Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §45.1.91.pr-45.1.91.6

因过失或迟延致债务永久存续与责任

第 7438 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本文讨论了因债务人过失或延迟履行而导致债务永久存续的问题,涉及给付标的物灭失时的责任归属、延迟的补救可能性,以及该存续规则的适用人员范围和法律效果。

[PAULUS libro septimo decimo ad Plautium. ] §45.1.91.prSi seruum stipulatus fuero et nulla mora intercedente seruus decesserit: si quidem occidat eum promissor, expeditum est.
[保罗,载于《普劳提乌斯注解》第批七书] 如果我问约了一个奴隶,且在未发生任何延迟的情况下该奴隶死亡了:如果承诺人杀指了该奴隶,则事情很明了。
sin autem neglegat infirmum, an teneri debeat promissor, considerantibus, utrum, quemadmodum in uindicatione hominis, si neglectus a possessore fuerit, culpae huius nomine tenetur possessor, ita et cum dari promisit, an culpa, quod ad stipulationem attinet, in faciendo accipienda sit, non in non faciendo? quod magis probandum est, quia qui dari promisit, ad dandum, non faciendum tenetur.
但如果承诺人忽视了生病的奴隶,对于承诺人是否应当承担责任,在考虑“是否正如在追索奴隶的诉讼中,若奴隶被占有人忽视,占有人将以此过失的名目承担责任,在承诺‘给予’时也是如此;或者就问约而言,过失应当仅存在于作为中,而非不作为中”的思考者看来,后一种观点更值得赞同,因为承诺给予的人,承担的是给予的义务,而非做出的义务。
§45.1.91.1Sed si sit quidem res in rebus humanis, sed dari non possit, ut fundus religiosus puta uel sacer factus uel seruus manumissus, uel etiam ab hostibus si capiatur, culpa in hunc modum diiudicatur, ut, si quidem ipsius promissoris res uel tempore stipulationis uel postea fuerit et quid eorum acciderit, nihilo minus teneatur, idemque fiat et si per alium, posteaquam ab hoc alienatus sit, id contigerit.
但是,如果物虽然还存在于世间,但无法被给予,例如土地被设定为神圣之地或圣地,或者奴隶被释放,甚至被敌人捕获,则过失依如下方式判定:如果该物在问约时或在其后属于承诺人自己,且发生了上述任何一种情况,他仍然要承担责任;如果物被其转让后,通过他人发生了这种情况,亦同此理。
sin autem alienus fuit et ab alio tale quid accidit, non tenetur, quia nihil fecit, nisi si posteaquam moratus est solutionem, aliquid huiusmodi acciderit: quam distinctionem et Iulianus sequitur.
但如果物属于他人,且由他人导致了此类情况的发生,则他不承担责任,因为他没有做出任何行为,除非在他拖延履行之后发生了此类情况:尤里安也遵循这一区别。
item si homo, qui fuit promissoris, ex praecedenti causa ablatus ei fuerit, quod statuliber fuit, perinde habendus sit, ac si alienum promisisset, quia sine facto ipsius desiit eius esse.
同样,如果曾属于承诺人的奴隶,因先前的起因(即因为他是条件自由人)而被从他那里带走,则应当如同承诺了他人的奴隶一样处理,因为非因其自身行为,该奴隶不再属于他。
§45.1.91.2De illo quaeritur, an et is, qui nesciens se debere occiderit, teneatur: quod Iulianus putat in eo, qui, cum nesciret a se petitum codicillis ut restitueret, manumisit.
存在这样一个疑问:在不知道自己负有债务的情况下杀死奴隶的人,是否也要承担责任? 尤里安在以下情况下持肯定态度:某人不知道根据遗嘱补记自己被要求归还奴隶,而将其释放。
§45.1.91.3Sequitur uidere de eo, quod ueteres constituerunt, quotiens culpa interuenit debitoris, perpetuari obligationem, quemadmodum intellegendum sit.
接下来,我们需要看看古人所确立的规则——即每当债务人的过失介入时,债务便永久存续——应当如何理解。
et quidem si effecerit promissor, quo minus soluere possit, expeditum intellectum habet constitutio: si uero moratus sit tantum, haesitatur, an, si postea in mora non fuerit, extinguatur superior mora.
确实,如果承诺人致使自己无法履行,则该规则很容易理解;但如果他仅仅是延迟履行,那么,如果他此后不再处于延迟状态,先前的延迟是否消灭,则存在疑问。
et Celsus adulescens scribit eum, qui moram fecit in soluendo Sticho quem promiserat, posse emendare eam moram postea offerendo: esse enim hanc quaestionem de bono et aequo: in quo genere plerumque sub auctoritate iuris scientiae perniciose, inquit, erratur.
小塞尔苏斯写道,在给付其所承诺的斯蒂库斯时发生延迟的人,此后可以通过提出履行来补救这一延迟;因为他说,这个问题涉及善良与衡平,而在这一类问题中,人们常常在法学的权威下犯下有害的错误。
et sane probabilis haec sententia est, quam quidem et Iulianus sequitur: nam dum quaeritur de damno et par utriusque causa sit, quare non potentior sit qui teneat, quam qui persequitur?
事实上,这一观点是合理的,尤里安也遵循它;因为在争执涉及损失且双方的状况对等时,为什么占有物之人的地位不应当比提起诉讼之人的地位更为有利呢?
§45.1.91.4Nunc uideamus, in quibus personis haec constitutio locum habeat.
现在让我们看看这一规则在哪些人之间发生适用。
quae inspectio duplex est, ut primo quaeramus, quae personae efficiant perpetuam obligationem, deinde quibus eam producant.
这一考察是双重的:首先我们探讨哪些人使债务永久存续,其次探讨他们为谁延长债务。
utique autem principalis debitor perpetuat obligationem: accessiones an perpetuent, dubium est.
无论如何,主债务人使债务永久存续;而附属人是否使其永久存续则存在疑问。
Pomponio perpetuare placet: quare enim facto suo fideiussor suam obligationem tollat? cuius sententia uera est: itaque perpetuatur obligatio tam ipsorum quam successorum eorum.
蓬波尼乌斯认为应当使其永久存续:因为保证人凭什么因自己的行为而消灭自己的债务? 他的观点是正确的;因此,债务不仅对他们自身,而且对他们的继承人也永久存续。
accessionibus quoque suis, id est fideiussoribus, perpetuant obligationem, quia in totam causam spoponderunt.
他们也为其附属人(即其保证人)使债务永久存续,因为他们为整个案件作了保证。
§45.1.91.5An filius familias, qui iussu patris promisit, occidendo seruum producat patris obligationem, uidendum est.
我们必须探讨,依家父命令进行承诺的家子,是否通过杀死奴隶而延长了家父的债务。
Pomponius producere putat, scilicet quasi accessionem intellegens eum qui iubeat.
蓬波尼乌斯认为延长了,显然是将下达命令者理解为类似于附属人的角色。
§45.1.91.6Effectus huius constitutionis ille est, ut adhuc homo peti possit: sed et acceptum ei posse ferri creditur et fideiussorem accipi eius obligationis nomine.
这一规则的效果是,该奴隶仍可被诉求;但人们也认为,可以对其进行债务免除(通过免债记账),并可就该债务接受保证人。
nouari autem an possit haec obligatio, dubitationis est, quia neque hominem qui non est neque pecuniam quae non debetur stipulari possumus.
然而,这一债务是否可以更新,则存在疑问,因为我们既不能问约一个不存在的奴隶,也不能问约一笔未被拖欠的款项。
ego puto nouationem fieri posse, si hoc actum inter partes sit, quod et Iuliano placet.
我认为,如果当事人之间有此合意,就可以进行更新,尤里安也赞同这一观点。

词汇与语法注释

  1. 45.1.91.prconsiderantibus, utrum, quemadmodum in uindicatione hominis, si neglectus a possessore fuerit, culpae huius nomine tenetur possessor, ita et cum dari promisit, an culpa, quod ad stipulationem attinet, in faciendo accipienda sit, non in non faciendo? quod magis probandum est — “considerantibus”是与格复数现在分词,修饰主句“magis probandum est”(更值得赞同),意为“对于那些考虑……的人而言”。该分词引导的间接疑问句通过“utrum... an...”(是……还是……)呈现了两种对立的观点:即“utrum... ita et cum dari promisit”(是否正如在追索诉讼中占有人因忽视而承担责任一样,在承诺给予时也是如此)与“an... in faciendo accipienda sit, non in non faciendo”(还是就问约而言,过失仅应在作为中认定,而非在不作为中认定)。主句中的关系代名词“quod”指代后者(即不作为不构成过失的观点),表明了作者所支持的结论。
  2. 45.1.91.3quare non potentior sit qui teneat, quam qui persequitur? — 此处对比了“qui teneat”(占有者,即占有人或债务人)与“qui persequitur”(追及者,即原告或债权人)。这是一个修辞性疑问句,基于罗马法中在双方权益或损失对等时优待占有者(或被告)的衡平思想(即“占有者地位更优”原则)。
  3. 45.1.91.4accessiones — 在法律语境中,“accessiones”指附随于主债务的从债务人(如保证人)。随后的“fideiussor”(保证人)一词明确了这一含义,此处讨论的是这些附随债务人是否能通过自己的行为使债务永久存续。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §45.1.91.pr-45.1.91.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:45.1.91.pr-45.1.91.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。