Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §17.1.12.pr-17.1.12.9

委任之诉中的费用追偿与利息的衡平裁量

第 2451 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

探讨了委任之诉中涉及家子、奴隶以及解放自由人的各种费用追偿与利息请求案例,并结合马尔切鲁斯、内拉蒂乌斯和巴比尼安等人的观点阐述了裁判官对利息的公平裁量。

[ULPIANUS libro trigensimo primo ad edictum. ] §17.1.12.prSi uero non remunerandi causa, sed principaliter donando fideiussori remisit actionem, mandati eum non acturum.
[ULPIANUS libro trigensimo primo ad edictum.] 但如果他免除对保证人的诉讼并非为了报答,而主要是出于赠与,[马尔切鲁斯认为]他将不提起委任之诉。
cellus §17.1.12.1autem fatetur, si quis donaturus fideiussori pro eo soluerit creditori, habere fideiussorem mandati actionem.
然而,[他]承认,如果有人意图向保证人赠与而代其向债权人履行了支付,则保证人享有委任之诉。
§17.1.12.2Plane, inquit, si filius familias uel seruus fuit fideiussor et pro his soluero donaturus eis, mandati patrem uel dominum non acturos, hoc ideo, quia non patri donatum uoluit.
显然,他(马尔切鲁斯)说,如果家子或奴隶是保证人,而我为了向他们赠与而代他们支付,则父亲或主人将不提起委任之诉;这是因为他并不希望向父亲(或主人)做出赠与。
§17.1.12.3Plane si seruus fideiussor soluerit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait.
显然,同一个马尔切鲁斯在同处说,如果作为保证人的奴隶进行了支付,主人将提起委任之诉。
§17.1.12.4Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessat mandati actio, si nihil sit in peculio: quod si iussu, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati.
如果家子未经父亲的命令而进行保证,若特有财产中一无所有,则委任之诉不成立;但如果是根据命令,或者从特有财产中进行了支付,父亲更享有委任之诉。
§17.1.12.5Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit siue filius ex peculio, mandati acturum Neratius ait, quod habet rationem: nihil enim mea interest, quis soluat.
如果我委任家子代我支付,内拉蒂乌斯说,无论是父亲本人支付还是儿子从特有财产中支付,父亲都将提起委任之诉,这是有道理的:因为谁来支付对我来说并无区别。
§17.1.12.6Si filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in factum actionem filio dandam, patrem autem post emancipationem soluentem negotiorum gestorum actionem habere.
如果我委任家子代我支付,而他在免除家父权后进行了支付,那么应当给予该子一个事实之诉,而父亲在免除家父权后进行支付则享有无因管理之诉,这是正确的。
§17.1.12.7Contrario iudicio experiuntur qui mandatum susceperunt, ut puta qui rerum uel rei unius procurationem susceperunt.
承担委任的人,例如承担全部财产或单一事务之管理的人,可以通过相反之诉提起诉讼。
§17.1.12.8Inde Papinianus quaerit, si patronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsoluerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere.
由此巴比尼安提出疑问:如果赞助人将他已购买并已支付三分之二价款的土地,命令交付给其解放自由人,以便后者支付剩余的价款,随后在向出卖人支付了价款之后,解放自由人同意将该土地退还给赞助人,那么解放自由人是否可以请求返还三分之一的价款?
et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donationem patronus in libertum contulit, uideri et postea libertum patrono donasse.
他说,如果解放自由人最初承担的是委任,而不是接受赠与,则他可以通过相反之诉请求返还在扣除他在其间所获得的收益后剩余的价款;但如果赞助人对解放自由人进行了赠与,则看来此后解放自由人也向赞助人进行了赠与。
§17.1.12.9Si mihi mandaueris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impendero tamen aliquid bona fide ad emptionem rei, erit contraria mandati actio: aut si rem emptam nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaueris et in id sumptum fecero.
如果你委任我为你购买某物,而我用自己的钱购买了,我将享有请求收回价款的委任[相反]之诉;但即使是用你的钱,如果我为购买该物仍善意地支出了一些费用,也会成立委任相反之诉;或者如果你不愿接受所购买之物,同样,如果你委任了其他事务而我为此支付了费用,也是如此。
nec tantum id quod impendi, uerum usuras quoque consequar.
而且我不仅将获得我所支出的费用,还将获得利息。
usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, uerum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et soluit, cum uberrimas usuras consequeretur, aequissimum enim erit rationem eius rei haberi: aut si ipse mutuatus grauibus usuris soluit.
然而,利息不应仅因延迟而得到准许,如果有人从自己的债务人那里收回资金并予以支付(而他本来可以获得极其优厚的利息),则最公平的是对此事予以考虑,或者如果他自己以高息借贷并予以支付,裁判官应当对此予以评估。
sed et si reum usuris non releuauit, ipsi autem et usurae absunt, uel si minoribus releuauit, ipse autem maioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi.
但即使他没有免除主债务人的利息,而他自己却失去了利息,或者如果他仅免除了较低的利息,而他自己为了履行信义而以更高的利息借贷,我毫不怀疑他应当在委任之诉中获得利息。
et (ut est constitutum) totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur.
并且(如已规定之那样),裁判官将根据公平与善意裁决这一切。

词汇与语法注释

  1. §17.1.12.prcellus — 手稿中的残缺拼写,应恢复为 “Marcellus”。它作为 12.1 开头 “autem fatetur” 的主语。
  2. §17.1.12.prnon remunerandi causa, sed principaliter donando — 前者 `remunerandi causa`(为了报答)是动名词属格与 `causa` 连用的目的表达,而后者 `donando`(通过赠与)是动名词夺格,表示手段或原因。此处将具有对比意义但结构非对称的两种文法形式并置。
  3. §17.1.12.1donaturus — 未来主动分词,作状语使用,表示从句主语的“意图”或“目的”(意为“意图赠与”)。
  4. §17.1.12.2hoc ideo, quia — 省略了系动词 `est` 的惯用表达(`hoc ideo [est], quia...`),意为“这是因为……”。此外,在带对格的不定式结构中,`donatum` 之后也省略了 `esse`(`donatum [esse] uoluit`)。
  5. §17.1.12.9ex aequo et bono — 意为“基于公平与善意”的古典法学表达。这表明,由于委任之诉属于善意诉讼(iudicium bonae fidei),裁判官有权根据实质性的衡平(aequitas)而非严格的形式主义法律做出裁决。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §17.1.12.pr-17.1.12.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.1.12.pr-17.1.12.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。