Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 提贝里乌斯传 §4-7

其父尼禄的生平与提贝里乌斯幼年经历

第 2 段,共 18 段 · 拉丁语

内容简介

本章节记述了提贝里乌斯之父尼禄坎坷的生平、关于提贝里乌斯出生地的诸般考证,以及提贝里乌斯幼年时的逃亡经历与青年时期被迫与阿格里皮娜离婚并迎娶朱丽娅的过程。

§4Pater Tiberi, Nero, quaestor C. Caesaris Alexandrino bello classi praepositus, plurimum ad uictoriam contulit.
提贝里乌斯的父亲尼禄曾任盖乌斯·恺撒的财务官,在亚历山大战争中被委任指挥舰队,为胜利做出了极大的贡献。
quare et pontifex in locum P. Scipionis substitutus et ad deducendas in Galliam colonias, in quis Narbo et Arelate erant, missus est.
因此,他代替普布利乌斯·西庇阿被选任为神官,并被派遣前往高卢建立殖民地,其中包括纳尔博和阿莱拉特。
tamen Caesare occiso, cunctis turbarum metu abolitionem facti decernentibus, etiam de praemiis tyrannicidarum referendum censuit.
然而,恺撒遇刺后,在众人因惧怕动乱而决议赦免该行为时,他甚至建议应该就对刺杀僭主者的奖赏进行审议。
praetura deinde functus, cum exitu anni discordia inter triumuiros orta esset, retentis ultra iustum tempus insignibus L. Antonium consulem triumuiri fratrem ad Perusiam secutus, deditione a ceteris facta, solus permansit in partibus ac primo Praeneste, inde Neapolim euasit seruisque ad pilleum frustra uocatis in Siciliam profugit.
此后,他担任了裁判官,当在年底三头政治成员之间发生不和时,他超期保留了裁判官的徽章,跟随三头政治成员的兄弟、执政官卢基乌斯·安东尼前往佩鲁西亚。 在其他人投降后,唯独他留在了自己的派系中,首先逃往普莱内斯特,继而逃往内亚波利斯,并在徒劳地号召奴隶戴上代表自由的毡帽起义后,逃亡到西西里。
sed indigne ferens nec statim se in conspectum Sexti Pompei admissum et fascium usu prohibitum, ad M. Antonium traiecit in Achaiam.
但由于对未被立即允许晋见塞克斯图斯·庞培以及被禁止使用法西斯(执政官标识)感到愤怒,他前往阿海亚投奔了马克·安东尼。
cum quo breui reconciliata inter omnis pace Romam redit uxoremque Liuiam Drusillam et tunc grauidam et ante iam apud se filium enixam petenti Augusto concessit.
不久,在所有人之间重新达成和平后,他回到了罗马,并将当时已经怀孕且之前已为他生下一子的妻子莉薇娅·德鲁西拉,应奥古斯都的请求,让给了奥古斯都。
nec multo post diem obiit, utroque liberorum superstite, Tiberio Drusoque Neronibus.
此后不久他便去世,留下了两个存活的孩子:尼禄兄弟提贝里乌斯和德鲁苏斯。
§5Tiberium quidam Fundis natum existimauerunt secuti leuem coniecturam, quod materna eius auia Fundana fuerit et quod mox simulacrum Felicitatis ex s. c. publicatum ibi sit.
有人根据一种薄弱的推测,认为提贝里乌斯出生于芬迪,因为他的外祖母是芬迪人,而且此后不久,根据元老院决议,一座“幸运”女神像在当地公立。
sed ut plures certioresque tradunt, natus est Romae in Palatio XVI. Kal. Dec. M. Aemilio Lepido iterum L. Munatio Planco conss. per bellum Philippense.
但正如大多数更可靠的史料所传授的那样,他出生于罗马的帕拉蒂乌斯山上,时值腓立比战争期间,马尔库斯·埃米利乌斯·雷必达第二次担任执政官、卢基乌斯·穆纳提乌斯·普兰库斯担任执政官之年的11月16日(12月卡伦达埃前第16天)。
sic enim in fastos actaque in publica relatum est.
因为历书和公报上就是这样记载的。
nec tamen desunt, qui partim antecedente anno, Hirti ac Pansae, partim insequenti, Seruili Isaurici L.que Antoni consulatu, genitum eum scribant.
然而,也有人写道,他部分出生于前一年(即希尔提乌斯和潘萨执政之年),部分出生于次年(即塞尔维利乌斯·伊绍里库斯和卢基乌斯·安东尼执政之年)。
§6Infantiam pueritiamque habuit laboriosam et exercitatam, comes usque quaque parentum fugae; quos quidem apud Neapolim sub inruptionem hostis nauigium clam petentis uagitu suo paene bis prodidit, semel cum a nutricis ubere, iterum cum a sinu matris raptim auferretur ab iis, qui pro necessitate temporis mulierculas leuare onere temptabant.
他的婴儿期和童年期充满了艰辛与磨难,始终是父母逃亡的伴侣;在内亚波利斯附近,当他的父母在敌人入侵时秘密寻找船只逃亡,他曾因啼哭几乎两次暴露了他们:一次是他被从乳母的乳房旁夺走时,另一次是他被从母亲的怀抱中急忙夺走时,夺走他的是那些因当时紧急情况而试图为妇人们减轻负担的人。
per Siciliam quoque et per Achaiam circumductus ac Lacedaemoniis publice, quod in tutela Claudiorum erant, demandatus, digrediens inde itinere nocturno discrimen uitae adiit flamma repente e siluis undique exorta adeoque omnem comitatum circumplexa, ut Liuiae pars uestis et capilli amburerentur.
他还被带入西西里和阿海亚,并因克劳狄乌斯氏族对斯巴达有保护权而被公开委托给斯巴达人。 他从那里出发时,在夜间行军中遭遇了生命危险:四周的森林中突然燃起大火,将整个随行队伍包围,以至于莉薇娅的一部分衣服和头发都被烧焦了。
munera, quibus a Pompeia Sex. Pompei sorore in Sicilia donatus est, chlamys et fibula, item bullae aureae, durant ostendunturque adhuc Bais.
在西西里,塞克斯图斯·庞培的姐姐庞培娅赠送给他的礼物——一件斗篷和一枚胸针,以及黄金护身符,至今仍然保存着,并在巴亚展出。
post reditum in urbem a M. Gallio senatore testamento adoptatus hereditate adita mox nomine abstinuit, quod Gallius aduersarum Augusto partium fuerat.
回到罗马后,他被元老院议员马克·加里乌斯通过遗嘱收养,但在继承遗产后,他很快放弃了该姓氏,因为加里乌斯曾属于反对奥古斯都的派系。
Nouem natus annos defunctum patrem pro rostris laudauit.
九岁时,他在演讲台前为去世的父亲发表了悼词。
dehinc pubescens Actiaco triumpho currum Augusti comitatus est sinisteriore funali equo, cum Marcellus Octauiae filius dexteriore ueheretur.
此后,在成长进入青春期时,他在亚克兴凯旋式中随行于奥古斯都的战车,骑着左侧的侧马,而奥克塔维娅的儿子马塞卢斯则骑着右侧的马。
praesedit et asticis ludis et Troiam circensibus lusit ductor turmae puerorum maiorum.
他还主持了城市运动会,并在马戏场竞技中参加了“特洛伊游戏”,担任年长少年队的领队。
§7Virili toga sumpta adulescentiam omnem spatiumque insequentis aetatis usque ad principatus initia per haec fere transegit.
穿上成人托加后,他的整个青年时代以及随后的时期,直到元首政确立之初,几乎都是在以下这些活动中度过的。
munus gladiatorium in memoriam patris et alterum in aui Drusi dedit, diuersis temporibus ac locis, primum in foro, secundum in amphitheatro, rudiaris quoque quibusdam reuocatis auctoramento centenum milium;
他为纪念父亲举办了一场角斗士表演,又为纪念祖父德鲁苏斯举办了另一场,时间地点各异:第一场在广场,第二场在圆形剧场,甚至以每人十万塞斯特尔蒂斯的报酬召回了一些退役的角斗士;他还举办了竞技会,但他自己并未出席。
dedit et ludos, sed absens: cuncta magnifice, inpensa matris ac uitrici.
一切都极为奢华,费用由他的母亲和继父承担。
Agrippinam, Marco Agrippa genitam, neptem Caecili Attici equitis R., ad quem sunt Ciceronis epistulae, duxit uxorem; sublatoque ex ea filio Druso, quanquam bene conuenientem rursusque grauidam dimittere ac Iuliam Augusti filiam confestim coactus est ducere non sine magno angore animi, cum et Agrippinae consuetudine teneretur et Iuliae mores improbaret, ut quam sensisset sui quoque sub priore marito appetentem, quod sane etiam uulgo existimabatur.
他迎娶了阿格里皮娜,她是马克·阿格里帕的女儿,也是罗马骑士凯基利乌斯·阿提库斯(西塞罗写信给此人)的孙女;与她生下儿子德鲁苏斯后,尽管两人相处和睦且她再次怀孕,他仍被迫与她离婚,并立即迎娶奥古斯都的女儿朱丽娅,这给他带来了极大的内心痛苦,因为他既对阿格里皮娜依依不舍,又反感朱丽娅的品行,他已经察觉到朱丽娅在前夫在世时就对自己产生了爱慕,而这在当时实际上也是家喻户晓的事。
sed Agrippinam et abegisse post diuortium doluit et semel omnino ex occursu uisam adeo contentis et umentibus oculis prosecutus est, ut custoditum sit ne umquam in conspectum ei posthac ueniret.
但是,他在离婚后甚至为赶走阿格里皮娜而感到痛苦。 有一次,两人偶然相遇,他凝视着她,眼中满含泪水,以至于此后安排了人员进行防范,以防她再次出现在他的视线中。
cum Iulia primo concor diter et amore mutuo uixit, mox dissedit et aliquanto grauius, ut etiam perpetuo secubaret, intercepto communis fili pignore, qui Aquileiae natus infans extinctus est.
他起初与朱丽娅和睦相处,彼此相爱,但不久便产生了嫌隙,而且相当严重,以至于在他们共同的孩子(一个在阿奎莱亚出生并在婴儿期夭折的男孩)不幸夭折后,他甚至永久性地与她分房而居。
Drusum fratrem in Germania amisit, cuius corpus pedibus toto itinere praegrediens Romam usque peruexit.
他在日耳曼失去了兄弟德鲁苏斯,并在整个行程中步行在遗体前面,一路护送回罗马。

词汇与语法注释

  1. §4 ¦1¦referendum censuit — 此为省略了“esse”的动形容词无人称被动结构(即 de praemiis ... referendum [esse]),由“censuit”(提议、投票)支配。在恺撒遇刺后大赦的背景下,尼禄主张“应当就(给刺杀者的)奖赏进行提案/审议”。
  2. §4 ¦2¦retentis ultra iustum tempus insignibus — 由名词“insignibus”和过去分词“retentis”构成的绝对夺格结构,表示伴随状况。描写了尼禄在裁判官任期届满后,依然非法超期保留其官职标识(insignia)的状态。
  3. §6 ¦1¦mulierculas leuare onere — 采用“levare A (宾格) onere B (夺格)”的句式,意为“减轻A的B重荷”,此处的“onere”为分离夺格。指在紧急逃亡中,旁人出于好意或迫于形势,试图替妇人们(mulierculas)抱走婴儿(即重荷,也就是幼年提贝里乌斯)以减轻她们的负担。
  4. §7 ¦2¦ut quam sensisset sui quoque sub priore marito appetentem — “ut” 引导接虚拟语气(sensisset)的说明性/原因从句(类似于 ut quae),用以阐释朱丽娅的品行。现在分词“appetentem”支配属格代词“sui”(指代提贝里乌斯自身),意为“追求他/对他有爱慕之情”。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 提贝里乌斯传 §4-7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:4-7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。