Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 提贝里乌斯传 §38-43

隐退卡普里岛与政务废弛及纵欲

第 10 段,共 18 段 · 拉丁语

内容简介

提比略离开罗马隐退至坎帕尼亚和卡普里岛,彻底放弃了国家政务,开始公开沉溺于先前一直隐瞒的各种荒淫恶行与奇特怪癖中。

§38Biennio continuo post adeptum imperium pedem porta non extulit;
他在继承帝位之后的整整两年里未曾踏出城门一步。
sequenti tempore praeterquam in propinqua oppida et, cum longissime, Antio tenus nusquam afuit, idque perraro et paucos dies; quamuis prouincias quoque et exercitus reuisurum se saepe pronuntiasset et prope quotannis profectionem praepararet, uehiculis comprehensis, commeatibus per municipia et colonias dispositis, ad extremum uota pro itu et reditu suo suscipi passus, ut uulgo iam per iocum 'Callippides' uocaretur, quem cursitare ac ne cubiti quidem mensuram progredi prouerbio Graeco notatum est.
其后的时间里,除了前往邻近的城镇,以及最远到安提乌姆之外,他未曾去过任何地方,而且次数极少,仅停留数日;尽管他也曾屡次宣布自己将重访各行省和军队,并且几乎每年都着手准备出发,征集车辆,在自治市和殖民区部署粮食,最后甚至允许人们为他的出行和归来举行无事祈愿,以至于世人已经在开玩笑时称他为“卡利皮德斯”,此人在希腊谚语中被形容为奔波不停却连一肘之距也无法前进的人。
§39sed orbatus utroque filio, quorum Germanicus in Syria, Drusus Romae obierat, secessum Campaniae petit; constanti et opinione et sermone paene omnium quasi neque rediturus umquam et cito mortem etiam obiturus.
但在失去了两个儿子(其中日耳曼尼库斯死于叙利亚,德鲁苏斯死于罗马)之后,他前往坎帕尼亚隐退;几乎所有人的看法和议论都一致认为他再也不会回来,且很快就会死去。
quod paulo minus utrumque euenit; nam neque Romam amplius rediit et paucos post dies iuxta Tarracinam in praetorio, cui Speluncae nomen est, incenante eo complura et ingentia saxa fortuito superne dilapsa sunt, multisque conuiuarum et ministrorum elisis praeter spem euasit.
这两件事几乎都差一点完全实现;因为他不仅未再回到罗马,而且几天后在塔拉奇纳附近一座名为“斯佩伦卡”的别墅中,正当他进餐时,几块巨大的岩石偶然从上方坠落,许多宾客和仆人被砸死,而他却出乎意料地逃过一劫。
§40Peragrata Campania, cum Capuae Capitolium, Nolae templum Augusti, quam causam profectionis praetenderat, dedicasset, Capreas se contulit, praecipue delectatus insula, quod uno paruoque litore adiretur, saepta undique praeruptis immensae altitudinis rupibus et profundo mari.
在游历了坎帕尼亚,奉献了卡普亚的卡比托利欧神庙和诺拉的奥古斯都神庙(这是他伪称的出游借口)之后,他前往卡普里岛。 他特别喜爱这个岛屿,因为该岛仅能通过一片狭小的沙滩进入,四周均被万丈深渊的悬崖峭壁和深邃的海洋所环绕。
statimque reuocante assidua obtestatione populo propter cladem, qua apud Fidenas supra uiginti hominum milia gladiatorio munere amphitheatri ruina perierant, transiit in continentem potestatemque omnibus adeundi sui fecit: tanto magis, quod urbe egrediens ne quis se interpellaret edixerat ac toto itinere adeuntis submouerat.
然而,由于在菲德奈的一场格斗表演中,因圆形剧场倒塌导致两万多人丧生的惨剧,民众以不断的哀求呼吁他回去,他随即返回大陆,并允许所有人接近他;这尤其令人意外,因为他离开罗马时曾下令不准任何人打扰他,并在沿途中一直驱逐接近他的人。
§41Regressus in insulam rei p. quidem curam usque adeo abiecit, ut postea non decurias equitum umquam supplerit, non tribunos militum praefectosque, non prouinciarum praesides ullos mutauerit, Hispaniam et Syriam per aliquot annos sine consularibus legatis habuerit, Armeniam a Parthis occupari, Moesiam a Dacis Sarmatisque, Gallias a Germanis uastari neglexerit: magno dedecore imperii nec minore discrimine.
返回岛上后,他彻底放弃了对国家事务的关心,以至于后来他从未填补骑士组的空缺,也未曾更换任何军政官和长官,或任何行省的总督;他使西班牙和叙利亚在数年内没有执政官级的使节管理,并对亚美尼亚被帕提亚人占领、默西亚被达契亚人和萨尔马提亚人蹂躏、高卢被日耳曼人横扫等坐视不管,这给帝国带来了极大的耻辱,也带来了不亚于此的危机。
§42ceterum secreti licentiam nanctus et quasi ciuitatis oculis remotis, cuncta simul uitia male diu dissimulata tandem profudit: de quibus singillatim ab exordio referam.
然而,一旦获得了隐退的自由,且仿佛避开了市民的目光,他终于将长期以来隐瞒得很好的所有恶行一并宣泄出来。 对此我将从头开始逐一陈述。
in castris tiro etiam tum propter nimiam uini auiditatem pro Tiberio 'Biberius,' pro Claudio 'Caldius,' pro Nerone 'Mero' uocabatur.
甚至当他还在军营中当新兵时,由于对葡萄酒的极度渴望,他就被称为“比贝里乌斯”代替提比略,“卡尔迪乌斯”代替克劳狄乌斯,“梅罗”代替尼禄。
postea princeps in ipsa publicorum morum correctione cum Pomponio Flacco et L. Pisone noctem continuumque biduum epulando potandoque consumpsit, quorum alteri Syriam prouinciam, alteri praefecturam urbis confestim detulit, codicillis quoque iucundissimos et omnium horarum amicos professus.
后来,当他成为元首,正值整顿社会风气之际,他竟与庞波尼乌斯·弗拉库斯和卢基乌斯·皮索一起,通过设宴和饮酒度过了一个夜晚和连续整整两天,他随即授予其中一人叙利亚行省,授予另一人城市长官之职,并在亲笔信中宣称他们是“所有时刻都最令人愉快的密友”。
Cestio Gallo, libidinoso ac prodigo seni, olim ab Augusto ignominia notato et a se ante paucos dies apud senatum increpito cenam ea lege condixit, ne quid ex consuetudine immutaret aut demeret, utque nudis puellis ministrantibus cenaretur.
对于好色且挥霍无度的老人凯斯提乌斯·加卢斯(此人曾被奥古斯都打上不名誉的标记,且就在几天前还被他自己在元老院中斥责),他接受了其晚宴的邀请,条件是不得改变或削减平时的任何习惯,且晚宴要由赤裸的少女来侍奉。
ignotissimum quaesturae candidatum nobilissimis anteposuit ob epotam in conuiuio propinante se uini amphoram.
他将一名极其无名的财务官候选人提拔到最显贵的贵族之上,仅仅因为在宴会上由他敬酒时,该候选人喝光了一大瓮葡萄酒。
Asellio Sabino sestertia ducenta donauit pro dialogo, in quo boleti et ficedulae et ostreae et turdi certamen induxerat.
他赏赐给阿塞利乌斯·萨比努斯二十万塞斯特斯,作为对其一篇关于牛肝菌、无花果莺、牡蛎和鸫鸟之间竞赛的对话录的奖赏。
nouum denique officium instituit a uoluptatibus, praeposito equite R. T. Caesonio Prisco.
最后,他甚至设立了一个专门管理享乐的新官职,并任命罗马骑士提图斯·凯索尼乌斯·普里斯库斯为负责人。
§43secessu uero Caprensi etiam sellaria excogitauit, sedem arcanarum libidinum, in quam undique conquisiti puellarum et exoletorum greges monstrosique concubitus repertores, quos spintrias appellabat, triplici serie conexi, in uicem incestarent coram ipso, ut aspectu deficientis libidines excitaret.
但在卡普里岛隐退期间,他甚至设计了“塞拉里亚”,即秘密纵欲的场所。 在这里,从各处搜罗来的少女和男娼成群结队,以及被称为“斯平特里亚”的各种畸形交合的创造者们联结成三列,在他的面前轮流进行淫乱行为,以便他能通过观看这些场景来刺激他那正在衰退的性欲。
cubicula plurifariam disposita tabellis ac sigillis lasciuissimarum picturarum et figurarum adornauit librisque Elephantidis instruxit, ne cui in opera edenda exemplar imperatae schemae deesset.
他用画有最淫秽画面和形象的壁画和小雕像装饰了布置在各处的卧室,并配备了埃勒凡蒂斯的书籍,以便任何人在进行房事时,都不会缺少所命令体位的手本。
in siluis quoque ac nemoribus passim Venerios locos commentus est prostantisque per antra et cauas rupes ex utriusque sexus pube Paniscorum et Nympharum habitu, quae palam iam et uulgo nomine insulae abutentes 'Caprineum' dictitabant.
在森林和木立中,他也到处设计了爱欲之所,并在洞穴和岩石缝隙中安排了打扮成小牧神和仙女模样的男女青年作为娼妓,以至于人们现在公然且普遍地借用该岛的名字,反复称他为“卡普里内乌斯”。

词汇与语法注释

  1. §38Antio tenus — 介词 tenus(至、直到)通常置于其支配的名词之后,此处支配夺格 Antio。
  2. §40quam causam profectionis praetenderat — 关系代名词 quam 的先行词 causa(原因、借口)被吸收到关系从句中,形成同格。直译为“他作为出发借口所提出的那个原因”。
  3. §40adeundi sui — 动形词 sui 在此作为单复数同形的代名词属格,虽然指代复数的“人们自身”,但在语法上被视作单数中性,与动形词 adeundi 一致,意为“接近他们自己”。
  4. §42ob epotam in conuiuio propinante se uini amphoram — 介词 ob 支配名词 amphoram 及其相一致的被动分词 epotam(被喝光),表示“因为一瓮酒被喝光”。在此结构中嵌入了以提比略自身为主语的独立夺格短语 propinante se(在他敬酒时)。
  5. §43deficientis — 现在分词 deficio(衰退、减弱)的属格单数,在此可作形容词修饰 libidines(意为“衰退的性欲”),或作名词性用法指代“衰退之人(提比略自身)”(即“他那正在衰退的性欲”)。此处采用后一种解释。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 提贝里乌斯传 §38-43. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:38-43

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。