Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §99.9-99.16

死亡的平等与对虚饰哀悼的批判

第 196 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

作者指出人类的寿命极其短暂,死亡对所有人而言都是必然且平等的。在不否定因亲人逝去而流下自然悲伤泪水的同时,他严厉批评了那种迎合他人目光、充满虚荣与做作的哀悼表演。

§99.9Intervallis distinguimur, exitu aequamur.
我们因时间间隔而被区分,在终点上被等同。
Hoc quod inter primum diem et ultimum iacet, varium incertumque est: si molestias aestimes, etiam puero longum, si velocitatem, etiam seni angustum.
介于第一天与最后一天之间的这部分是多变且不确定的:如果按烦恼来衡量,即使对孩童而言也是漫长的;如果按速度来衡量,即使对老人而言也是短暂的。
Nihil non lubricum et fallax et omni tempestate mobilius.
无一物不是滑溜、虚幻且比任何天气都更为多变的。
Iactantur cuncta et in contrarium transeunt iubente fortuna, et in tanta volutatione rerum humanarum nihil cuiquam nisi mors certum est.
万物都在命运的指引下颠簸并转向其对立面,在人类事务如此剧烈的动荡中,对任何人来说,除了死之外没有什么是确定的。
Tamen de eo queruntur omnes, in quo uno nemo decipitur.
然而,大家都在抱怨那唯一一件谁也不会被欺骗的事。
' Sed puer decessit.
“但是一个孩子死去了。
' Nondum dico melius agi cum eo, qui cito vita defungitur; ad eum transeamus, qui consenuit.
”我暂且不说与那些早逝的人相比谁过得更好,让我们转到那个活到老迈的人身上吧。
§99.10Quantulo vincit infantem! Propone temporis profundi vastitatem et universum complectere, deinde hoc, quod aetatem vocamus humanam, conpara immenso; videbis, quam exiguum sit, quod optamus, quod cxtendimus.
他比婴儿多活了多么微不足道的一点点! 请在眼前展现深邃时间的浩瀚,拥抱宇宙,然后将我们所谓的“人类寿命”与无边无际相比;你将会看到我们所渴望的、所延长的是多么的微不足道。
Ex hoc quantum lacrimae, quantum sollicitudines occupant!
在这其中,泪水占去了多少,焦虑占去了多少!
§99.11Quantum mors, antequam veniat, optata, quantum valitudo, quantum timor! Quantum tenent aut rudes aut inutiles anni! Dimidium ex hoc edormitur.
死在降临前被期盼了多少,健康占去了多少,恐惧占去了多少! 那些无知或无用的岁月占去了多少! 这其中有一半是在睡眠中度过的。
Adice labores, luctus, pericula, et intelleges etiam in longissima vita minimum esse, quod vivitur.
再加上劳碌、悲哀、危险,你就会明白,即使在最长的生命中,真正活着的部分也是极少的。
§99.12Sed quis tibi concedet non melius se habere eum, cui cito reverti licet, cui ante lassitudinem peractum est iter? Vita nec bonum nec malum est; boni ac mali locus est.
但有谁会向你承认,那个被允许迅速返回、在疲倦之前就完成了旅途的人,境遇不是更好呢? 生命既非善也非恶;它是善与恶的场所。
Ita nihil ille perdidit nisi aleam in damnum certiorem.
因此,他除了一场注定会亏损的赌局之外,没有失去任何东西。
Potuit evadere modestus et prudens, potuit sub cura tua in meliora formari, sed, quod iustius timetur, potuit fieri pluribus similis.
他本可能变得谦逊而聪慧,本可能在你的关怀下塑造得更好,但是——这是更为合乎情理地令人担忧的——他也本可能变得像大多数人一样。
§99.13Aspice illos iuvenes, quos ex nobilissimis domibus in harenam luxuria proiecit; aspice illos, qui suam alienamque libidinem exercent mutuo inpudici, quorum nullus sine ebrietate, nullus sine aliquo insigni flagitio dies exit; plus timeri quam sperari potuisse manifestum erit.
看看那些被奢靡放荡从最高贵的门阀抛入竞技场沙地之中的年轻人吧;看看那些互相出卖廉耻、放纵自己和他人色欲的人吧,他们当中没有一天是在不醉酒中度过,没有一天不伴随着某种显赫的丑行而结束;显然,原本值得担忧的事远比值得期盼的事更多。
"Non debes itaque causas doloris accersere nec levia incommoda indignando cumulare.
因此,你不应该招引悲伤的借口,也不应该通过愤恨来堆积轻微的不便。
§99.14Non hortor, ut nitaris et surgas; non tam male de te iudico, ut tibi adversus hoc totam putem virtutem advocandam.
我并不劝勉你努力挣扎着站起来;我对你的评价不至于那么糟,以致认为你必须召集全部的美德来对抗这件事。
Non est dolor iste, sed morsus; tu illum dolorem facis.
那不是悲哀,而只是轻微的刺痛;是你把它变成了悲哀。
"Sine dubio multum philosophia profecit,si puerum nutrici adhuc quam patri notiorem animo forti desideras.
毫无疑问,如果你以坚强的心去哀悼一个比起父亲来、更被奶妈所熟悉的男童,那么哲学确实取得重大的进步了。
§99.15Quid? Nunc ego duritiam suadeo et in funere ipso rigere vultum volo et animum ne contrahi quidem patior? Minime.
怎么? 难道我现在是在鼓吹冷酷无情,并希望你在葬礼上脸色僵硬,甚至不容许你的心灵有丝毫收缩吗? 绝非如此。
Inhumanitas est ista, non virtus, funera suorum isdem oculis, quibus ipsos, videre nec commoveri ad primam familiarium divulsionem.
那是冷酷不仁,而非美德——用看待亲人本人的同样目光去看待他们的葬礼,在与亲属初次诀别时毫不动心。
Puta autem me vetare; quaedam sunt sui iuris.
然而,纵使我予以禁止;有些事情终究是自主运作的。
Excidunt etiam retinentibus lacrimae et animum profusae levant.
即使对于克制着的人,泪水也会夺眶而出,倾泻而出的泪水使心灵得到宽慰。
§99.16Quid ergo est? Permittamus illis cadere, non imperemus, fluat, quantum adfectus eiecerit, non quantum poscet imitatio.
那么到底该怎样呢? 让我们允许眼泪流下,而不是命令它们流下;让它流淌吧,流出多少取决于情感宣泄了多少,而不是模仿他人需要多少。
Nihil vero maerori adiciamus nec illum ad alienum augeamus exemplum.
我们切莫为悲哀添加任何东西,也不要按照别人的榜样去扩大它。
Plus ostentatio doloris exigit quam dolor: quotus quisque sibi tristis est! Clarius, cum audiuntur, gemunt et taciti quietique dum secretum est, cum aliquos videre, in fletus novos excitantur.
悲伤的炫耀比悲伤本身索求得更多:世上有多少人是仅为自己而悲伤的呢! 当有人听见时,他们呻吟得更响亮;虽在隐秘处保持着沉默与安静,但一旦看到有人,他们就被激发起新的哭泣。
Tunc capiti suo manus ingerunt, quod potuerant facere nullo prohibente liberius, tunc mortem comprecantur sibi, tunc lectulo devolvuntur; sine spectatore cessat dolor.
这时他们用手捶打自己的头(这本是在无人阻拦时他们可以更自由去做的事),这时他们为自己祈求死亡,这时他们从床上滚落;若是没有观众,悲哀也就止息了。

词汇与语法注释

  1. §99.9Nihil non lubricum et fallax — 双重否定(nihil non)表示强烈的肯定,意为“无一物不是滑溜且虚幻的”。non 修饰形容词 lubricum。
  2. §99.10Propone temporis profundi vastitatem et universum complectere — propone(展现)与 complectere(拥抱)均为针对读者的命令法(complectere 是异态动词 complector 的命令法第二人称单数现在时)。
  3. §99.11minimum esse, quod vivitur — “quod vivitur”中,关系代名词“quod”不带先行词,引导一个名词性从句,主导非人称被动动词“vivitur”(被活着的部分),该从句作间接引语中不定式“esse”的主语。意为“真正活着的部分是极其微小的”。
  4. §99.12non melius se habere eum — 短语“se habere”(字面意为“保持自身”,意为“处于某种状态”)是间接引语中的对格不定式结构,以“eum”为它的主格对格。结合比较级“melius”和否定词“non”,它取决于主句的疑问句“quis tibi concedet”(谁会向你承认),构成反问:“谁会向你承认他的境遇不是更好呢?”(暗示大家都会承认他更好)。
  5. §99.13plus timeri quam sperari potuisse — 非人称结构的对格不定式。被动不定式“timeri”(被担忧)与“sperari”(被期盼)作为“potuisse”(可能)的补足不定式,通过“plus...quam”进行比较。它表明对于孩子的前途而言,原本值得担忧的事比值得期盼的事更多。
  6. §99.15Puta autem me vetare — “puta”是命令法(puto 的第二人称单数现在时),意为“假设”或“想象”,引入一个假设性的讨论。对格不定式结构“me vetare”(我禁止[哭泣])取决于“puta”。
  7. §99.16quod potuerant facere nullo prohibente liberius — 关系代名词“quod”先行词为前文的“capiti suo manus ingerunt”(用手捶打自己的头)。“nullo prohibente”是由名词“nullo”(无一人)与分词“prohibente”(阻止)构成的夺格绝对结构(“在无人阻拦的情况下”)。直陈式过去完成时“potuerant”表示过去本可实现但实际上并未发生的前提(即他们本可以更自由地去做这件事)。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §99.9-99.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:99.9-99.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。