[PAULUS libro tertio quaestionum. ] §12.1.40.prLecta est in auditorio Aemilii Papiniani praefecti praetorio iuris consulti cautio huiusmodi: 'Lucius Titius scripsi me accepisse a Publio Maeuio quindecim mutua numerata mihi de domo et haec quindecim proba recte dari kalendis futuris stipulatus est Publius Maeuius, spopondi ego Lucius Titius.
[保罗,载《问答集》第三卷] 在近卫军长官及法学家埃米利乌斯·帕皮尼阿努斯的法庭上,朗读了如下内容的借据:“我,路奇乌斯·蒂蒂乌斯,特此写下,我已从普布利乌斯·梅维乌斯处,自其家中,收到了作为消费借贷而支付给我的十五[千德纳里乌斯],并且普布利乌斯·梅维乌斯约定,我路奇乌斯·蒂蒂乌斯承诺,这十五[千]将于下个卡兰德(月初)以完好状态正当支付。
si die supra scripta summa Publio Maeuio eiue ad quem ea res pertinebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post soluam, poenae nomine in dies triginta inque denarios centenos denarios singulos dari stipulatus est Publius Maeuius, spopondi ego Lucius Titius.
若在上述日期,上述金额未向普布利乌斯·梅维乌斯或该事务归属之人给予、支付或就该名义提供担保,则普布利乌斯·梅维乌斯约定,我路奇乌斯·蒂蒂乌斯承诺,作为违约金,每三十日且每百德纳里乌斯,根据我延迟支付的时间,在此之上多给一德纳里乌斯。
conuenitque inter nos, uti pro Maeuio ex summa supra scripta menstruos refundere debeam denarios trecenos ex omni summa ei herediue eius.
并且我们之间达成合意:我应当就上述金额,向梅维乌斯或其继承人,从总额中每月偿还三百德纳里乌斯。
' quaesitum est de obligatione usurarum, quoniam numerus mensium, qui solutioni competebat, transierat.
”关于利息债务产生了疑问,因为适用于支付的月数已经过去。
dicebam, quia pacta in continenti facta stipulationi inesse creduntur, perinde esse, ac si per singulos menses certam pecuniam stipulatus, quoad tardius soluta esset, usuras adiecisset: igitur finito primo mense primae pensionis usuras currere et similiter post secundum et tertium tractum usuras non solutae pecuniae pensionis crescere nec ante sortis non solutae usuras peti posse quam ipsa sors peti potuerat.
我曾认为,因为在契约成立时达成的合意被认为包含在问答契约之中,这正如同如果他约定每月支付一定数额的金钱,并在延迟支付时附加了利息一样:因此,在第一个月结束时,第一笔分期付款的利息开始计算,类似地,在第二个月和第三个月过去后,未支付的分期款项的利息增加,并且在未支付的本金本身可以被请求之前,不能请求该部分本金的利息。
pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem uenissent pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum.
然而,有人认为,附在后面的合意仅与本金的支付有关,而不适用于利息,因为利息在前面的部分中已经无条件地进入了问答契约,且该合意仅对抗辩有效,因此若未按规定的分期付款支付金钱,则自问答契约之日起即债务利息,如同该点已被明确表达一样。
sed cum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant, et si, ut ille putabat, ad exceptionem tantum prodesset pactum (quamuis sententia diuersa optinuerit), tamen usurarum obligatio ipso iure non committetur: non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest.
但是,既然本金的请求已被推迟,其结果就是利息也应当自他发生迟延之日起增加;而且,即使如那人所认为的,该合意仅对抗辩有效(尽管相反的观点占了上风),利息债务在法律上当然不成立:因为由于存在抗辩而不能被请求金钱的人,并不处于迟延之中。
sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis praestetur.
但是,在条件成就时,我们约定其间累积的数额,这正如在孳息中的情形一样;同样的内容也可以在利息中表达,即如果到期未支付金钱,则在适用之日,以自缔结问答契约之日起的利息名目给付之。