[ULPIANUS libro undecimo ad edictum. ] §4.3.1.prHoc edicto praetor aduersus uarios et dolosos, qui aliis offuerunt calliditate quadam, subuenit, ne uel illis malitia sua sit lucrosa uel istis simplicitas damnosa.
[ULPIANUS libro undecimo ad edictum.]\n\nこの告示によって政務官は、ある種の悪知恵によって他人に害を与えた、策略に富み欺瞞に満ちた人々に対処して救済を与え、彼らにとって自らの悪意が利益をもたらすものとならず、また被害者にとって自らの愚直さが不利益をもたらすものとならないようにしている。
§4.3.1.1Uerba autem edicti talia sunt: 'Quae dolo malo facta esse dicentur, si de his rebus alia actio non erit et iusta causa esse uidebitur, iudicium dabo.
\n\nところで告示の文言は次の通りである。 「悪意による詐欺によってなされたと言い立てられる事柄について、もしこれらの事柄に関して他の訴えが存在せず、かつ正当な理由があると認められるならば、私は裁判を許すであろう。
' §4.3.1.2Dolum malum Seruius quidem ita definiit machinationem quandam alterius decipiendi causa, cum aliud simulatur et aliud agitur.
」\n\nセルウィウスは悪意による詐欺を、「他者を欺く目的でのある種の策略であり、あることが装われつつ、別のことが行われる場合」と定義した。
Labeo autem posse et sine simulatione id agi, ut quis circumueniatur: posse et sine dolo malo aliud agi, aliud simulari, sicuti faciunt, qui per eiusmodi dissimulationem deseruiant et tuentur uel sua uel aliena: itaque ipse sic definiit dolum malum esse omnem calliditatem fallaciam machinationem ad circumueniendum fallendum decipiendum alterum adhibitam.
しかしラベオーは、装うことなしにも、誰かが陥れられるようにそれが行われることがあり得るとし、また悪意による詐欺を伴うことなしにも、あることが行われつつ別のことが装われ得ると主張する。 たとえば、そのような偽装によって、自らの、あるいは他人の財産を守り保護する人々がそうする。 したがって、彼自身は、悪意による詐欺を「他者を陥れ、欺き、だますために用いられるあらゆる悪知恵、欺瞞、策略」であると定義した。
§4.3.1.3Labeonis definitio uera est.
\n\nラベオーの定義は正しい。
Non fuit autem contentus praetor dolum dicere, sed adiecit malum, quoniam ueteres dolum etiam bonum dicebant et pro sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si aduersus hostem latronemue quis machinetur.
ところで、政務官は「詐欺」と言うだけでは満足せず、「悪意による」を付け加えた。 なぜなら、古人は「善意の詐欺」をも語り、この言葉を巧みさの意味で受け取っていたからである。 とりわけ、敵や強盗に対して誰かが策略を巡らせる場合がそうである。
§4.3.1.4Ait praetor: 'si de his rebus alia actio non erit.
\n\n政務官は「もしこれらの事柄に関して他の訴えが存在しないならば」と言う。
' merito praetor ita demum hanc actionem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a praetore decerni, si sit ciuilis uel honoraria, qua possit experiri: usque adeo, ut et Pedius libro octauo scribit, etiam si interdictum sit quo quis experiri, uel exceptio qua se tueri possit, cessare hoc edictum.
政務官が、他の訴えがない場合に限ってこの訴えを約束しているのは当然である。 なぜなら、提起できる市民法上または政務官法上の訴えが存在する場合に、不名誉を伴う訴えが政務官によって軽率に認められるべきではなかったからである。 ペディウスも第8巻で書いているように、訴えを起こすことができる禁令や、自らを保護することのできる抗弁がある場合であっても、この告示の適用は排除されるほどである。
idem et Pomponius libro uicensimo octauo: et adicit, et si stipulatione tutus sit quis, eum actionem de dolo habere non posse, ut puta si de dolo stipulatum sit.
ポンポニウスも第28巻で同様のことを述べており、さらに、もし誰かが約束によって保護されているならば、その者は詐欺訴訟を提起することはできないと付け加えている。 たとえば、詐欺についての問答契約がなされている場合などである。
§4.3.1.5Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem.
\n\n同じくポンポニウスは、私たちに対して訴えが認められるべきでない場合、たとえば、悪意による詐欺によってなされた問答契約があまりにも不当なものであるために、誰もそれに基づく訴えを与えようとしないような場合には、私に対して誰も訴えを与えるはずがない以上、私が悪意による詐欺の訴えを起こせるように苦労する必要はない、と言っている。
§4.3.1.6Idem Pomponius refert Labeonem existimare, etiam si quis in integrum restitui possit, non debere ei hanc actionem competere: et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputaturo eo qui agere supersedit: nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit ut tempus exiret.
\n\n同じくポンポニウスは、ラベオーが次のように考えていると伝えている。 たとえ原状回復が認められ得る場合であっても、その者にはこの訴えが認められるべきではない。 また、もし他の訴えが期間満了によって消滅した場合にも、この訴えは認められるべきではない。 なぜなら、訴えを起こすことを見送った者が、自らの責任を負うべきだからである。 ただし、期間が満了するように仕向けるためにも悪意による詐欺がなされた場合はこの限りではない。
§4.3.1.7Si quis cum actionem ciuilem haberet uel honorariam, in stipulatum deductam acceptilatione uel alio modo sustulerit, de dolo experiri non poterit, quoniam habuit aliam actionem: nisi in amittenda actione dolum malum passus est.
\n\nもし誰かが、市民法上または政務官法上の訴えを有していたのに、それを約束の内容にした上で、債務免除やその他の方法によって消滅させたならば、その者は詐欺の訴えを提起することはできない。 なぜなら、他の訴えを有していたからである。 ただし、その訴えを失うにあたって悪意による詐欺を被った場合はこの限りではない。
§4.3.1.8Non solum autem si aduersus eum sit alia actio, aduersus quem de dolo quaeritur,
\n\nところで、詐欺の有無が問題とされている相手に対して他の訴えがある場合だけでなく、