ΠΡΩ. ἀναγκαιότατον.
プロタルコス:極めて必然的です。
ΣΩ. ἆρʼ οὖν ἡδονή γε εἴπερ γένεσίς ἐστιν, εἰς ἄλλην ἢ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ μοῖραν αὐτὴν τιθέντες ὀρθῶς θήσομεν;
ソクラテス:とすれば、快楽も、もしそれが生成であるならば、それを善の領域とは別の領域に置くことで、我々は正しく置くことになるのではないか。
ΠΡΩ. ὀρθότατα μὲν οὖν.
プロタルコス:極めてその通りです。
ΣΩ. οὐκοῦν ὅπερ ἀρχόμενος εἶπον τούτου τοῦ λόγου, τῷ μηνύσαντι τῆς ἡδονῆς πέρι τὸ γένεσιν μέν, οὐσίαν δὲ μηδʼ ἡντινοῦν αὐτῆς εἶναι, χάριν ἔχειν δεῖ·
ソクラテス:したがって、私がこの議論の始めに言ったように、快楽について、それは生成であって存在は全くないのだと示した人に感謝すべきなのだ。
δῆλον γὰρ ὅτι οὗτος τῶν φασκόντων ἡδονὴν ἀγαθὸν εἶναι καταγελᾷ.
なぜなら、その人が「快楽は善である」と主張する人々を笑いものにしているのは明らかだからだ。
ΠΡΩ. σφόδρα γε.
プロタルコス:本当にその通りです。
ΣΩ. καὶ μὴν αὑτὸς οὗτος ἑκάστοτε καὶ τῶν ἐν ταῖς γενέσεσιν ἀποτελουμένων καταγελάσεται.
ソクラテス:アンドさらに、この同じ人は、その都度、生成の中で物事を完了させる人々をも笑いものにするだろう。
ΠΡΩ. πῶς δὴ καὶ ποίων λέγεις;
プロタルコス:どうして、またどのような人々について言っているのですか?
ΣΩ. τῶν ὅσοι ἐξιώμενοι ἢ πείνην ἢ δίψαν ἤ τι τῶν τοιούτων, ὅσα γένεσις ἐξιᾶται, χαίρουσι διὰ τὴν γένεσιν ἅτε ἡδονῆς οὔσης αὐτῆς, καί φασι ζῆν οὐκ ἂν δέξασθαι μὴ διψῶντές τε καὶ πεινῶντες καὶ τἆλλα ἅ τις ἂν εἴποι πάντα τὰ ἑπόμενα τοῖς τοιούτοις παθήμασι μὴ πάσχοντες.
ソクラテス:飢えや渇き、その他それらに類する、生成が癒やすようなすべてのものを癒やすことで、生成を快楽そのものであるとして喜ぶ人々だ。 そして彼らは、渇きや飢えを感じず、またそのような経験に伴うあらゆる他の苦痛を被らないのであれば、生きることを受け入れないだろうと言うのだ。