Humanitext Reader

플라톤 · 정의집 §1#2

우애와 법에서 인식과 철학에 이르는 개념 정의

3개 구절 중 2번째 · 그리스어

요약

본 청크는 위-플라톤 《정의집》의 후반부로서, 기지, 우애, 법, 지식, 철학, 감각 등 윤리학, 인식론, 언어학에 걸친 다양한 고전적 술어들을 정의하고 있다.

§1#2Ἀγχίνοια εὐφυία ψυχῆς, καθʼ ἣν ὁ ἔχων στοχαστικός ἐστιν ἑκάστῳ τοῦ δέοντος·
기지: 혼의 뛰어난 재능으로, 그것을 가진 자가 개개의마땅히 해야 할 일에 대해 과녁을 맞히는 것.
ὀξύτης νοῦ.
마음의 날카로움.
Χρηστότης ἤθους ἀπλαστία μετʼ εὐλογιστίας·
성품의 착함: 올바른 이성을 동반한 성품의 꾸밈없음.
ἤθους σπουδαιότης.
성품의 진지함.
Καλοκαγαθία ἕξις προαιρετικὴ τῶν βελτίστων.
선미성(카로카가티아): 최선의 것들을 선택하는 상태.
Μεγαλοψυχία χρῆσις τοῖς συμβαίνουσιν ἀστεία·
도량의 큼(관대함): 일어나는 일들에 대한 훌륭한 대처.
μεγαλοπρέπεια ψυχῆς μετὰ λόγου.
이성을 동반한 혼의기품.
Φιλανθρωπία ἕξις εὐάγωγος ἤθους πρὸς ἀνθρώπου φιλίαν·
인류애: 인간의 우애를 향하기 쉬운 성품의 상태.
ἕξις εὐεργετικὴ ἀνθρώπων·
사람들에게 은혜를 베푸는 상태.
χάριτος σχέσις·
호의의 소유.
μνήμη μετʼ εὐεργεσίας.
은혜와 함께하는 기억.
Εὐσέβεια δικαιοσύνη περὶ θεούς·
경신: 신들에 관한 정의.
δύναμις θεραπευτικὴ θεῶν ἑκούσιος·
신들을 자발적으로 섬기는 능력.
περὶ θεῶν τιμῆς ὑπόληψις ὀρθή·
신들의 소중함에 대한 올바른 믿음.
ἐπιστήμη τῆς περὶ θεῶν τιμῆς.
신들의 소중함에 관한 지식.
Ἀγαθὸν τὸ αὑτοῦ ἕνεκεν.
선: 자기 자신을 위해 바라는 것.
Ἀφοβία ἕξις καθʼ ἣν ἀνέμπτωτοί ἐσμεν εἰς φόβους.
무구: 우리가 두려움에 빠져들지 않는 상태.
Ἀπάθεια ἕξις καθʼ ἣν ἀνέμπτωτοί ἐσμεν εἰς πάθη.
무정념(아파테이아): 우리가 정념에 빠져들지 않는 상태.
Εἰρήνη ἡσυχία ἐπʼ ἔχθρας πολεμικάς.
평화: 전쟁적인 적대 상태에서의 고요함.
Ῥᾳθυμία ῥᾳστώνη ψυχῆς·
안일: 혼의 안락함.
ἀπάθεια τοῦ θυμοειδοῦς.
격정적 부분의 정념 없음.
Δεινότης διάθεσις καθʼ ἣν ὁ ἔχων στοχαστικός ἐστιν τοῦ ἰδίου τέλους.
영악함: 그것을 가진 자가 자기 목적에 대해 과녁을 맞히는 성향.
Φιλία ὁμόνοια ὑπὲρ καλῶν καὶ δικαίων·
우애: 아름다운 것들과 정의로운 것들을 위한 합의.
προαίρεσις βίου τοῦ αὐτοῦ·
같은삶의 선택.
ὁμοδοξία περὶ προαιρέσεως καὶ πράξεως·
선택과 행위에 관한 의견의 일치.
ὁμόνοια περὶ βίον·
삶에 관한 합의.
κοινωνία μετʼ εὐνοίας·
호의와 함께하는 공동 관계.
κοινωνία τοῦ εὖ ποιῆσαι καὶ παθεῖν.
선을 행하고 받는 것의 공유.
Εὐγένεια ἀρετὴ εὐγενοῦς ἤθους·
고귀함: 고귀한 성품의 덕.
εὐαγωγία ψυχῆς πρὸς λόγους ἢ πράξεις.
이성이나 행위를 향하기 쉬운 혼의 순종함.
Αἵρεσις δοκιμασία ὀρθή.
선택: 올바른 시험.
Εὔνοια [αἵρεσις] ἀνθρώπου πρὸς ἄνθρωπον ἀσπασμός.
호의: 인간의 인간에 대한 [선택적인] 환대.
Οἰκειότης ταὐτοῦ γένους κοινωνία.
친밀함: 동일한 종족의 공유.
Ὁμόνοια κοινωνία τῶν ὄντων ἁπάντων·
합의: 존재하는 모든 것들의 공유.
συμφωνία νοημάτων καὶ ὑπολημμάτων.
생각과 의견의 일치.
Ἀγάπησις ἀπόδεξις παντελής.
자애: 완전한 용납.
Πολιτικὴ ἐπιστήμη καλῶν καὶ συμφερόντων·
정치학: 아름다운 것들과 유익한 것들에 관한 지식.
ἐπιστήμη ποιητικὴ δικαιοσύνης ἐν πόλει.
국가 내에서 정의를 만들어내는 지식.
Ἑταιρία φιλία κατὰ συνήθειαν ἐν τοῖς καθʼ ἡλικίαν γεγενημένοις.
동료 관계: 나이가 같은 자들 사이에서 친분으로 맺어진 우애.
Εὐβουλία ἀρετὴ λογισμοῦ σύμφυτος.
숙려: 이성에 타고난 덕.
Πίστις ὑπόληψις ὀρθὴ τοῦ οὕτως ἔχειν ὡς αὐτῷ φαίνεται·
믿음: 자신이 보는 대로 그렇게 존재한다는 올바른 신념.
βεβαιότης ἤθους.
성품의 확실함.
Ἀλήθεια ἕξις ἐν καταφάσει καὶ ἀποφάσει·
진리: 긍정과 부정 속에서의 상태.
ἐπιστήμη ἀληθῶν.
진실한 것들에 관한 지식.
Βούλησις ἕφεσις μετὰ λόγου ὀρθοῦ·
의지: 올바른 이성을 동반한 원함.
ὄρεξις εὔλογος·
이성적인 욕구.
ὄρεξις μετὰ λόγου κατὰ φύσιν.
이성을 동반한 자연에 따른 욕구.
Συμβούλευσις παραίνεσις ἑτέρῳ ὑπὲρ πράξεως, τίνα δεῖ τρόπον πράττειν.
자문: 행동에 대하여 어떻게행해야 하는지에 관해 타인에게 행하는 권고.
Εὐκαιρία χρόνου ἐπίτευξις, ἐν ᾧ χρὴ παθεῖν τι ἢ ποιῆσαι.
호기: 무언가를 겪거나 행해야 하는 시간의 적중.
Εὐλάβεια φυλακὴ κακοῦ·
조심: 악의 회피.
ἐπιμέλεια φυλακῆς.
회피의 돌봄.
Τάξις ἐργασίας ὁμοιότης τῶν πρὸς ἄλληλα πάντων ὄντων·
질서: 서로에 대한 모든 존재하는 것들의 작용의 유사성.
συμμετρία κοινωνίας·
공동 관계의 균형.
αἰτία τῶν πρὸς ἄλληλα πάντων ὄντων συμμετρίας [πρὸς τὸ μαθεῖν].
서로에 대한 모든 존재하는 것들의 균형의 원인 [배움을 위해].
Πρόσεξις συντονία ψυχῆς πρὸς τὸ καταμαθεῖν.
주의: 깊이 배우는 일을 향한 혼의 긴장.
Εὐφυία τάχος μαθήσεως·
재능: 배움의 신속함.
γέννησις φυτῶν ἀγαθή·
식물의 훌륭한 생장.
ἀρετὴ ἐν φύσει.
본성에 있어서의 덕.
Εὐμάθεια εὐφυία ψυχῆς πρὸς τάχος μαθήσεως.
학습력: 배움의 신속함을 향한 혼의 뛰어난 재능.
Νόμος ἀπόφασις κυρία περὶ ἀμφισβητουμένου πράγματος.
법: 다투는 사안에 대한 결정권이 있는 판단.
Δίκη ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ ἀδικεῖν ἣ μή.
재판: 불의를 행했는지 여부에 관한 다툼.
Εὐνομία πειθαρχία νόμων σπουδαίων.
치안(준법): 훌륭한 법들에 대한 복종.
Εὐφροσύνη ἐπὶ τοῖς τοῦ σώφρονος ἔργοις χαρά.
환희: 절제하는 자의 행위들에 대한 기쁨.
Τιμὴ δόσις ἀγαθῶν ἐν ταῖς διʼ ἀρετὴν πράξεσιν διδομένων·
명예: 덕에 따른 행위 속에서 주어지는 선한 것들의 수여.
ἀξίωμα ἀπʼ ἀρετῆς·
덕으로부터 나오는 가치.
σχῆμα σεμνότητος·
장엄의 형태.
τήρησις ἀξιώματος.
가치의 유지.
Προθυμία ἐμφανισμὸς προαιρέσεως πρακτικῆς.
열의: 실천적 선택의 나타남.
Χάρις εὐεργεσία ἑκούσιος·
은혜: 자발적인 선행.
ἀπόδοσις ἀγαθοῦ ὑπουργίας ἐν καιρῷ.
적절한 때에 유용한 봉사의 보답.
Ὁμόνοια ὁμοδοξία ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων ὡς δεῖ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι.
합의: 어떻게 다스리고 다스림을 받아야 하는지에 관한 통치자들과 피통치자들의 의견의 일치.
Πολιτεία κοινωνία πλήθους ἀνθρώπων αὐτάρκης πρὸς εὐδαιμονίαν·
국제(헌법): 행복을 위해 자족적인 인간 대중의 공동체.
κοινωνία πλήθους ἔννομος.
법에 따르는 대중의 공동체.
Πρόνοια παρασκευὴ πρὸς μέλλοντά τινα.
예려: 미래의 어떤 일들에 대한 준비.
Βουλὴ σκέψις περὶ τῶν μελλόντων πῶς συμφέρει.
회의: 미래의 일들에 관해 어떻게 유익한지에 대한 숙고.
Νίκη δύναμις κρατητικὴ περὶ ἀγωνίαν.
승리: 경쟁에서 극복하는 능력.
Εὐπορία εὐκρίνεια κρατητικὴ τοῦ λεγομένου.
방책: 말해진 것에 대해 극복하는 명석함.
Δωρεὰ ἀλλαγὴ χάριτος.
선물: 은혜의 교환.
Καιρὸς χρόνου ἀκμὴ πρὸς τὸ συμφέρον·
적기: 유익함을 향한 시간의 정점.
χρόνος ἀγαθοῦ τινος συνεργός.
어떤 선한 일에 조력하는 시간.
Μνήμη διάθεσις ψυχῆς φυλακτικὴ τῆς ἐν αὐτῇ ὑπαρχούσης ἀληθείας.
기억: 혼 속에 존재하는 진리를 보존하는 혼의 성향.
Ἔννοια συντονία διανοίας.
관념: 사유의 긴장.
Νόησις ἀρχὴ ἐπιστήμης.
이해: 지식의 시작.
Ἁγνεία εὐλάβεια τῶν πρὸς τοὺς θεοὺς ἁμαρτημάτων·
정결: 신들에 대한 잘못의 예방.
τῆς θεοῦ τιμῆς κατὰ φύσιν θεραπεία.
자연에 따른 신의 공경의 섬김.
Μαντεία ἐπιστήμη προδηλωτικὴ πράξεως ἄνευ ἀποδείξεως.
예언: 증명 없이 행위를 미리 보여주는 지식.
Μαντικὴ ἐπιστήμη θεωρητικὴ τοῦ ὄντος καὶ μέλλοντος ζῴῳ θνητῷ.
예술: 죽을 생물에게 존재하고 미래에 있을 것에 대해 관조하는 지식.
Σοφία ἐπιστήμη ἀνυπόθετος·
지혜: 전제 없는 지식.
ἐπιστήμη τῶν ἀεὶ ὄντων·
항상 존재하는 것들에 관한 지식.
ἐπιστήμη θεωρητικὴ τῆς τῶν ὄντων αἰτίας.
존재하는 것들의 원인을 관조하는 지식.
Φιλοσοφία τῆς τῶν ὄντων ἀεὶ ἐπιστήμης ὄρεξις·
철학: 항상 존재하는 것들의 지식에 대한 욕구.
ἕξις θεωρητικὴ τοῦ ἀληθοῦς, πῶς ἀληθές·
진리가 어떻게 진리인지에 대한 관조적 상태.
ἐπιμέλεια ψυχῆς μετὰ λόγου ὀρθοῦ.
올바른 이성과 함께하는 혼의 돌봄.
Ἐπιστήμη ὑπόληψις ψυχῆς ἀμετάπτωτος ὑπὸ λόγου·
지식: 이성에 의해 흔들리지 않는 혼의 신념.
δύναμις ὑποληπτική τινος ἢ τινῶν ἀμετάπτωτος ὑπὸ λόγου·
이성에 의해 흔들리지 않는 무언가 또는 어떤 것들에 대한 신념 능력.
λόγος ἀληθὴς ἐπὶ διανοίᾳ ἀμετάπτωτος.
사유 위에서 흔들리지 않는 참된 이성.
Δόξα ὑπόληψις μεταπειστὸς ὑπὸ λόγου·
의견: 이성에 의해 설득될 수 있는 신념.
λογιστικὴ φορά·
이성적 흐름.
διάνοια ἐμπίπτουσα εἰς ψεῦδος καὶ ἀληθὲς ὑπὸ λόγου.
이성에 의해 거짓과 참으로 빠져드는 사유.
Αἴσθησις ψυχῆς φορά·
감각: 혼의 흐름.
νοῦ κίνησις·
마음의 운동.
ψυχῆς διὰ σώματος εἰσάγγελσις εἰς ὥρος ἀνθρώπων, ἀφʼ ἦς γίγνεται ψυχῆς ἄλογος δύναμις γνωριστικὴ διὰ σώματος.
신체를 통한 혼의 인간의 한계에 대한 전달이자, 그것으로부터 신체를 통해 혼의 비이성적이고 인식적인 능력이 비롯되는 것.
Ἕξις διάθεσις ψυχῆς καθʼ ἣν ποιοί τινες λεγόμεθα.
상태: 그것에 따라 우리가 어떤 어떠한 사람이라고 불리는 혼의 성향.
Φωνὴ ῥεῦμα διὰ στόματος ἀπὸ διανοίας.
목소리: 사유로부터 입을 통해 나오는 흐름.
Λόγος φωνὴ ἐγγράμματος, φραστικὴ ἑκάστου τῶν ὄντων·
언어: 문자화할 수 있고, 존재하는 각각의 것을 표현하는 목소리.
διάλεκτος συνθετὴ ἐξ ὀνομάτων καὶ ῥημάτων ἄνευ μέλους.
선율 없이 명사와 동사로 구성된 대화.
Ὄνομα διάλεκτος ἀσύνθετος ἑρμηνευτικὴ τοῦ τε κατὰ τῆς οὐσίας κατηγορουμένου καὶ παντὸς τοῦ μὴ καθʼ ἑαυτοῦ λεγομένου.
이름: 실체에 대해 술어로 쓰이는 것과 그 자체로서 언급되지 않는 모든 것을 해석하는 합성되지 않은 대화.

어휘·문법 주석

  1. 1#2ἑκάστῳ τοῦ δέοντος — 여격 ἑκάστῳ는 형용사 στοχαστικός(과녁을 맞히는, 추측하는)의 보어로 쓰였으며, 속격 τοῦ δέοντος(마땅히 해야 할 바)의 수식을 받아 '각각의 마땅히 해야 할 일에 대해 과녁을 맞히는'이라는 의미가 된다.
  2. p.414bεἰσάγγελσις εἰς ὥρος ἀνθρώπων — ὥρος는 ὅρος(한계, 경계)의 오래된 철자이거나 이독(異讀)이다. 감각(αἴσθησις)을 '신체를 통해 혼의(혹은 인간적인) 경계로 전달함'으로 정의하고 있다.
  3. p.414bτοῦ τε κατὰ τῆς οὐσίας κατηγορουμένου — '이름'의 정의 부분. κατηγορουμένου는 수동 분사의 속격형으로, κατά + 속격(κατὰ τῆς οὐσίας)과 결합하여 '실체에 대해 술어로 쓰이는 것'을 뜻한다.

이 구절 인용하기

플라톤, 정의집 §1#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg037.humanitext-grc1:1%232

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.