[MACER libro secundo de appellationibus. ]
[マケル、上訴に関する第2巻] 次のことを記憶しておこう。
§49.8.1.prIllud meminerimus: si quaeratur, iudicatum sit nec ne, et huius quaestionis iudex non esse iudicatum pronuntiauerit: licet fuerit iudicatum, rescinditur, si prouocatum non fuerit.
すなわち、判決が下されたか否かが問われ、この問いの裁判官が判決は下されていないと宣告した場合、たとえ(実際には)判決が下されていたとしても、もし上訴が提起されなかったならば、(その判決は)取り消される。
§49.8.1.1Item si calculi error in sententia esse dicatur, appellare necesse non est: ueluti si iudex ita pronuntiauerit: 'Cum constet Titium Seio ex illa specie quinquaginta, item ex illa specie uiginti quinque debere, idcirco Lucium Titium Seio centum condemno': nam quoniam error computationis est, nec appellare necesse est et citra prouocationem corrigitur.
同様に、もし判決の中に計算の誤りがあると主張されるならば、上訴する必要はない。 例えば、裁判官が次のように宣告した場合である。 「ティティウスがセイウスに対して、かの項目から50、また別のかの項目から25を支払う義務があることが明白であるから、それゆえ私はルキウス・ティティウスに、セイウスに対して100を支払うよう命ずる。 」なぜなら、それは計算の誤りであるから、上訴する必要もなく、かつ上訴なしに是正されるからである。
sed et si huius quaestionis iudex sententiam centum confirmauerit, si quidem ideo, quod quinquaginta et uiginti quinque fieri centum putauerit, adhuc idem error computationis est nec appellare necesse est: si uero ideo, quoniam et alias species uiginti quinque fuisse dixerit, appellationi locus est.
しかし、たとえこの問いの裁判官が100という判決を承認したとしても、それがもし、50と25で100になると考えたという理由によるのであれば、依然として同じ計算の誤りであり、上訴する必要はない。 しかし、もし、他にも25に上る項目があったと(裁判官が)述べたという理由によるのであれば、上訴の余地がある。
§49.8.1.2Item cum contra sacras constitutiones iudicatur, appellationis necessitas remittitur.
同様に、聖なる勅法に反して判決が下されるときは、上訴の必要性は免除される。
contra constitutiones autem iudicatur, cum de iure constitutionis, non de iure litigatoris pronuntiatur.
しかし、勅法に反して判決が下されるとは、勅法自体の法について宣告されるときであって、訴訟当事者の権利について宣告されるときではない。
nam si iudex uolenti se ex cura muneris uel tutelae beneficio liberorum uel aetatis aut priuilegii excusare, dixerit neque filios neque aetatem aut ullum priuilegium ad muneris uel tutelae excusationem prodesse, de iure constituto pronuntiasse intellegitur: quod si de iure suo probantem admiserit, sed idcirco contra eum sententiam dixerit, quod negauerit eum de aetate sua aut de numero liberorum probasse, de iure litigatoris pronuntiasse intellegitur: quo casu appellatio necessaria est.
というのも、もし裁判官が、子供、年齢、あるいは特権の恩恵によって職務または後見から自らを免除しようと望む者に対して、子供も年齢もいかなる特権も、職務または後見の免除には役立たないと述べたならば、彼は制定された法について宣告したと理解される。 これに対して、もし彼が自らの権利について証明しようとする者を受け入れたものの、彼が自らの年齢や子供の数について証明したことを否定したという理由で、彼に不利な判決を下したならば、彼は訴訟当事者の権利について宣告したと理解される。 この場合には、上訴が必要である。
§49.8.1.3Item cum ex edicto peremptorio, quod neque propositum est neque in notitiam peruenit absentis, condemnatio fit, nullius momenti esse sententiam constitutiones demonstrant.
同様に、掲示もされず、また不在者の知るところにもならなかった最終呼出に基づいて有罪判決が下されるとき、その判決は無効であることを諸勅法は示している。
§49.8.1.4Si apud eundem iudicem inuicem petamus, si et mea et tua petitio sine usuris fuit et iudex me priorem tibi condemnauit, quo magis tu prior me condemnatum habeas: non est mihi necesse pro hac causa appellare, quando secundum sacras constitutiones iudicatum a me petere non possis, priusquam de mea quoque petitione iudicetur.
もし私たちが同じ裁判官の前で互いに請求し合い、かつ私とあなたの請求がともに利息なしであり、裁判官が、あなたがまず私に対する有罪判決を得るようにと、私の方を先にあなたに対して有罪とした場合、私はこの件について上訴する必要はない。 なぜなら、聖なる勅法によれば、私の請求についても判決が下されるまでは、あなたは判決されたものを私に請求することができないからである。
sed magis est, ut appellatio interponatur.
しかし、上訴が提起される方がより望ましい。