§10.1ἐντεῦθεν ὅποι χρὴ τραπέσθαι βουλευόμενον ἐκάλουν Λυσιτανοὶ πρέσβεις πέμψαντες ἐφʼ ἡγεμονίᾳ, πάντως μὲν ἄρχοντος ἀξίωμα μέγα καὶ ἐμπειρίαν ἔχοντος δεόμενοι πρὸς τὸν ἀπὸ Ῥωμαίων φόβον, ἐκείνῳ δὲ πιστεύοντες αὑτοὺς μόνῳ πυνθανόμενοι παρὰ τῶν συγγεγονότων τὸ ἦθος αὐτοῦ.
そこから、彼がどこへ向かうべきか思案していたところ、ルシタニア人たちが使節を送って、指揮権を執るよう彼を招いた。 彼らは、ローマ人に対する恐怖に対抗するために、大きな威厳と経験を兼ね備えた指導者を何としても必要としており、また、セルトリウスと交わったことのある人々から彼の性格を聞き知って、彼一人に自分たちを委ねようと信頼を寄せていたからである。
§10.2λέγεται δὲ ὁ Σερτώριος οὔτε ὑφʼ ἡδονῆς οὔτε ὑπὸ δέους εὐάλωτος γενέσθαι, φύσει δὲ ἀνέκπληκτος ὢν παρὰ τὰ δεινά καὶ μέτριος εὐτυχίαν ἐνεγκεῖν·
セルトリウスは快楽にも恐怖にも屈しにくく、生まれつき危険に対して不敵であり、幸運に対しても節度を保つことができたと言われている。
καὶ πρὸς μὲν εὐθυμαχίαν οὐδενὸς ἀτολμότερος τῶν καθʼ ἑαυτὸν ἡγεμόνων, ὅσα δὲ κλωπείας ἐν πολέμοις ἔργα καὶ πλεονεξίας περὶ τόπους ἐχυροὺς καὶ διαβάσεις τάχους δεομένας ἀπάτης τε καὶ ψευδῶν ἐν δέοντι, σοφιστὴς δεινότατος.
また、正面から戦うことにおいては、同時代のいかなる将軍にも劣らず勇敢であったが、戦争における奇襲行為や、堅固な拠点や迅速さを要する渡河地点での優位の獲得、そして必要に応じた欺瞞や嘘を用いることにかけては、極めて老獪な策士であった。
§10.3ἐν δὲ ταῖς τιμαῖς τῶν ἀνδραγαθημάτων δαψιλὴς φαινόμενος, περὶ τὰς τιμωρίας ἐμετρίαζε τῶν ἁμαρτημάτων, καίτοι δοκεῖ περὶ τὸν ἔσχατον αὐτοῦ βίον ὠμότητος καὶ βαρυθυμίας τὸ περὶ τοὺς ὁμήρους πραχθὲν ἔργον ἐπιδεῖξαι τὴν φύσιν οὐκ οὖσαν ἥμερον, ἀλλʼ ἐπαμπεχομένην λογισμῷ διὰ τὴν ἀνάγκην.
武勲を表彰することにおいては非常に気前がよく見えたが、過失に対する処罰においては節度を保っていた。 もっとも、彼の生涯の最期において、人質に対して行われた残虐な行為は、彼の本性が温和なものではなく、必要に迫られて理性によって覆い隠されていただけであることを示しているようにも思われる。
§10.4ἐμοὶ δὲ ἀρετὴν μὲν εἰλικρινῆ καὶ κατὰ λόγον συνεστῶσαν οὐκ ἄν ποτε δοκεῖ τύχη τις ἐκστῆσαι πρὸς τοὐναντίον, ἄλλως δὲ προαιρέσεις καὶ φύσεις χρηστὰς ὑπὸ συμφορῶν μεγάλων παρʼ ἀξίαν κακωθείσας οὐκ ἀδύνατον τῷ δαίμονι συμμεταβαλεῖν τὸ ἦθος.
しかし私の考えでは、理性に裏付けられた純粋な徳が、いかなる運命によっても反対のものへと変えられてしまうことは決してないと思われる。 他方で、優れた決意や天性が、不当にも大きな不幸によって損なわれるとき、運命の変化に伴ってその性格もまた変わってしまうことは不可能ではない。
ὃ καὶ Σερτώριον οἶμαι παθεῖν ἤδη τῆς τύχης αὐτὸν ἐπιλειπούσης, ἐκτραχυνόμενον ὑπὸ τῶν πραγμάτων γινομένων πονηρῶν πρὸς τοὺς ἀδικοῦντας.
これこそがセルトリウスの身に起こったことだと私は思う。 すなわち、すでに運命が彼を見放しかけており、事態の悪化によって、自分に不義を働く者たちに対して彼が頑なになっていったのである。