§5.1τῶν μέν οὖν πολλῶν ὁ Φάβιος τὴν γνώμην ἀπαρτήσας εἰς τὸ θεῖον ἡδίω πρὸς τὸ μέλλον ἐποίησεν αὐτὸς δὲ πάσας θέμενος ἐν αὑτῷ τὰς τῆς νίκης ἐλπίδας, ὡς καὶ τοῦ θεοῦ τὰς εὐπραξίας διʼ ἀρετῆς καὶ φρονήσεως παραδιδόντος, τρέπεται πρὸς Ἀννίβαν, οὐχ ὡς διαμαχούμενος, ἀλλὰ χρόνῳ τὴν ἀκμὴν αὐτοῦ καὶ χρήμασι τὴν ἀπορίαν καὶ πολυανθρωπίᾳ τὴν ὀλιγότητα τρίβειν καὶ ὑπαναλίσκειν βεβουλευμένος.
こうして、ファビウスは多くの人々の心を神なるものに結びつけることで、未来に対して彼らをより希望に満ちた状態にさせた。 しかし、彼自身は勝利の希望のすべてを自らの中に置き、神もまた人間の徳と知恵を通じて成功をもたらすものであると考えて、ハンニバルの方へと向きを変えた。 それは決戦を挑むためではなく、時間によって彼の全盛期を、資金不足によってその窮乏を、そし兵員の多さによって彼の少人数を、すり減らし消耗させることを意図してのことであった。
§5.2ὅθεν ἀεὶ μετέωρος ἀπὸ τῆς ἵππου τῶν πολεμίων ἐν τόποις ὀρεινοῖς στρατοπεδεύων ἐπῃωρεῖτο, καθημένου μέν ἡσυχάζων, κινουμένου δὲ κατὰ τῶν ἄκρων κύκλῳ περιιὼν καὶ περιφαινόμενος ἐκ διαστήματος ὅσον ἀκοντὶ μὴ βιασθῆναι μάχεσθαι καὶ φόβον ὡς μαχησόμενος τοῖς πολεμίοις ἀπὸ τῆς μελλήσεως αὐτῆς παρέχειν.
それゆえ、彼は常に敵の騎兵から離れて山がちの場所に陣を敷き、高い位置から彼らを見下ろしていた。 敵が駐屯しているときには静かに留まり、移動するときには山頂に沿ってその周囲を回り、槍によって無理に戦わされることがないほどの距離を保って姿を現し、まさに今にも戦うかのような恐れを、その引き延ばしそのものによって敵に与えた。
οὕτω δὲ παράγων τὸν χρόνον ὑπὸ πάντων κατεφρονεῖτο, καὶ κακῶς μέν ἤκουεν ἐν τῷ στρατοπέδῳ, κομιδῇ δὲ τοῖς πολεμίοις ἄτολμος ἐδόκει καὶ τὸ μηδὲν εἶναι πλὴν ἑνὸς ἀνδρὸς Ἀννίβου.
このようにして時間を引き延ばしていたので、彼はすべての人から軽蔑され、陣中では悪評を買い、敵にとっては、ただ一人ハンニバルという男を除いては、全く臆病で取るに足りない存在であると思われていた。
§5.3μόνος δʼ ἐκεῖνος αὐτοῦ τὴν δεινότητα, καὶ τὸν τρόπον ᾧ πολεμεῖν ἐγνώκει, συνιδών, καὶ διανοηθεὶς ὡς πάσῃ τέχνῃ καὶ βίᾳ κινητέος ἐστὶν εἰς μάχην ὁ ἀνὴρ ἢ διαπέπρακται τὰ Καρχηδονίων, οἷς μέν εἰσι κρείττους ὅπλοις χρήσασθαι μὴ δυναμένων, οἷς δὲ λείπονται σώμασι καὶ χρήμασιν ἐλαττουμένων καὶ δαπανωμένων εἰς τὸ μηδέν, ἐπὶ πᾶσαν ἰδέαν στρατηγικῶν σοφισμάτων καὶ παλαις μάτων τ ρεπόμενος, καὶ πειρώμενος ὥσπερ δεινὸς ἀθλητὴς λαβὴν ζητῶν, προσέβαλλε καὶ διετάραττε καὶ μετῆγε πολλαχόσε τὸν Φάβιον, ἐκστῆσαι τῶν ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας λογισμῶν βουλόμενος.
しかし、あの男だけは、ファビウスの恐ろしさと、彼が企てた戦い方を見抜き、あらゆる策略と力を用いてあの男を戦いへと引きずり出すべきであり、さもなければカルタゴ人の運命は破滅するであろうと考えた。 なぜなら、彼らは自らが勝っている武器を用いることができず、劣っている点である兵力と資金においては、減少して無に帰するまで消耗させられていたからである。 そこでハンニバルは、将軍のあらゆる計略や格闘の技へと訴え、まるで熟練の格闘家が組み手を求めるように努めながら、ファビウスの安全第一の計算を狂わせたいと望んで、彼を攻撃し、攪乱し、あちこちへと移動させた。
§5.4τῷ δʼ ἡ μέν γνώμη πίστιν ἔχουσα τοῦ συμφέροντος ἐν ἑαυτῇ βέβαιος εἱστήκει καὶ ἀμετάπτωτος·
しかし、ファビウスにとっては、自らの内に国益に対する確信を持つ判断が、確固として揺るがずに留まっていた。
ἠνώχλει δʼ αὐτὸν ὁ ἵππαρχος Μινούκιος φιλομαχῶν ἀκαίρως καὶ θρασυνόμενος καὶ δημαγωγῶν τὸ στράτευμα μανικῆς φορᾶς καὶ κενῶν ἐλπίδων ὑπʼ αὐτοῦ πεπληρωμένον οἳ τὸν μέν Φάβιον σκώπτοντες καὶ καταφρονοῦντες Ἀννίβου παιδαγωγὸν ἀπεκάλουν, τὸν δὲ Μινούκιον μέγαν ἄνδρα καὶ τῆς Ῥώμης ἄξιον ἡγοῦντο στρατηγόν·
だが、騎兵長官のミヌキウスが不適切に戦いを求め、傲慢に振る舞い、彼によって狂気じみた衝動と虚しい希望で満たされた軍隊を扇動して、彼を悩ませた。 兵士たちはファビウスを嘲り軽蔑して『ハンニバルの付き添い』と呼び、他方ミヌキウスを偉大な人物でありローマにふさわしい将軍であると考えていた。
§5.5ὁ δὲ μᾶλλον εἰς φρόνημα καὶ θράσος ἀνειμένος ἐχλεύαζε μὲν τὰς ἐπὶ τῶν ἄκρων στρατοπεδείας, ὡς καλὰ θέατρα τοῦ δικτάτορος ἀεὶ παρασκευαζομένου θεωρήσουσι πορθουμένην καὶ φλεγομένην τὴν Ἰταλίαν, ἠρώτα δὲ τοὺς φίλους τοῦ Φαβίου πότερον εἰς τὸν οὐρανὸν ἄρας ἀναφέρει τὸν στρατὸν ὡς τῆς γῆς ἀπεγνωκώς, ἢ νέφη καὶ ὁμίχλας προβαλλόμενος ἀποδιδράσκει τοὺς πολεμίους.
さらに、ミヌキウスはますますプライドと不遜さに身を任せて、高地への布陣を嘲笑し、独裁官は彼らがイタリアが蹂躙され炎上するのを見るための素晴らしい観覧席を常に用意しているのだと言い、ファビウスの友人たちにこう尋ねた。 『彼は地上を諦めて、軍を天に持ち上げようとしているのか、それとも雲や霧を盾にして敵から逃げ隠れしているのか』と。
§5.6ταῦτα τῶν φίλων πρὸς τὸν Φάβιον ἀπαγγελλόντων καὶ τὴν ἀδοξίαν τῷ κινδύνῳ λῦσαι παραινούντων,
οὕτω μέντἄν,
ἔφη,
δειλότερος ἢ νῦν εἶναι δοκῶ γενοίμην, εἰ σκώμματα καὶ λοιδορίας φοβηθεὶς ἐκπέσοιμι τῶν ἐμαυτοῦ λογισμῶν, καίτοι τὸ μέν ὑπὲρ πατρίδος οὐκ αἰσχρὸν δέος, ἡ δὲ πρὸς δόξαν ἀνθρώπων καὶ διαβολὰς καὶ ψόγους ἔκπληξις οὐκ ἀξίου τηλικαύτης ἀρχῆς ἀνδρός, ἀλλὰ δουλεύοντος ὧν κρατεῖν αὐτὸν καὶ δεσπόζειν κακῶς φρονούντων προσήκει.
友人たちがこれらのことをファビウスに報告し、危険によってその不名誉をすすぐよう勧めたとき、彼は言った。 『もし私が嘲笑や非難を恐れて自分自身の判断を放棄するなら、私は確かに、今思われているよりもさらに臆病者になるだろう。 もっとも、祖国を慮ることは恥ずべき恐れではないが、人々の評判や中傷、非難に対してうろたえることは、これほど大きな権力を持つにふさわしい男のすることではなく、むしろ、彼が支配し統御すべき、分別のない人々に対して奴隷のようになることなのだ。 』