§95.1Petis a me, ut id, quod in diem suum dixeram debere differri, repraesentem et scribam tibi, an haec pars philosophiae, quam Graeci paraeneticen vocant, nos praeceptivam dicimus, satis sit ad consummandam sapientiam.
你要求我,把我曾说应当推迟到适当日子去做的那个部分,现在就付诸实施并写信告诉你:希腊人称为“劝告式”、我们称为“戒律式”的这部分哲学,是否足以使智慧得以圆满。
Scio te in bonam partem accepturum si negavero.
我知道如果我予以否定,你会善意地接受。
Eo magis promitto et verbum publicum perire non patior: "postea noli rogare, quod inpetrare nolueris.
因此我更加愿意承诺,并且不让那句世俗的格言失效:“此后,不要请求你并不真正想要得到的东西。
" §95.2Interdum enim enixe petimus id, quod recusaremus, si quis offerret.
” 因为有时我们热切地请求那件如果有人主动提供我们就会拒绝的东西。
Haec sive levitas est sive vernilitas, punienda est annuendi facilitate.
这种态度无论是轻浮还是阿谀,都应当用顺从答应的轻率来予以惩罚。
Multa videri volumus velle, sed nolumus.
我们想显得想要很多东西,但其实我们并不想要。
Recitator historiam ingentem attulit minutissime scriptam, artissime plicatam, et magna parte perlecta "desinam," inquit, "si vultis.
一个朗读人带来了一部用极小字体写成、卷得极紧的宏大历史,在读完一大半时,他说:“如果你们愿意,我就在此停下。
"Adclamatur "recita, recita "ab iis, qui illum ommutescere illic cupiunt.
”那些极渴望他当场闭嘴的人却大喊:“读下去,读下去!
Saepe aliud volumus, aliud optamus et verum ne dis quidem dicimus, sed di aut non exaudiunt aut miserentur.
”我们经常嘴上想要一样,心里却企求另一样,甚至对神明都不说实话;但神明要么不听,要么怜悯我们。
§95.3Ego me omissa misericordia vindicabo et tibi ingentem epistulam inpingam, quam tu si invitus leges, dicito: "ego mihi hoc contraxi "teque inter illos numera, quos uxor magno ducta ambitu torquet, inter illos, quos divitiae per summum adquisitae sudorem male habent, inter illos, quos honores nulla non arte. atque opera petiti discruciant, et ceteros malorum suorum compotes. .
我将抛弃怜悯来报复你,把一封长篇大论的信塞给你。 如果你读得不情愿,就对自己说:“这是我自己招来的。 ”并把你列入那些被花费极大心思娶回的妻子折磨的人中,列入那些被用尽血汗换来的财富折腾得痛苦不堪的人中,列入那些被用尽手段和精力争取来的名誉折磨得痛苦万分的人中,以及其他得到了自招之祸的人中。
Sed ut omisso principio rem ipsam adgrediar, "beata," inquiunt, "vita constat ex actionibus rectis; ad actiones rectas praecepta perducunt; ergo ad beatam vitam praecepta sufficiunt. "
但是,为了省去开场白而直接进入正题,他们说:“幸福的生活由正确的行为构成;戒律引导人们做出正确的行为;因此,戒律对于幸福的生活来说已经足够了。
§95.4Non semper ad actiones rectas praecepta perducunt, sed cum obsequens ingenium est; aliquando frustra admoventur, si animum opiniones obsident pravae.
” 戒律并不总是能引导人们做出正确的行为,只有当其天性顺从时才可以;如果错误的观念盘踞着心灵,戒律有时只是徒劳地被施加。
§95.5Deinde etiam si recte faciunt, nesciunt facere se recte.
其次,即使他们做对了,他们也不知道自己做对了。
Non potest enim quisquam nisi ab initio formatus et tota ratione compositus omnes exequi numeros, ut sciat, quando oporteat et in quantum et cum quo et quemadmodum et quare.
因为任何人,除非从一开始就被塑造并由完整的理智所构建,否则就无法做到尽善尽美,从而无法知道何时、到何种程度、与谁、以何种方式以及为何(应当这样做)。
Non potest toto animo honesta conari, ne constanter quidem aut libenter, sed respiciet, sed haesitabit.
他无法全心全意地去尝试高尚的事物,甚至无法持之以恒或心甘情愿地去尝试,而是会瞻前顾后,犹豫不决。
§95.6"Si honesta," inquit, "actio ex praeceptis venit, ad beatam vitam praecepta abunde sunt; atqui est illud, ergo et hoc.
“如果高尚的行为,”那人说,“来自戒律,那么对于幸福的生活来说,戒律就绰绰有余了;然而前者为真,因此后者也为真。
"His respondebimus actiones honestas et praeceptis fieri, non tantum praeceptis.
”对此我们将回答说,高尚的行为确实是由戒律促成的,但不仅仅是由戒律促成的。
§95.7"Si aliae," inquit, "artes contentae sunt praeceptis, contenta erit et sapientia, nam et haec ars vitae est.
“如果其他技术,”他说,“满足于戒律,那么智慧也将满足于戒律,因为这也是生活的技术。
Atqui gubernatorem facit ille, qui praecipit: sic move gubernaculum, sic vela summitte, sic secundo vento utere, sic adverso resiste, sic dubium communemque tibi vindica.
然而,给予指示的人造就了舵手:‘这样移动舵,这样降下帆,这样利用顺风,这样抵抗逆风,这样将不确定且公有的情况化为己用。
Alios quoque artifices praecepta conformant; ergo in hoc idem poterunt artifice vivendi. "
’戒律同样塑造了其他手艺人;因此,在生活的技术中,戒律对这一手艺人也能起到相同的作用。
§95.8Omnes istae artes circa instrumenta vitae occupatae sunt, non circa totam vitam.
” 所有那些技术都是围绕生活的工具展开的,而不是围绕整个生活。
Itaque multa illas inhibent extrinsecus et inpediunt, spes, cupiditas, timor.
因此,许多外部事物阻碍和阻挠着它们——希望、欲望、恐惧。
At haec, quae artem vitae professa est, nulla re, quo minus se exerceat, vetari potest; discutit enim inpedimenta et traicit obstantia.
而这门自称是生活技术的智慧,没有任何事物能阻止它自我实践;因为她能扫除障碍,突破阻力。
Vis scire, quam dissimilis sit aliarum artium condicio et huius? In illis excusatius est voluntate peccare quam casu, in hac maxima culpa est sponte delinquere.
你想知道其他技术的状况与这门技术的状况有多大不同吗? 在那些技术中,故意犯错比无意中犯错更容易得到原谅;而在这一门技术中,自愿犯错则是最大的罪过。
§95.9Quod dico, tale est. Grammaticus non erubescet soloecismo, si sciens fecit, erubescet, si nesciens; medicus si deficere aegrum non intellegit, quantum ad artem, magis peccat quam si se intellegere dissimulat.
我的意思是:文法家如果故意犯语法错误,不会感到脸红,如果无意中犯了,则会脸红;医生如果不知道病人正在衰弱,就其技术而言,比他假装自己知道而隐瞒犯下的罪过更大。
At in hac arte vivendi turpior volentium culpa est.
但在生活的这门技术中,故意犯错者的过错更为可耻。
Adice nunc, quod artes quoque pleraeque, immo ex omnibus liberalissimae habent decreta sua, non tantum praecepta, sicut medicina.
此外,你还要知道,大多数技术,甚至可以说是所有技术中最自由的艺术,正如医学一样,不仅有戒律,也有它们自己的教义。
Itaque alia est Hippocratis secta, alia Asclepiadis, alia Themisonis.
因此,有希波克拉底的学派,有阿斯克勒庇阿德斯的学派,还有泰米森的学派。