Humanitext Reader

奥古斯丁 · 论两个灵魂 §14-15

意志与罪的定义及自由抉择

第 8 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

讨论了意志和罪的定义,指出意志是免于强迫的心灵运动,而罪是针对正义所禁止且人有自由克制之物的意志。

§14Non igitur nisi uoluntate peccatur.
因此,若非通过意志,罪便不会被犯下。
nobis autem uoluntas nostra notissima est: neque enim scirem me uelle, si quid sit uoluntas ipsa nescirem.
而对我们来说,我们自己的意志是最为我们所熟知的:因为如果我不知道意志本身是什么,我也不会知道我想要。
definitur itaque isto modo: uoluntas est animi motus cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum.
所以,它以这种方式被定义:意志是心灵的运动,在没有任何人强迫的情况下,指向不失去或获得某物。
cur ergo ita tunc definire non possem? an erat difficile uidere inuitum uolenti esse contrarium, ita ut contrarium sinistrum dextro esse dicimus, non ut nigrum albo? nam eadem res simul et nigra et alba esse non potest;
那么,为什么我当时不能这样定义它呢? 难道很难看出不情愿与愿意是相反的,就像我们说左与右相反,而不是黑与白相反那样吗?
duorum autem in medio quisque positus ad alterum sinister est, ad alterum dexter; simul quidem utrumque unus homo.
因为同一件事物不能同时既是黑又是白;但在两个人中间放置的任何人,对其中一人来说是左,对另一人来说是右;确实,同一个人可以同时是这两者。
sed simul utrumque ad unum hominem nullo modo.
但对同一个人来说,他绝不能同时是这两者。
ita inuitus et uolens simul esse quidem unus animus potest, sed unum atque idem nolle simul et uelle non potest.
同样,一个心灵确实可以同时是不情愿和愿意的,但它不能同时不想要和想要同一个事物。
cum enim quisque inuitus aliquid facit — si enim roges, utrum id facere uelit. nolle se dicit: item si roges. utrum id uelit non facere, uelle respondet —: ita inuitum ad faciendum, ad non faciendum autem uolentem reperies; id est enim unum animum uno tempore habentem utrumque. sed ad aliud atque aliud singulare referentem.
因为当任何人不情愿地做某事时——如果你问他是否想要做这件事,他说他不想要;同样如果你问他是否想要不做这件事,他回答说他想要——:这样,你会发现他对于做这件事是不情愿的,但对于不做这件事是愿意的;因为这是一个心灵在同一时间拥有这两者,但将它们指向不同的个别事物。
cur haec dico? quia si rursum quaeramus, quam ob causam id inuitus faciat, cogi se dicat.
我为什么要说这些? 因为如果我们再问,他为什么不情愿地做这件事,他会说他是被迫的。
nam et omnis inuitus faciens cogitur et omnis qui cogitur, si facit, nonnisi inuitus facit.
因为每一个不情愿做某事的人都是被迫的,而每一个被迫的人,如果他做了,就必然是不情愿地做。
restat. ut uolens a cogente sit liber, etiamsi se quisquam cogi putet.
因此,自愿做事的人是免于强迫者的,即使有人认为自己被迫。
et hoc enim modo omnis. qui uolens facit. non cogitur. et omnis, qui non cogitur, aut uolens facit aut non facit.
因为通过这种方式,每一个自愿做事的人都没有被迫,而每一个没有被迫的人,要么自愿做,要么不做。
haec cum in omnibus hominibus, quos interrogare non absurde possumus, a puero usque ad senem, a ludo litterario usque ad solium sapientis natura ipsa proclamet.
既然在所有我们可以合理询问的人中,从孩子直到老人,从学校直到智者的王座,自然本身都在宣告这些事情。
cur ego tunc non uiderem in definitione uoluntatis ponendum esse cogente nullo\', quod nunc quasi experientia maiore cautissimus posui? at si hoc ubique manifestum a est et non doctrina, sed natura omnibus promptum, quid restat - quod uideatur obscurum, nisi forte ullum lateat.
为什么我当时没有看到在意志的定义中应当放入“在没有任何人强迫的情况下”呢? 而现在我仿佛凭借更大的经验,非常谨慎地把它放进去了。 但是,如果这在任何地方都是显而易见的,且不是通过学说而是通过自然为所有人准备好的,那么还有什么看起来是模糊的呢?
aliquid nos uelle cum uolumus, et ad hoc moueri animum nostrum idque aut habere nos aut non habere.
除非偶然有人不知道:当我们要的时候我们就在要某物,我们的心灵正朝着这方面运动,并且我们要么拥有它,要么没有拥有它,而且,如果我们拥有它,我们就想要保持它,如果我们没有拥有它,我们就想要获得它?
et, si haberemus, retinere uelle, si non haberemus, adquirere? quare aut non amittere, aut adipisci aliquid uult omnis, qui uult.
因此,每一个想要的人,都想要不失去或获得某物。
quamobrem si omnia ista luce clariora sunt, sicuti sunt. neque meae tantum, sed notitiae generis humani ueritatis ipsius liberalitate donata, cur illo etiam tempore dicere non possem: uoluntas est motus animi cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum?
为此,如果所有这些事情都比光更明亮,正如它们确实如此,并且不仅赐予我,而且通过真理本身的慷慨赠予了全人类的认识,那么为什么在那个时候我也不能说:意志是心灵的运动,在没有任何人强迫的情况下,指向不失去或获得某物?
§15Dicet aliquis: et hoc te aduersum Manichaeos quid adiuuaret? expecta;
有人会说:这在对抗马尼教徒时对你有什么帮助?
sine prius etiam peccatum definiamus.
等着;让我们先来定义罪。
quod sine uoluntate esse non posse omnis mens apud se diuinitus conscriptum legit.
每一个心灵都在自身内部读到由神圣力量写下的字句:罪在没有意志的情况下是不可能存在的。
ergo peccatum est uoluntas retinendi uel consequendi quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere.
因此,罪是保持或获取正义所禁止且可以自由克制之物的意志。
quamquam si liberum non sit. non est uoluntas. sed malui grossius quam scrupulosius definire.
虽然如果不是自由的,那就不是意志;但我宁愿粗略地定义,而不是过于琐碎地定义。
etiamne hic libri obscuri mihi scrutandi erant, unde discerem neminem uituperatione subplicioue dignum, qui aut id uelit, quod iustitia uelle non prohibet, aut id non faciat.
难道在这里我还要搜寻模糊的书籍,好从中得知:如果有人想要正义不禁止想要的事,或者不做他做不到的事,那么他就不应受到非难或惩罚吗?
quod facere non potest? nonne ista cantant et pastores in montibus et in theatris poetae et indocti in circulis et docti in bibliothecis et magistri in scholis et antistites in sacratis locis et in orbe terrarum genus humanum? quod si nemo uituperatione uel damnatione dignus est aut non contra uetitum iustitiae faciens aut quod non potest non faciens, omne autem peccatum uel um b. uituperandum est uel damnandum, quis dubitet tunc esse peccatum.
难道山上的牧羊人、剧场里的诗人、集会中的无学之人、图书馆里的学者、学校里的老师、圣所里的祭司以及世界里的人类,不在歌唱这些吗? 如果,不违背正义的禁止之人,或者不做他所做不到之事的人,没有人是配受非难或谴责的,而且所有的罪要么是应当受到非难,要么是应当受到谴责的,那么谁会怀疑,当想要是不正义的,且不想要是自由的时候,罪便存在呢?
cum et uelle iniustum est et liberum nolle? et ideo definitionem illam et ueram et ad intellegendum esse facillimam et non modo nunc, sed tunc quoque a me potuisse dici: peccatum est uoluntas retinendi uel consequendi. quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere?
因此,那个定义既是真实的,又是极易理解的,不仅现在,而且当时我也能说出:罪是保持或获取正义所禁止且可以自由克制之物的意志吗?

词汇与语法注释

  1. p.69contrarium sinistrum dextro esse dicimus, non ut nigrum albo — 解释了左与右的相对对立(取决于相对于他人的位置)与黑与白的绝对对立(同一物体不能同时既黑又白)之间的对比。这说明了一个心灵如何能针对不同的对象同时具有愿意和不情愿的状态,但不能对完全相同的事物同时既想要又不想要。
  2. p.69haec cum in omnibus hominibus... natura ipsa proclamet — 这里的连词 cum 具有让步或原因的语气(“既然/尽管自然本身宣告了这些事……”),引导主句的提问 cur ego tunc non uiderem...。它强调这一真理对于所有年龄和受教育程度的人来说都是自然显而易见的。
  3. p.70peccatum est uoluntas retinendi uel consequendi quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere — 属格动名词 retinendi uel consequendi 修饰 uoluntas(“保持或获取……的意志”)。关系从句 quod iustitia uetat 作为这些动名词的宾语,而 unde liberum est abstinere 则指明了人有自由克制其行为的条件。

引用这一段

奥古斯丁, 论两个灵魂 §14-15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa040.humanitext-lat1:14-15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。