§99.17Sequitur nos ut in aliis rebus, ita in hac quoque hoc vitium, ad plurium exempla componi nec quid oporteat, sed quid soleat, aspicere.
和在其他事情上一样,在这一事情上我们也伴随着这一恶习:按大多数人的榜样来行事,不看什么是合宜的,而看什么是习惯的。
A natura discedimus, populo nos damus nullius rei bono auctori et in hac re sicut in aliis omnibus inconstantissimo.
我们背离自然,将自己奉献给大众——大众并非任何善事的倡导者,且在这一事情上和在所有其他事情上一样,是最反复无常的。
videt aliquem fortem in luctu suo: impium vocat et efferatum; videt aliquem conlabentem et corpori adfusum: effeminatum ait et enervem.
大众看到某人在悲伤中表现坚强,就称其为不敬和冷酷;看到某人崩溃并瘫倒在尸体上,就说他柔弱和无能。
§99.18Omnia itaque ad rationem revocanda sunt.
因此,一切事物都必须召回理性之中。
Stultius vero nihil est quam famam captare tristitiae et lacrimas adprobare, quas iudico sapienti viro alias permissas cadere, alias vi sua latas.
然而,最愚蠢的莫过于追求悲伤的名声并去证实那些眼泪,我判定,即使对智者而言,这些眼泪有时是被允许流下的,有时则是因其自身的力量而被带出的。
"Dicam quid intersit.
我将说明这其中的区别。
Cum primus nos nuntius acerbi funeris perculit, cum tenemus corpus e complexu nostro in ignem transiturum, lacrimas naturalis necessitas exprimit et spiritus ictu doloris inpulsus quemadmodum totum corpus quatit, ita oculos, quibus adiacentem umorem perpremit et expellit.
当痛苦死亡的最初消息打击我们时,当我们抱着即将从我们怀抱中投入火葬之火的遗体时,自然的必然性挤出了眼泪,而受到悲痛打击所激动的呼吸,正如它震动整个身体一样,也震动着眼睛,压迫并排出眼睛周围的液体。
§99.19Hae lacrimae per elisionem cadunt nolentibus nobis; aliae sunt, quibus exitum damus, cum memoria eorum, quos amisimus, retractatur.
这些眼泪是在我们违背意愿的情况下因挤压而落下的;还有一些眼泪,当被我们失去的人的记忆被重新唤起时,我们给它们以出路。
Et inest quiddam dulce tristitiae, cum occurrunt sermones eorum iucundi, conversatio hilaris, officiosa pietas; tunc oculi velut in gaudio relaxantur.
在悲伤中也存在着某种甜蜜,当他们令人愉快的谈话、欢快的交往和尽职的孝爱浮现在脑海中时;那时,眼睛就如同在喜悦中一样舒展开来。
His indulgemus, illis vincimur.
对后者我们予以放任,而对前者我们则被其征服。
§99.20"Non est itaque, quod lacrimas propter circulum adstantem adsidentemque aut contineas aut exprimas; nec cessant nec fluunt umquam tam turpiter quam fmguntur; eant sua sponte.
因此,你没有理由因为站立和坐在周围的人群而克制或挤出眼泪;眼泪从不曾像被虚构时那样可耻地停止或流淌;让它们顺其自然吧。
Ire autem possunt placidis atque compositis.
然而,它们也可以在温和与沉静的状态中流淌。
Saepe salva sapientis auctoritate fluxerunt tanto temperamento, ut illis nec humanitas nec dignitas deesset.
在智者的威严完好无损的情况下,眼泪常常流淌得如此适度,以至于其中既不缺乏人情,也不缺乏尊严。
Licet, inquam, naturae obsequi gravitate servata.
我说,在保持庄重的同时,服从自然是容许的。
§99.21Vidi ego in funere suorum verendos, in quorum ore amor eminebat remota omni lugentium scaena, nihil erat nisi quod veris dabatur adfectibus.
我曾在他们亲人的葬礼上见过值得尊敬的人,在他们的脸上显露出爱意,所有哀悼者的戏剧性表演都被排除了,除了给予真实情感的东西之外,一无所有。
Est aliquis et dolendi decor; hic sapienti servandus est et quemadmodum in ceteris rebus, ita etiam in lacrimis aliquid sat est; inprudentium ut gaudia sic dolores exundavere.
哀悼也有某种得体,这必须由智者来保持;并且正如在其他所有事物中一样,在眼泪中也有某种适度是足够的;愚人的悲伤就像他们的喜悦一样溢出来。
§99.22"Aequo animo excipe necessaria.
以平和的心态接受不可避免的事。
Quid incredibile, quid novum evenit? Quam multis cum maxime funus locatur, quam multis vitalia emuntur, quam multi post luctum tuum lugent! Quotiens cogitaveris puerum fuisse, cogita et hominem, cui nihil certi promittitur, quem fortuna non utique perducit ad senectutem; unde visum est, dimittit.
发生了什么不可思议、什么新鲜的事吗? 就在此时此刻,有多少人正在安排葬礼,有多少人正在购买寿衣,有多少人在你悲伤之后陷入悲伤! 每当你想到他曾是一个孩子,也要想到他也是一个人,对人来说没有任何确定的承诺,命运绝不一定会将他带向老年;命运从它认为合适的地方将他遣走。
§99.23Ceterum frequenter de illo loquere et memoriam eius, quantum potes, celebra.
此外,要经常谈论他,并尽你所能颂扬他的记忆。
Quae ad te saepius revertetur, si erit sine acerbitate ventura; nemo enim libenter tristi conversatur, nedum tristitiae.
如果这记忆的到来不带痛苦,它就会更频繁地回到你身边;因为没有人乐意与悲伤的人相处,更不用说与悲伤本身相处了。
Si quos sermones eius, si quos quamvis parvoli iocos cum voluptate audieras, saepius repete; potuisse illum implere spes tuas, quas paterna mente conceperas, audacter adfirma.
如果你曾带着喜悦倾听他的某些谈话,或他无论多么年幼时的某些玩笑,要经常重复它们;大胆地断言,他本可以实现你以父亲之心所抱有的期望。
§99.24Oblivisci quidem suorum ac memoriam cum corporibus efferre et effusissime flere, meminisse parcissime,—inhumani animi est.
忘记自己的亲人,并将他们的记忆与遗体一起送葬,在极度痛哭的同时却极少地记住他们——这是冷酷无情之心的特征。
Sic aves, sic ferae suos diligunt, quarum concitatus est amor et paene rabidus, sed cum amissis totus extinguitur.
鸟类和野兽也是这样爱它们的孩子,它们的爱是激烈的,近乎疯狂的,但在失去之后就完全熄灭了。
Hoc prudentem virum non decet; meminisse perseveret, lugere desinat.
这不合乎明智之士的体统;让他坚持记住,停止哀悼。