§17.1προέγραψε μὲν οὖν ὁ Κάτων τῆς συγκλήτου τὸν συνάρχοντα καὶ φίλον Λεύκιον Οὐαλλέριον Φλάκκον, ἐξέβαλε δὲ τῆς βουλῆς ἄλλους τε συχνοὺς καὶ Λεύκιον Κοΐντιον, ὕπατον μὲν ἑπτὰ πρότερον ἐνιαυτοῖς γεγενημένον, ὃ δʼ ἦν αὐτῷ πρὸς δόξαν ὑπατείας μεῖζον, ἀδελφὸν Τίτου Φλαμινίνου τοῦ καταπολεμήσαντος Φίλιππον.
こうしてカトは、同僚であり友人であるルキウス・ウァレリウス・フラックスを元老院筆頭として名簿の最初に記載し、他方で他の多くの者たちや、7年前に執政官を務めたルキウス・クィンクティウスを元老院から追放した。 このルキウスにとって、執政官としての栄誉よりも大きかったのは、フィリッポスを打ち破ったティトゥス・フラミニヌスの兄弟であるということであった。
§17.2αἰτίαν δὲ τῆς ἐκβολῆς ἔσχε τοιαύτην.
彼が追放された理由は、以下のようなものであった。
μειράκιον ἐκ τῆς παιδικῆς ὥρας ἑταιροῦν ἀνειληφὼς ὁ Λεύκιος ἀεὶ Περὶ αὑτὸν εἶχε καὶ συνεπήγετο στρατηγῶν ἐπὶ τιμῆς καὶ δυνάμεως τοσαύτης ὅσην οὐδεὶς εἶχε τῶν πρώτων παρʼ αὐτῷ φίλων καὶ οἰκείων, ἐτύγχανε μὲν οὖν ἡγούμενος ὑπατικῆς ἐπαρχίας·
ルキウスは、少年の頃から愛人関係にあった若者を引き取って常に身辺に置き、軍を指揮する際にも同行させていた。 そして、彼の第一の友人や親族の誰もが持たないほどの高い名誉と権力をその若者に与えていた。 さて、ルキウスが執政官格の属州を統治していた時のことである。
ἐν δὲ συμποσίῳ τινὶ τὸ μειράκιον, ὥσπερ εἰώθει, συγκατακείμενον ἄλλην τε κολακείαν ἐκίνει πρὸς ἄνθρωπον ἐν οἴνῳ ῥᾳδίως ἀγόμενον, καὶ φιλεῖν αὑτὸν οὕτως ἔλεγεν
ὥστʼ,
ἔφη,
θέας οὔσης οἴκοι μονομάχων οὐ τεθεαμένος πρότερον ἐξώρμησα πρὸς σέ, καίπερ ἐπιθυμῶν ἰδεῖν ἄνθρωπον σφαττόμενον.
ある宴会において、その若者はいつものように隣に横たわり、酒が入ると容易に流されるこの男に対して様々なお世辞を弄しつつ、自分がどれほど彼を愛しているかを語り、こう言った。 「故郷で剣闘士の試合があったのですが、まだ一度も見たことがなく、人間が切り殺されるのをどうしても見たいと思っていたにもかかわらず、私はあなたのもとへと急ぎ出発したのです」と。
§17.3ὁ δὲ Λεύκιος ἀντιφιλοφρονούμενος
ἀλλὰ τούτου γε χάριν,
εἶπε,
μή μοι κατάκεισο λυπούμενος, ἐγὼ γὰρ ἰάσομαι.
ルキウスはそれに応えて寵愛を示そうとし、こう言った。 「だが、まさにそのことで、悲しんで私の隣に横たわっている必要はない。 私が解決してあげよう」。
καὶ κελεύσας ἕνα τῶν ἐπὶ θανάτῳ κατακρίτων εἰς τὸ συμπόσιον ἀχθῆναι καὶ τὸν ὑπηρέτην ἔχοντα πέλεκυν παραστῆναι, πάλιν ἠρώτησε τὸν ἐρώμενον, εἰ βούλεται τυπτόμενον θεάσασθαι.
そして、死刑を宣告されている囚人の一人を宴席に連れてこさせ、斧を持った部下を傍らに控えさせると、再び愛する若者に、斬られるのを見たいかと尋ねた。
φήσαντος δὲ βούλεσθαι, προσέταξεν ἀποκόψαι τοῦ ἀνθρώπου τὸν τράχηλον.
若者が見たいと言うと、その男の首をはねるよう命じた。
§17.4οἱ μὲν οὖν πλεῖστοι ταῦτα ἱστοροῦσι, καὶ ὅ γε Κικέρων αὑτὸν τὸν Κάτωνα διηγούμενον ἐν τῷ Περὶ γήρως διαλόγῳ πεποίηκεν ὁ δὲ Λίβιος αὐτόμολον εἶναί φησι Γαλάτην τὸν ἀναιρεθέντα, τὸν δὲ Λεύκιον οὐ διʼ ὑπηρέτου κτεῖναι τὸν ἄνθρωπον, ἀλλʼ αὑτὸν ἰδίᾳ χειρί, καὶ ταῦτα ἐν λόγῳ γεγράφθαι Κάτωνος.
大半の歴史家はこのように語っており、キケロも対話篇『老年について』の中で、カト自身にこの話を語らせている。 しかしリウィウスは、殺されたのはガリア人の脱走兵であり、ルキウスは部下を介さずに、自らの手でその男を殺害したと述べており、このことがカトの演説の中に書かれているとしている。
§17.5ἐκβληθέντος οὖν τοῦ Λευκίου τῆς βουλῆς ὑπὸ τοῦ Κάτωνος, ὁ ἀδελφὸς αὑτοῦ βαρέως φέρων ἐπὶ τὸν δῆμον κατέφυγε καὶ τὴν αἰτίαν ἐκέλευεν εἰπεῖν τὸν Κάτωνα τῆς ἐκβολῆς.
こうしてルキウスがカトによって元老院から追放されると、彼の兄弟はこれを憤って民衆に訴え、カトに追放の理由を述べるよう求めた。
εἰπόντος δὲ καὶ διηγησαμένου τὸ συμπόσιον ἐπεχείρει μὲν ὁ Λεύκιος ἀρνεῖσθαι, προκαλουμένου δὲ τοῦ Κάτωνος εἰς ὁρισμὸν ἀνεδύετο.
カトが理由を述べ、あの宴会の出来事を詳しく語ると、ルキウスは否定しようとしたが、カトが宣誓対決を挑むと、ひるんで身を引いた。
§17.6καὶ τότε μὲν ἄξια παθεῖν κατεγνώσθη·
その時は、彼が当然の報いを受けたと見なされた。
θέας δʼ οὔσης ἐν θεάτρῳ τὴν ὑπατικὴν χώραν παρελθὼν καὶ πορρωτάτω που καθεσθεὶς οἶκτον ἔσχε παρὰ τῷ δήμῳ, καὶ βοῶντες ἠνάγκασαν αὑτὸν μετελθεῖν, ὡς ἦν δυνατὸν ἐπανορθούμενοι καὶ θεραπεύοντες τὸ γεγενημένον.
だが、劇場で興行があった際、彼が執政官経験者の席を通り過ぎて、ずっと後ろの方に座ったため、民衆の間に同情が起こり、大声で叫んで彼に元の席へ移動することを強いた。 こうして民衆は、できる限りにおいて、起きてしまった事態を修復し、彼を慰めようとしたのである。
§17.7ἄλλον δὲ βουλῆς ἐξέβαλεν ὑπατεύσειν ἐπίδοξον ὄντα, Μανίλλιον, ὅτι τὴν αὑτοῦ γυναῖκα μεθʼ ἡμέραν ὁρώσης τῆς θυγατρὸς κατεφίλησεν.
またカトは、執政官になることが期待されていた別の男、マニリウスを元老院から追放した。 その理由は、娘が見ている前で、白昼に自分の妻にキスをしたからである。
αὑτῷ δʼ ἔφη τὴν γυναῖκα μηδέποτε πλὴν βροντῆς μεγάλης γενομένης περιπλακῆναι, καὶ μετὰ παιδιᾶς εἰπεῖν αὑτὸν ὡς μακάριός ἐστι τοῦ Διὸς βροντῶντος.
カトは自分自身について、激しい雷が鳴る時以外は、妻が自分に抱きついてくることは決してないと語り、冗談交じりに、自分はユーピテルが雷を落としてくれるので幸せだと語った。