§95.1Petis a me, ut id, quod in diem suum dixeram debere differri, repraesentem et scribam tibi, an haec pars philosophiae, quam Graeci paraeneticen vocant, nos praeceptivam dicimus, satis sit ad consummandam sapientiam.
あなたが私に求めているのは、その期日まで延期されるべきだと私が言っていたことを、今すぐ実行してあなたに書くことである。 すなわち、ギリシア人がパライネティケー(勧告的部門)と呼び、私たちが「戒律的(部門)」と呼ぶ哲学のこの部門が、知恵を完成させるのに十分であるかどうか、ということである。
Scio te in bonam partem accepturum si negavero.
もし私が「不十分だ」と否定したなら、あなたがそれを好意的に受け止めるだろうということを、私は知っている。
Eo magis promitto et verbum publicum perire non patior: "postea noli rogare, quod inpetrare nolueris. "
それゆえに私はますます約束を果たすことにし、次のような世間の格言が廃れるのを許さない。 「後で、本当は得たくないと思うようなものを求めるな」。
§95.2Interdum enim enixe petimus id, quod recusaremus, si quis offerret.
私たちは時として、もし誰かが提供してくれるなら拒絶するようなものを、熱心に求めることがある。
Haec sive levitas est sive vernilitas, punienda est annuendi facilitate.
これが軽薄さであろうと、奴隷根性であろうと、承諾の容易さによって罰せられねばならない。
Multa videri volumus velle, sed nolumus.
私たちは多くのことを欲しているように見せかけたいが、実際には欲していない。
Recitator historiam ingentem attulit minutissime scriptam, artissime plicatam, et magna parte perlecta "desinam," inquit, "si vultis.
ある朗読者が、極めて細かく書かれ、非常にきつく巻かれた膨大な歴史の巻物を持ってきて、かなりの部分を読み終えたところで、「もし皆さんがお望みなら、ここでやめましょう」と言った。
"Adclamatur "recita, recita "ab iis, qui illum ommutescere illic cupiunt.
すると、彼がそこで黙り込むことを心から望んでいる者たちから、「朗読してくれ、朗読してくれ! 」と歓声が上がる。
Saepe aliud volumus, aliud optamus et verum ne dis quidem dicimus, sed di aut non exaudiunt aut miserentur.
私たちはしばしば、あることを願いながら、別のことを希求し、神々にさえ真実を語らない。 しかし、神々は私たちの願いに耳を貸さないか、あるいは私たちを憐れんでくださるのだ。
§95.3Ego me omissa misericordia vindicabo et tibi ingentem epistulam inpingam, quam tu si invitus leges, dicito: "ego mihi hoc contraxi "teque inter illos numera, quos uxor magno ducta ambitu torquet, inter illos, quos divitiae per summum adquisitae sudorem male habent, inter illos, quos honores nulla non arte. atque opera petiti discruciant, et ceteros malorum suorum compotes. .
私は憐れみを捨てて自ら復讐を遂げ、あなたに長大な手紙を押しつけるつもりだ。 あなたがもしそれを嫌々読むなら、こう言いなさい。 「私は自らこれを招いたのだ」。 そして、多大な野心によって娶られた妻に苦しめられている者たちの間に、最大の汗を流して獲得された富に悩まされている者たちの間に、ありとあらゆる技術と労力を尽くして求められた名誉に引き裂かれている者たちの間に、そしてその他自らの災いを手に入れた者たちの間に、自分自身を数えなさい。
Sed ut omisso principio rem ipsam adgrediar, "beata," inquiunt, "vita constat ex actionibus rectis;
しかし、前置きを省略して本題に入ることにしよう。 「幸福な生活は」と彼らは言う、「正しい行為から成り立つ。
ad actiones rectas praecepta perducunt;
正しい行為へと戒律が導く。
ergo ad beatam vitam praecepta sufficiunt. "
したがって、幸福な生活には戒律で十分である」。
§95.4Non semper ad actiones rectas praecepta perducunt, sed cum obsequens ingenium est;
戒律が常に正しい行為へと導くわけではなく、従順な性質があるときに限られる。
aliquando frustra admoventur, si animum opiniones obsident pravae.
もし精神に誤った意見が取りついているなら、戒律は時に無駄に提示される。
§95.5Deinde etiam si recte faciunt, nesciunt facere se recte.
さらに、仮に正しく行っているとしても、彼らは自分が正しく行っていることを知らない。
Non potest enim quisquam nisi ab initio formatus et tota ratione compositus omnes exequi numeros, ut sciat, quando oporteat et in quantum et cum quo et quemadmodum et quare.
というのも、最初から形成され、全体の理性によって整えられた者でなければ、いつ、どの程度、誰と、どのように、なぜ(すべきか)を知るために、すべての調和を満たすことはできないからである。
Non potest toto animo honesta conari, ne constanter quidem aut libenter, sed respiciet, sed haesitabit.
精神のすべてを尽くして高潔なことに努めることはできず、一貫して、あるいは進んで行うことさえできず、後ろを振り返り、躊躇するであろう。
§95.6"Si honesta," inquit, "actio ex praeceptis venit, ad beatam vitam praecepta abunde sunt;
「もし高潔な行為が戒律から生じるなら」と相手は言う、「幸福な生活には戒律が十二分である。
atqui est illud, ergo et hoc. "His respondebimus actiones honestas et praeceptis fieri, non tantum praeceptis.
しかるに前者は真であり、したがって後者も真である」。 これに対して私たちは、高潔な行為は戒律によってもなされるが、戒律だけによってなされるのではない、と答えよう。
§95.7"Si aliae," inquit, "artes contentae sunt praeceptis, contenta erit et sapientia, nam et haec ars vitae est.
「もし他の諸技術が」と彼は言う、「戒律だけで十分であるなら、知恵もまたそれで十分であろう。 なぜなら、これもまた生きる技術だからである。
Atqui gubernatorem facit ille, qui praecipit: sic move gubernaculum, sic vela summitte, sic secundo vento utere, sic adverso resiste, sic dubium communemque tibi vindica.
現に、指示を与える者が舵手を作り出すのだ。 『舵をこのように動かせ、帆をこのように降ろせ、追い風をこのように利用せよ、向かい風にこのように抵抗せよ、不確実で万人に共通する状況を自分のものにせよ』と。
Alios quoque artifices praecepta conformant;
他の職人たちをも戒律が形作る。
ergo in hoc idem poterunt artifice vivendi. "
したがって、この生きる技術の専門家においても、戒律は同じことができるはずである」。
§95.8Omnes istae artes circa instrumenta vitae occupatae sunt, non circa totam vitam.
それらすべての技術は、人生の道具に関わっているのであって、人生全体に関わっているのではない。
Itaque multa illas inhibent extrinsecus et inpediunt, spes, cupiditas, timor.
それゆえ、外部から多くのもの、すなわち希望、欲望、恐怖がそれらの技術を抑制し、妨げる。
At haec, quae artem vitae professa est, nulla re, quo minus se exerceat, vetari potest;
しかし、生きる技術を公言するこの知恵は、いかなるものによっても、その実践を妨げられることはない。
discutit enim inpedimenta et traicit obstantia.
なぜなら、それは障害を追い払い、立ちはだかるものを突破するからである。
Vis scire, quam dissimilis sit aliarum artium condicio et huius? In illis excusatius est voluntate peccare quam casu, in hac maxima culpa est sponte delinquere.
他の技術の状況と、この技術の状況がいかに異なっているかを知りたいか。 他の技術においては、偶然に過ちを犯すよりも、故意に過ちを犯す方が言い訳が立ちやすいが、この技術においては、自発的に過ちを犯すことが最大の罪となる。
§95.9Quod dico, tale est.
私の言っていることは、次のようなことである。
Grammaticus non erubescet soloecismo, si sciens fecit, erubescet, si nesciens;
文法家は、故意に犯したなら、語法違反を恥じないが、知らずに犯したなら恥じる。
medicus si deficere aegrum non intellegit, quantum ad artem, magis peccat quam si se intellegere dissimulat.
医師は、もし患者が衰弱していることを理解していないなら、技術の点から見れば、理解しているのにそれを隠している場合よりも、大きく罪を犯している。
At in hac arte vivendi turpior volentium culpa est.
しかし、この生きる技術においては、故意に過ちを犯す者たちの罪こそがより醜いのである。
Adice nunc, quod artes quoque pleraeque, immo ex omnibus liberalissimae habent decreta sua, non tantum praecepta, sicut medicina.
さらに加えよ、多くの技術、いや、すべての自由学芸の中で最も自由な技術でさえも、医学のように、単なる戒律だけでなく、自らの教義を持っているということを。
Itaque alia est Hippocratis secta, alia Asclepiadis, alia Themisonis.
それゆえ、ヒッポクラテスの学派があり、アスクレピアデスの学派があり、テミソンの学派があるのだ。