Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §49.8.1.pr-49.8.1.4

计算错误与无效判决及上诉的必要性

第 8511 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

马塞尔论述了关于判决是否存在之宣告的效力、计算错误的纠正方式、否定法律本身与认定事实错误的判决之区别、基于不当终局告示作出的判决的无效性,以及相互诉讼中对一方先行判决提起上诉的必要性与合理性。

[MACER libro secundo de appellationibus. ] §49.8.1.prIllud meminerimus: si quaeratur, iudicatum sit nec ne, et huius quaestionis iudex non esse iudicatum pronuntiauerit: licet fuerit iudicatum, rescinditur, si prouocatum non fuerit.
[马塞尔,《上诉单卷书》第二卷] 让我们记住这一点:如果争议在于是否已经作出判决,而此项争议的法官宣告尚未作出判决:即使(实际上)已经作出了判决,如果未提起上诉,则该判决被撤销。
§49.8.1.1Item si calculi error in sententia esse dicatur, appellare necesse non est: ueluti si iudex ita pronuntiauerit: 'Cum constet Titium Seio ex illa specie quinquaginta, item ex illa specie uiginti quinque debere, idcirco Lucium Titium Seio centum condemno': nam quoniam error computationis est, nec appellare necesse est et citra prouocationem corrigitur.
同样,如果据说判决中存在计算错误,则无需上诉:例如,如果法官这样宣告:“既然查明特提乌斯因该项目欠塞尤斯五十,又因该项目欠二十五,因此我判令卢基乌斯·特提乌斯向塞尤斯给付一百”:因为既然这是计算错误,既无需上诉,也可在不上诉的情况下予以纠正。
sed et si huius quaestionis iudex sententiam centum confirmauerit, si quidem ideo, quod quinquaginta et uiginti quinque fieri centum putauerit, adhuc idem error computationis est nec appellare necesse est: si uero ideo, quoniam et alias species uiginti quinque fuisse dixerit, appellationi locus est.
但即使此项争议的法官确认了一百的判决,如果是由于他认为五十和二十五相加等于一百,这仍然是同样的计算错误,无需上诉;但如果是由于他说还有其他项目达到二十五,则应提起上诉。
§49.8.1.2Item cum contra sacras constitutiones iudicatur, appellationis necessitas remittitur.
同样,当判决违反神圣敕令时,上诉的必要性即被免除。
contra constitutiones autem iudicatur, cum de iure constitutionis, non de iure litigatoris pronuntiatur.
而所谓违反敕令作出判决,是指就敕令的法律本身作出宣告,而非就诉讼当事人的权利作出宣告。
nam si iudex uolenti se ex cura muneris uel tutelae beneficio liberorum uel aetatis aut priuilegii excusare, dixerit neque filios neque aetatem aut ullum priuilegium ad muneris uel tutelae excusationem prodesse, de iure constituto pronuntiasse intellegitur: quod si de iure suo probantem admiserit, sed idcirco contra eum sententiam dixerit, quod negauerit eum de aetate sua aut de numero liberorum probasse, de iure litigatoris pronuntiasse intellegitur: quo casu appellatio necessaria est.
因为,如果面对一个希望凭借子女、年龄或特权恩惠而免除职务或监护职责的人,法官表示子女、年龄或任何特权都无助于免除职务或监护,这被理解为他就既存法律作出了宣告;但如果他准许该人证明自己的权利,但却以否认其已证明自己的年龄或子女数量为由作出了不利于他的判决,这被理解为他就诉讼当事人的权利作出了宣告:在此情况下,上诉是必要的。
§49.8.1.3Item cum ex edicto peremptorio, quod neque propositum est neque in notitiam peruenit absentis, condemnatio fit, nullius momenti esse sententiam constitutiones demonstrant.
同样,如果判决是依据一项既未公布、也未被缺席者知晓的终局告示作出的,各敕令表明该判决不具有任何效力。
§49.8.1.4Si apud eundem iudicem inuicem petamus, si et mea et tua petitio sine usuris fuit et iudex me priorem tibi condemnauit, quo magis tu prior me condemnatum habeas: non est mihi necesse pro hac causa appellare, quando secundum sacras constitutiones iudicatum a me petere non possis, priusquam de mea quoque petitione iudicetur.
如果我们向同一位法官互相起诉,且我的起诉和你的起诉都未要求利息,而法官先判我向你给付,以便你更优先地持有对我的有罪判决:我没有必要为此提起上诉,因为根据神圣敕令,在对我的起诉也作出判决之前,你不得向我请求已判决的给付。
sed magis est, ut appellatio interponatur.
但提起上诉是更为妥当的。

词汇与语法注释

  1. §49.8.1.prlicet fuerit iudicatum, rescinditur, si prouocatum non fuerit — 这表示,如果对“未作出判决”这一宣告未提起上诉(`si prouocatum non fuerit`),则即使原判决在事实上确实已经作出(`licet fuerit iudicatum`),原判决也将被撤销(`rescinditur`)。这解释了由于当事人怠于上诉,导致新的“无判决”宣告即使不符合事实也发生确定效力,从而使先前的判决失效的程序法效果。
  2. §49.8.1.1sed et si huius quaestionis iudex... — `huius quaestionis iudex`(此项争议的法官)指审查原判决中是否存在计算错误(`calculi error`)的后继法官。此处划定了法律界限:如果该法官确认“一百”判决的依据仅是纯粹的算术错误(认为50+25等于100),则仍属计算错误而无需上诉;但如果是基于新的事实认定(即认为还存在其他价值25的项目),则属于对事实的实质性判定,必须通过提起上诉来解决。
  3. §49.8.1.2contra constitutiones autem iudicatur, cum de iure constitutionis, non de iure litigatoris pronuntiatur — 此处区分了直接违反神圣敕令的判决(自始无效,因而免除 `remittitur` 上诉必要性)与存在错误但依然有效的判决(需要通过上诉纠正)。如果法官否认或错误适用法律本身,则属于就法律本身作出宣告(`de iure constitutionis`),判决当然无效;若法官承认法律,但在审查当事人的事实要件(如年龄、子女数量)时发生错误,则属于就当事人的权利作出宣告(`de iure litigatoris`),该判决有效,但必须提起上诉以予纠正。
  4. §49.8.1.4quo magis tu prior me condemnatum habeas — 由表示目的的连词 `quo`(常与比较级 `magis` 连用)引导的从句,支配现在时态虚拟语气 `habeas` 及其过去分词宾语补足语 `condemnatum`。意为“以便你更优先地持有对我的有罪判决”,以此表明法官先对一方作出判决的意图。
  5. §49.8.1.4sed magis est, ut appellatio interponatur — 无人称句式 `magis est`(更好、更妥当)后接 `ut` 从句。这表明了马塞尔提出的实务建议:尽管从严格的实体法角度来看没有必要提起上诉(因为对方还不能请求给付),但考虑到实务中的安全和确定性,“提起上诉仍是更为稳妥、更值得推荐的做法”。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §49.8.1.pr-49.8.1.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:49.8.1.pr-49.8.1.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。