[ULPIANUS libro undecimo ad edictum. ] §4.3.1.prHoc edicto praetor aduersus uarios et dolosos, qui aliis offuerunt calliditate quadam, subuenit, ne uel illis malitia sua sit lucrosa uel istis simplicitas damnosa.
[ULPIANUS libro undecimo ad edictum.]\n\n裁判官通过该告示对那些通过某种狡黠手段伤害他人的、多变且欺诈的人提供救济,以免其恶意给前者带来利益,或其淳朴给后者带来损害。
§4.3.1.1Uerba autem edicti talia sunt: 'Quae dolo malo facta esse dicentur, si de his rebus alia actio non erit et iusta causa esse uidebitur, iudicium dabo. '
\n\n告示的文字如下:“对于据称是以恶意欺诈手段所做出的行为,如果关于这些事项没有其他诉讼提起,且显得有正当理由,我将准予审判。
§4.3.1.2Dolum malum Seruius quidem ita definiit machinationem quandam alterius decipiendi causa, cum aliud simulatur et aliud agitur.
”\n\n塞尔维乌斯确实将恶意欺诈定义为“旨在欺骗他人的某种策划,即假装一套而实际做另一套”。
Labeo autem posse et sine simulatione id agi, ut quis circumueniatur: posse et sine dolo malo aliud agi, aliud simulari, sicuti faciunt, qui per eiusmodi dissimulationem deseruiant et tuentur uel sua uel aliena: itaque ipse sic definiit dolum malum esse omnem calliditatem fallaciam machinationem ad circumueniendum fallendum decipiendum alterum adhibitam.
然而,拉贝奥认为,即使没有假装,也可能做出使某人被蒙蔽的行为;而且即使没有恶意欺诈,也可能做一套而假装另一套,正如那些通过此类掩饰来维护和保护自己或他人利益的人所做的那样。 因此,他自己将恶意欺诈定义为“为蒙蔽、欺骗或愚弄他人而采用的一切狡黠、诡计和策划”。
§4.3.1.3Labeonis definitio uera est.
\n\n拉贝奥的定义是正确的。
Non fuit autem contentus praetor dolum dicere, sed adiecit malum, quoniam ueteres dolum etiam bonum dicebant et pro sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si aduersus hostem latronemue quis machinetur.
不过,裁判官并不满足于仅说“欺诈”(dolus),而是加上了“恶意”(malus),因为古人也谈论“善意欺诈”(dolus bonus),并把这个词当作机智的代名词,尤其是当有人针对敌人或强盗进行策划时。
§4.3.1.4Ait praetor: 'si de his rebus alia actio non erit.
\n\n裁判官说:“如果关于这些事项没有其他诉讼提起。
' merito praetor ita demum hanc actionem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a praetore decerni, si sit ciuilis uel honoraria, qua possit experiri: usque adeo, ut et Pedius libro octauo scribit, etiam si interdictum sit quo quis experiri, uel exceptio qua se tueri possit, cessare hoc edictum.
”裁判官理所当然地仅在没有其他诉讼的情况下才承诺给予该诉讼,因为如果在市民法上或长官法上存在可以提起的主张,伴随不名誉的诉讼就不应当由裁判官草率地予以准许:以至于,正如佩迪乌斯在第八卷中所写的,即使存在可用于主张的禁令,或者可用于自我保护的抗辩,该告示也不再适用。
idem et Pomponius libro uicensimo octauo: et adicit, et si stipulatione tutus sit quis, eum actionem de dolo habere non posse, ut puta si de dolo stipulatum sit.
蓬波尼乌斯在第二十八卷中也表达了相同的看法,并补充说,如果某人通过要式口头约定得到了保护,他就不能提起恶意欺诈诉讼,例如,如果已经就恶意欺诈做出了要式口头约定。
§4.3.1.5Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem.
\n\n蓬波尼乌斯同样认为,如果根本不需要针对我们给予诉讼,例如,因恶意欺诈而做出的要式口头约定是如此卑劣,以至于没有人会据此给予诉讼,那么我就不必费心去获取恶意欺诈之诉,因为根本没有人会针对我给予诉讼。
§4.3.1.6Idem Pomponius refert Labeonem existimare, etiam si quis in integrum restitui possit, non debere ei hanc actionem competere: et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputaturo eo qui agere supersedit: nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit ut tempus exiret.
\n\n蓬波尼乌斯同样转述了拉贝奥的观点:即使某人可以获得原状恢复,该诉讼也不应对其适用;如果其他诉讼已因时效届满而消灭,该诉讼也不应适用,因为放弃提起诉讼的人应当自担后果,除非在导致时效届满的事情中也存在着恶意欺诈。
§4.3.1.7Si quis cum actionem ciuilem haberet uel honorariam, in stipulatum deductam acceptilatione uel alio modo sustulerit, de dolo experiri non poterit, quoniam habuit aliam actionem: nisi in amittenda actione dolum malum passus est.
\n\n如果某人在拥有市民法或长官法上的诉讼时,将该诉讼转化为要式口头约定,并通过债务免除或其他方式予以消灭,则他不能提起恶意欺诈诉讼,因为他曾拥有其他诉讼;除非他在丧失诉讼的过程中遭受了恶意欺诈。
§4.3.1.8Non solum autem si aduersus eum sit alia actio, aduersus quem de dolo quaeritur,
\n\n此外,不仅如果对于被指控存在欺诈的人有其他诉讼可提起,