Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §1.2.2.32-1.2.2.38

法务官人数的增加与早期法学家谱系

第 17 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本书概述了伴随属州扩张而增加的法务官人数,以及苏拉、恺撒和帝国时期的官职改革变迁,并记述了帕皮里乌斯、阿皮乌斯、科伦卡尼乌斯和埃利乌斯等共和共时期的著名法学家的功绩与谱系。

[POMPONIUS libro singulari enchiridii. ] §1.2.2.32Capta deinde Sardinia, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi prouincia totidem praetores, quot prouinciae in dicionem uenerant, creati sunt, partim qui urbanis rebus, partim qui prouincialibus praeessent.
此后占领了撒丁,不久占领了西西里,同样占领了西班牙,再后占领了纳博讷属州,设立了与并入支配范围的属州相同数量的法务官,部分人主管城市事务,部分人主管属州事务。
deinde Cornelius Sulla quaestiones publicas constituit, ueluti de falso, de parricidio, de sicariis, et praetores quattuor adiecit.
此后,科尔内利乌斯·苏拉设立了公诉法院,例如关于伪造、关于弑亲、关于刺客的法院,并增加了四名法务官。
deinde Gaius Iulius Caesar duos praetores et duos aediles qui frumento praeessent et a Cerere cereales constituit.
此后,盖乌斯·尤利乌斯·恺撒设立了两名法务官和两名负责谷物并因刻瑞斯神而被称为谷物市政官的官员。
ita duodecim praetores, sex aediles sunt creati.
这样就选举了十二名法务官、六名市政官。
diuus deinde Augustus sedecim praetores constituit.
此后神君奥古斯都设立了十六名法务官。
post deinde diuus Claudius duos praetores adiecit qui de fideicommisso ius dicerent, ex quibus unum diuus Titus detraxit: et adiecit diuus Nerua qui inter fiscum et priuatos ius diceret.
再后,神君克劳狄乌斯增加了两名负责信托遗赠案件审判的法务官,神君提图斯裁减了其中的一名;神君涅尔瓦又增加了一名负责在国库与私人之间进行审判的法务官。
ita decem et octo praetores in ciuitate ius dicunt.
这样,城邦中共有十八名法务官主持审判。
§1.2.2.33Et haec omnia, quotiens in re publica sunt magistratus, obseruantur: quotiens autem proficiscuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is uocatur praefectus urbi.
每当国家中有政务官时,所有这些规则都会被遵守;但每当他们离开时,就会留下一人主持审判:此人被称为城市长官。
qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum causa introductus est et quotannis obseruatur.
这一长官过去是临时设立的;后来几乎仅为了拉丁节日的缘故而引入,并且每年都会遵守。
nam praefectus annonae et uigilum non sunt magistratus, sed extra ordinem utilitatis causa constituti sunt.
因为粮食长官和夜巡长官并非政务官,而是为了实用而在编制之外设立的。
et tamen hi, quos Cistiberes diximus, postea aediles senatus consulto creabantur.
然而,我们所说的那些台伯河此岸的五人官,后来通过元老院决议被选举为市政官。
§1.2.2.34Ergo ex his omnibus decem tribuni plebis, consules duo, decem et octo praetores, sex aediles in ciuitate iura reddebant.
因此,在所有这些官员中,有十名平民护民官、两名执政官、十八名法务官和六名市政官在城邦中主持司法。
§1.2.2.35Iuris ciuilis scientiam plurimi et maximi uiri professi sunt: sed qui eorum maximae dignationis apud populum Romanum fuerunt, eorum in praesentia mentio habenda est, ut appareat, a quibus et qualibus haec iura orta et tradita sunt.
极多且极其伟大的人都曾公开教授过市民法知识;但目前必须提及他们之中在罗马人民中享有最高声望的人,以便看清这些法律是由谁以及怎样的人创立和传授的。
et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.
事实上,在所有获得该知识的人中,据记载,在提贝里乌斯·科伦卡尼乌斯之前,没有任何人公开教授过;而在他之前的其他人,则倾向于将市民法保密,只向咨询者提供服务,而不愿向渴望学习的人开放。
§1.2.2.36Fuit autem in primis peritus PUBLIUS PAPIRIUS, qui leges regias in unum contulit.
其中最早的专家是普布利乌斯·帕皮里乌斯,他将国王法汇编在一起。
ab hoc APPIUS CLAUDIUS unus ex decemuiris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit.
紧随其后的是十人委员会之一阿皮乌斯·克劳狄乌斯,他在起草十二表法时贡献了最大的谋略。
post hunc APPIUS CLAUDIUS eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam uiam strauit et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: idem Appius Claudius, qui uidetur ab hoc processisse, R litteram inuenit, ut pro Ualesiis Ualerii essent et pro Fusiis Furii.
在他之后,同家族的阿皮乌斯·克劳狄乌斯拥有最大的知识:此人被称为肯腾马努斯(百手官),他铺设了阿庇亚大道,引入了克劳狄乌斯水道,并就不得在城内接待皮洛士发表了意见;据记载,他还首先写了关于取得时效中断的诉讼书,该书现已失传。 这位阿皮乌斯·克劳狄乌斯(他似乎是前一位阿皮乌斯的后裔)发明了字母R,从而使Valerii代替了Valesii,Furii代替了Fusii。
§1.2.2.37Fuit post eos maximae scientiae SEMPRONIUS, quem populus Romanus σοφὸν appellauit, nec quisquam ante hunc aut post hunc hoc nomine cognominatus est.
在他们之后是拥有极高知识的塞姆普罗尼乌斯,罗马人民称他为“索福斯(智者)”,在他之前或之后没有任何人被冠以这个名字。
GAIUS SCIPIO NASICA, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset.
还有被元老院称为“最善者”的盖乌斯·西庇阿·纳西卡,他还在圣道被公开赠予了一栋住宅,以便人们能更方便地向他咨询。
deinde QUINTUS MUCIUS, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere.
随后是昆图斯·穆基乌斯,他作为使节被派往迦太基人那里时,面前放着两个木牌,一个是和平,另一个是战争,在给予他决定权带哪一个回罗马时,他将两者同时拿起,并说迦太基人应当请求他们自己更愿意接受哪一个。
§1.2.2.38Post hos fuit TIBERIUS CORUNCANIUS, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen scriptum nullum exstat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt.
在这些官员之后是提贝里乌斯·科伦卡尼乌斯,正如我所说,他是第一个开始公开教授的人;虽然他没有著作流传下来,但他有很多且值得纪念的解答。
deinde SEXTUS AELIUS et frater eius PUBLIUS AELIUS et PUBLIUS ATILIUS maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut duo Aelii etiam consules fuerint, Atilius autem primus a populo Sapiens appellatus est.
随后塞克斯图斯·埃利乌斯和他的兄弟普布利乌斯·埃利乌斯,以及普布利乌斯·阿蒂里乌斯在公开教授中拥有最大的知识,以至于埃利乌斯兄弟两人甚至担任过执政官,而阿蒂里乌斯则是第一个被人民称为“萨皮恩斯(贤者)”的人。
Sextum Aelium etiam Ennius laudauit et exstat illius liber qui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet: tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio.
恩尼乌斯也曾赞扬过塞克斯图斯·埃利乌斯,他的《三部书》流传至今,该书包含了法律的摇篮;它之所以被称为《三部书》,是因为它先列出十二表法,再结合解释,随后附上法律诉讼。
eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato.
据传同作者还有其他三本书,但有些人否认是同一人所作;卡托在某种程度上追随了这些著作。
deinde MARCUS CATO princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
随后是波尔基乌斯家族的首领马尔库斯·卡托,他的著作也流传至今;但其子所作最多,其他著作皆源于此。

词汇与语法注释

  1. 1.2.2.32partim qui urbanis rebus, partim qui prouincialibus praeessent — 由关系代词 qui 引导的关系从句中的动词 praeessent 使用了虚拟式未完成过去时。它在主句过去时态(creati sunt)后遵守时态配合的同时,表示设立法务官的“目的”或对官员进行“性质限定(作为主管……的人)”。
  2. 1.2.2.35ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur — 这是一个由宾格主语 neminem 和具有主动意义的异态动词 profiteri 的完成分词宾格形式 professum [esse] 构成的“宾格加不定式”结构。该结构作为非人称被动动词 traditur(据传)的主语(实质主语从句),应理解为“据传在提贝里乌斯·科伦卡尼乌斯之前,没有任何人公开教授过”。
  3. 1.2.2.36de Pyrrho in urbe non recipiendo — 在介词 de 之后,动形容词 recipiendo 与名词 Pyrrho 一致的动形容词结构(gerundive construction)。字面意思是“关于不应在城内接纳的皮洛士”,功能上翻译为动作名词句:“关于不得在城内接纳皮洛士”。
  4. 1.2.2.37arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam — 短语 arbitrio sibi dato 是由名词 arbitrio 和分词 dato 在夺格上一致构成的夺格绝对结构(“当给予他决定权时”)。紧接着的 utram uellet 是带虚拟式的间接疑问从句,或者是由 referret(虚拟式未完成过去时,命令式/意愿虚拟式的间接引语化)引导的具有条件或目的色彩的从句,此处解释为“(关于)他希望带哪一个回罗马(的决定权)”。
  5. 1.2.2.38lege duodecim tabularum praeposita — 这是一个由名词 lege 和完成分词 praeposita 在夺格上一致构成的夺格绝对结构(ablative absolute),意为“在十二表法被首先置于其前的情况下”。在上下文中,它与随后的 iungitur interpretatio 并列,说明了《三部书》第一部分的组成要素。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §1.2.2.32-1.2.2.38. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.2.2.32-1.2.2.38

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。