Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §47.10.5.pr-47.10.5.11

科尔内利法对人身侵害、强入住宅及名誉侵权的惩处

第 8004 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本段详述了《科尔内利法》中关于侵害(殴打、鞭笞及强入住宅)的定义与适用范围,家子提起诉讼的资格,以及对撰写或发表贬损他人名誉之书籍的处罚和对告发者的奖赏。

[ULPIANUS libro quinquagesimo sexto ad edictum. ] §47.10.5.prLex Cornelia de iniuriis competit ei, qui iniuriarum agere uolet ob eam rem, quod se pulsatum uerberatumue domumue suam ui introitam esse dicat.
[乌尔比安:《告示注解》第五十六卷] 关于侵害的《科尔内利法》适用于那些因声称自己遭到殴打、鞭笞或其住宅被暴力侵入而意图提起侵害之诉的人。
qua lege cauetur, ut non iudicet, qui ei qui agit gener socer, uitricus priuignus, sobrinusue est propiusue eorum quemquem ea cognatione adfinitateue attinget, quiue eorum eius parentisue cuius eorum patronus erit.
该法规定,凡作为原告的女婿、岳父、继父、继子、堂表兄弟,或在血亲或姻亲关系上比他们中任何人更近者,或作为他们或他们中任何人的父母的保护人者,不得担任审判官。
lex itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit.
因此,科尔内利法基于三种原因赋予了诉权:即某人遭到殴打、遭到鞭笞、或其住宅被暴力侵入。
apparet igitur omnem iniuriam, quae manu fiat, lege Cornelia contineri.
由此可见,凡是通过动手实施的一切侵害,均包含在科尔内利法之中。
§47.10.5.1Inter pulsationem et uerberationem hoc interest, ut Ofilius scribit: uerberare est cum dolore caedere, pulsare sine dolore.
殴打与鞭笞之间的区别,正如奥菲利乌斯所写:鞭笞是指伴随痛苦的殴打,而殴打则是指不伴随痛苦。
§47.10.5.2Domum accipere debemus non proprietatem domus, sed domicilium.
我们应当将“住宅”理解为住所,而非住宅的所有权。
quare siue in propria domu quis habitauerit siue in conducto uel gratis siue hospitio receptus, haec lex locum habebit.
因此,无论某人是居住在自己的住宅中,还是居住在租赁的或免费提供的住宅中,亦或是作为宾客被接待,本法均适用。
§47.10.5.3Quid si quis in uilla habitet uel in hortis? idem erit probandum.
如果某人居住在别墅或庄园中,该当如何? 应作同样认定。
§47.10.5.4Et si dominus fundum locauerit inque eum impetus factus sit, colonus aget, non dominus.
又若土地所有者已将土地出租,且该土地遭到侵袭,则提起诉讼的是承租人,而非所有者。
§47.10.5.5Si tamen in fundum alienum, qui domino colebatur, introitum sit, Labeo negat esse actionem domino fundi ex lege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes uillas suas.
然而,如果侵入了由所有者自己耕作的他人的土地,拉贝奥否定土地所有者依科尔内利法享有诉权,因为他不可能在所有地方都拥有住所,也就是说,不可能在他所有的别墅里都拥有住所。
ego puto ad omnem habitationem, in qua pater familias habitat, pertinere hanc legem, licet ibi quis domicilium non habeat.
我认为,凡是家父居住的一切住所,即便他在此处并无住所,本法亦适用。
ponamus enim studiorum causa Romae agere: Romae utique domicilium non habet et tamen dicendum est, si ui domus eius introita fuerit, Corneliam locum habere.
设想某人因求学而在罗马生活:他显然在罗马并无住所,然而应当指出,如果他的住宅被暴力侵入,科尔内利法仍有适用的空间。
tantum igitur ad meritoria uel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant.
因此,本法仅不适用于出租房或客栈;但对于那些并非出于临时原因而居住的人,即使他们在该处没有住所,本法亦适用。
§47.10.5.6Illud quaeritur, an pater filio familias iniuriam passo ex lege Cornelia iniuriarum agere possit: et placuit non posse deque ea re inter omnes constat.
有此疑问:当家子遭受侵害时,家父是否可以依科尔内利法提起侵害之诉? 大家一致同意不能提起。
sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae.
但家父享有法官法上的侵害之诉,而家子则享有科尔内利法上的侵害之诉。
§47.10.5.7In lege Cornelia filius familias agere potest ex omni causa nec cauere debet ratam rem patrem habiturum: nam nec alias agentem filium iniuriarum ad cautionem de rato compellendum Iulianus scribit.
在科尔内利法中,家子可以基于任何原因提起诉讼,且无需保证家父将予以追认;因为尤里安写道,在其他情况下,对提起侵害之诉的家子,亦不得强令其提供追认担保。
§47.10.5.8Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse.
该法允许原告向被告提出宣誓,令被告宣誓自己未实施侵害。
sed Sabinus in adsessorio etiam praetores exemplum legis secuturos ait: et ita res se habet.
但萨宾在《论助理官职能》中表示,法官们也将效仿该法的先例;实际情况确是如此。
§47.10.5.9Si quis librum ad infamiam alicuius pertinentem scripserit composuerit ediderit doloue malo fecerit, quo quid eorum fieret, etiamsi alterius nomine ediderit uel sine nomine, uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur.
若有人撰写、编纂、发表或具有恶意地使他人从事涉及贬损他人名誉的书籍之行为,即使其是以他人名义或匿名发表,亦允许就此事提起诉讼;且若行为人被判有罪,依法将被令为“无遗嘱及证人资格者”。
§47.10.5.10Eadem poena ex senatus consulto tenetur etiam is, qui ἐπιγράμματα aliudue quid sine scriptura in notam aliquorum produxerit: item qui emendum uendendumue curauerit.
根据元老院决议,凡未使用文字而创作出针对某些人的羞辱性讽刺诗或其他物品者,亦适用同样的处罚;其设法买入或卖出者亦同。
§47.10.5.11Et ei, qui indicasset, siue liber siue seruus sit, pro modo substantiae accusatae personae aestimatione iudicis praemium constituitur, seruo forsitan et libertate praestanda.
对于告发者(无论其是自由人还是奴隶),依据被控告人的财产状况,由审判官估定给予奖赏,对于奴隶,或许还应当给予自由。
quid enim si publica utilitas ex hoc emergit?
因为若由此产生了公共利益,岂不理当如此?

词汇与语法注释

  1. §47.10.5.prei qui agit — “ei qui agit”(提起诉讼者,即原告)为与格,修饰其后表示亲属关系的名词和形容词(gener, socer, uitricus, priuignus, sobrinus, propius)。整句意为“对原告而言是女婿、岳父、继父、继子、堂表兄弟,或更近的亲属者”。
  2. §47.10.5.5domino colebatur — 夺格“domino”表示被动语态动词“colebatur”(被耕作)的施事者,此处省略了通常使用的前置词“a/ab”(等同于“a domino”)。意为“由所有者自己耕作的土地”。
  3. §47.10.5.7ratam rem patrem habiturum — 此句为对格加不定式结构,作为“cauere”(提供保证)的宾语,其中省略了将来主动不定式“habiturum”之后的“esse”。法律术语“ratam rem habere”意为“追认或批准某项行为”,在此指“家父将予以追认”。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §47.10.5.pr-47.10.5.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.10.5.pr-47.10.5.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。