Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §46.3.98.pr-46.3.98.8

嫁妆追夺与特有财产清偿等债务消灭案例

第 7754 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

保罗讨论了多种关于清偿与债务消灭的案例,包括因作为嫁妆交付的财产被追夺时丈夫的诉权、使用兵役特有财产进行清偿的效力、清偿受领人的指定,以及在承诺交付的土地上建造房屋时约定的存续等。

[PAULUS libro quinto decimo quaestionum. ]
[保罗,《疑问集》第十五卷。
§46.3.98.prQui res suas obligauit, postea aliquam possessionem ex his pro filia sua dotem promittendo obligauit et soluit.
] 将自己的财产抵押(给债权人)的人,后来为了女儿的嫁妆,通过许诺将这些财产中的某项占有物(双重)抵押并交付。
si ea res a creditore euicta est, dicendum est maritum ex dotis promissione agere posse, ac si statuliberum remue sub condicione legatam dotis nomine pro filia pater soluisset: harum enim rerum solutio non potest nisi ex euentu liberare, scilicet quo casu certum erit remanere eas.
如果该物被债权人追夺,应当认为丈夫可以基于嫁妆许诺提起诉讼,就像父亲为了女儿作为嫁妆的名义,交付了附自由条件奴隶或在附条件遗赠下的物一样。 因为这些物的交付,除非根据结果,即在确定这些物仍归受领人所有的情形下,否则不能免除债务。
§46.3.98.1Diuersum respondetur in ea pecunia siue re, quam patronus post mortem liberti per Fabianam aufert: haec enim actio cum sit noua, partam liberationem non potest reuocare.
对于在解放自由人死后,庇护人通过法比安诉权夺回的金钱或物,则有不同的回答:因为此诉权是新产生的,故不能撤销已经获得的免除。
H §46.3.98.2uic applicatur minor uiginti quinque annis, qui a creditore circumscriptus in rem ex causa debiti solutam restituitur.
对于未满二十五岁的人,此规则同样适用,他因受到债权人的欺诈,对于基于债务原因而交付的物获得了原状恢复。
§46.3.98.3Rem autem castrensis peculii soluentem patrem perinde accipere debemus, ac si alienam dedisset, quamuis possit residere apud eum, cui soluta est, prius mortuo intestato filio: sed tunc adquisita creditur, cum filius decesserit: et utique cuius fuerit, euentus declaret sitque et hoc ex his, quae post factis, in praeteritum quid fuerit, declarent.
然而,对于用属于兵役特有财产的物进行清偿的父亲,我们应当如同他交付了他人之物一样来看待,尽管如果儿子先前无遗嘱死亡,该物有可能保留在接受清偿的人手中。 但在这种情况下,所有权被认为是在儿子死亡时才取得的。 无论如何,该物属于谁,应由结果来表明,而这也是那些根据事后发生的事实来表明过去是什么情况的事物之一。
§46.3.98.4Mihi dare decem pure aut Titio kalendis uel sub condicione, aut mihi kalendis Ianuariis, Titio Februariis utiliter stipulor: quod si mihi kalendis Februariis, Titio kalendis Ianuariis, potest dubitari.
我有效约定:“无条件地给我十,或者在朔日或附条件地给提修斯”,或者“在一月一日给我,在二月一日给提修斯”。 但如果是“在二月一日给我,在一月一日给提修斯”,则可能存在疑问。
sed rectius dicitur utiliter stipulatum: nam cum in diem sit ea quoque obligatio, etiam mihi solui potest ante Februarias: igitur et illi solui poterit.
但更正确的说法是此约定有效。 因为既然该债务也是附期限的,在二月之前也可以向我清偿,因此也可以向他清偿。
§46.3.98.5Qui stipulatus 'sibi aut Titio' si hoc dicit 'si Titio non solueris' dari sibi, uidetur condicionaliter stipulari.
约定“给自己或给提修斯”的人,如果他的意思是“如果你不付给提修斯”,则付给自己,他被视为附条件地约定。
et ideo etiam sic facta stipulatione: 'mihi decem aut quinque Titio dari?' quinque Titio solutis liberabitur reus a stipulatore.
因此,即使如此约定的情况下:“给我十,或者给提修斯五? ”若向提修斯支付了五,债务人对约定人获得免除。
quod ita potest admitti, si hoc ipsum expressim agebatur, ut quasi poena adiecta sit in persona stipulantis, si Titio solutum non esset.
只有在明示约定了这一点,以至于在未向提修斯清偿时在约定人身上附加了类似违约金的情况下,才能承认这一点。
at ubi simpliciter 'sibi aut Titio' stipulatur, solutionis tantum causa adhibetur Titius et ideo quinque ei solutis remanebunt reliqua quinque in obligatione.
但如果是单纯地约定“给自己或提修斯”,提修斯仅是为了清偿之目的而被加入,因此在向他支付五之后,其余的五仍留存在债务中。
contra si mihi quinque, illi decem stipulatus sim, quinque Titio solutis non facit conceptio stipulationis, ut a me liberetur: porro si decem soluerit, non quinque repetet, sed mihi per mandati actionem decem debebuntur.
相反,如果我约定给自己五,给他十,向提修斯支付五,并不能因为约定的措词而使债务人对我获得免责。 此外,如果他支付了十,他不会请求返还五,而我将通过委任诉权对这十享有债权。
§46.3.98.6Mihi Romae aut Ephesi Titio dari stipulor: an soluendo Titio Ephesi a me liberetur, uideamus: nam si diuersa facta sunt, ut Iulianus putat, diuersa res est.
我约定:“在罗马给我,或者在以弗所给提修斯”。 让我们看看通过在以弗所向提修斯清偿是否能对我免责。 因为如果是不同的行为,如尤里安所认为的,那就是不同的事情。
sed cum praeualet causa dandi, liberatur: liberaretur enim et si mihi Stichum, illi Pamphilum dari stipulatus essem et Titio Pamphilum soluisset.
但当给付的原因占优时,债务人获得免除。 因为如果我约定给自己斯蒂克斯,给他潘菲鲁斯,而他向提修斯支付了潘菲鲁斯,他也会获得免责。
at ubi merum factum stipulor, puta insulam in meo solo aedificari aut in Titii loco, numquid, si in Titii loco aedificet, non contingat liberatio? nemo enim dixit facto pro facto soluto liberationem contingere.
但是,当我约定一个纯粹的行为时,例如在我的土地上或提修斯的土地上建造一栋大楼,如果他在提修斯的土地上建造,难道不发生免责吗? 因为没有人说过通过履行一个行为代替另一个行为可以发生免责。
sed uerius est liberationem contingere, quia non factum pro facto soluere uidetur, sed electio promissoris completur.
但更真实的说法是发生免责,因为他并不被视为用一个行为代替另一个行为进行清偿,而是债务人的选择权得以实现。
§46.3.98.7Si seruus fructuarius ex re fructuarii domino proprietatis aut fructuario stipuletur, inutilis est stipulatio: at ex re proprietarii si ipsi domino aut fructuario stipuletur, recte stipulatur: tantum enim solutionis capax est fructuarius hoc casu, non etiam obligationis.
如果使用收益权奴隶使用收益权人的财产,为所有权人或使用收益权人进行约定,该约定无效。 但如果他使用所有权人的财产,为所有权人本人或使用收益权人进行约定,则该约定有效。 因为在这种情况下,使用收益权人仅具有受领清偿的能力,而不具有取得债权的能力。
§46.3.98.8Aream promisi alienam: in ea dominus insulam aedificauit: an stipulatio extincta sit, quaesitum est.
我许诺了他人的一块土地;在此土地上,所有者建造了一栋大楼。 有人提出疑问:约定是否消灭?
respondi, si alienum hominem promisi et is a domino manumissus est, liberor.
我回答说:如果我许诺了他人的奴隶,而该奴隶被所有者释放,我即获得免责。
nec admissum est, quod Celsus ait, si idem rursus lege aliqua seruus effectus sit, peti eum posse: in perpetuum enim sublata obligatio restitui non potest, et si seruus effectus sit, alius uidetur esse.
不能采纳塞尔苏斯所说的,即如果同一人因某种法律再次成为奴隶,仍可对他提起诉求。 因为永久消灭的债务不能恢复,即使他再次成为奴隶,他也被视为是另一个人。
nec simili argumento usus est, ut, si nauem, quam tu promisisti, dominus dissoluerit, deinde isdem tabulis compegerit, teneri te: hic enim eadem nauis est, quam te daturum spopondisti, ut uideatur magis obligatio cessare quam extincta esse.
塞尔苏斯所用的类似论证也不妥当,他说,如果你许诺的船被所有者拆毁,然后用同样的木板重新组装,你仍需承担责任。 因为这里是同一艘你承诺交付的船,所以债务看似只是中止而非消灭。
homini autem manumisso simile fiet, si ea mente dissolutam esse nauem posueris, ut in alios usus conuerterentur tabulae, deinde mutato consilio easdem compositas: alia enim uidebitur esse posterior nauis, sicut ille alius homo est.
但是,与被释放奴隶相似的情况是,如果你假设船被拆毁是出于将木板转作他用的意图,然后改变主意用同样的木板重新组装。 因为后来的船将被视为另一艘船,就像那个人是另一个人一样。
non est his similis area, in qua aedificium positum est: non enim desiit in rerum natura esse.
建有建筑物的土地与此不同,因为它并未在自然界中消灭。
immo et peti potest area et aestimatio eius solui debebit: pars enim insulae area est et quidem maxima, cui etiam superficies cedit.
相反,土地本身仍可被请求,且应当支付其评估价值。 因为土地是大楼的一部分,且是最大的部分,地上的建筑物附属于土地。
diuersum dicemus, si seruus promissus ab hostibus captus sit: hic interim peti non potest quasi ante diem, sed si redierit postliminio, recte tunc petetur: cessauit enim hic obligatio.
如果许诺的奴隶被敌人俘虏,我们将作不同的判定:在此期间他不能像在期限届满前一样被请求,但如果他通过战后归还权回来,那时就可以正当请求了。 因为在此情况下,债务只是中止。
area autem extat, sicut cetera, ex quibus aedificium constitit.
而土地则依然存在,就像构成建筑物的其他物件一样。
denique lex duodecim tabularum tignum aedibus iunctum uindicari posse scit, sed interim id solui prohibuit pretiumque eius dari uoluit.
最后,《十二表法》知晓结合在建筑物上的梁木可以被追索,但在此期间禁止拆卸,并要求支付其双倍价款。

词汇与语法注释

  1. §46.3.98.prdotem promittendo obligauit — “dotem promittendo”(通过许诺嫁妆)不仅指许诺给付嫁妆,还指由此在该财产上设定了债务(或抵押)。这构成了双重抵押的背景。
  2. §46.3.98.3prius mortuo intestato filio — 夺格绝对结构,表示条件:“如果儿子先前无遗嘱死亡”。这基于兵役特有财产(castrense peculium)的法律性质,即在儿子生前独立于父亲,但若儿子无遗嘱死亡则归属于(residere)父亲。
  3. §46.3.98.5solutionis tantum causa adhibetur Titius — 指出提修斯仅作为“为受领清偿而加入的人”(adiectus solutionis causa)被加入。在这种情况下,虽然提修斯有权受领清偿,但他并未取得债权本身,这解释了为何部分清偿不能使债务人获得完全免责。
  4. §46.3.98.8tignum aedibus iunctum uindicari posse scit — 动词“scit”在此处意为“(法律)规定”或“认可”。它指的是《十二表法》中著名的规定,即在原则上允许追索结合在他人建筑物上的梁木(tignum iunctum)的所有权,但为了防止建筑物被毁坏,暂时禁止拆卸,并要求支付其价款(历史上为双倍罚金)。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §46.3.98.pr-46.3.98.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.3.98.pr-46.3.98.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。