§76.18Omnes actiones totius vitae honesti ac turpis respectu temperantur; ad haec faciendi et non faciendi ratio derigitur.
一生的所有行为都受到对高尚与卑劣之考量的调节;而做与不做的准则正是朝着这两者指引的。
Quid sit hoc, dicam: vir bonus quod honeste se facturum putaverit, faciet, etiam si laboriosum erit, faciet, etiam si damnosum erit, faciet, etiam si periculosum erit; rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam adferet, etiam si voluptatem, etiam si potentiam.
这是什么意思,我来告诉你:一个好人,凡是他认为自己应当高尚地去做的,他就会去做,即使那是艰难的,他也会去做,即使那是有损的,他也会去做,即使那是有危险的,他也会去做;相反,凡是卑劣的事,他绝不会去做,即使那能带来金钱,即使带来快乐,即使带来权力。
Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabitur.
他不会因任何事物而退缩不求高尚,也不会被任何事物引诱去作卑劣之事。
§76.19Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturus et in omni actu vitae spectaturus haec duo, nec aliud bonum quam honestum nec aliud malum quam turpe, si una indepravata virtus est et sola permanet tenoris sui; unum est bonum virtus, cui iam accidere, ne sit bonum, non potest.
因此,如果他必定会追求高尚,必定会避免卑劣,并且在一生的每一个行为中都注视着这两者,既不认为高尚之外还有其他善,也不认为卑劣之外还有其他恶;如果唯有美德是未受污染的,且是唯一保持其自身一贯方向的,那么美德就是唯一的善,它绝不可能再发生不再是善的情况。
Mutationis periculum effugit; stultitia ad sapientiam erepit, sapientia in stultitiam non revolvitur.
它逃脱了改变的危险;愚蠢可以爬行升至智慧,而智慧决不会倒退回愚蠢。
§76.20Dixi, si forte meministi, concupita volgo et formidata inconsulto impetu plerosque calcasse.
我说过——如果你或许还记得的话——大多数人曾以盲目的冲动,践踏了世俗所渴望和畏惧的事物。
Inventus est, qui flammis inponeret manum, cuius risum non interrumperet tortor, qui in funere liberorum lacrimam non mitteret, qui morti non trepidus occurreret.
我们曾发现有人将手置于火焰之中,他的笑声未被施刑者中断,他在子女的葬礼上未流一滴泪,他毫不战栗地直面死亡。
Amor enim, ira, cupiditas pericula depoposcerunt.
因为爱、愤怒、欲望都曾索求危险。
Quod potest brevis obstinatio animi aliquo stimulo excitata, quanto magis virtus, quae non ex impetu nec subito, sed aequaliter valet, cui perpetuum robur est.
魂之短暂的固执在某种刺激激发下尚且能做到这些,何况美德呢? 美德并非出于冲动或突然,而是持之以恒地发挥力量,拥有永恒的强韧。
§76.21Sequitur, ut quae ab inconsultis saepe contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala.
由此可知,那些常被无知者蔑视、且总是被智者蔑视的事物,既非善亦非恶。
Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu.
因此,唯一的善便是美德本身,它在这一种命运与那一种命运之间骄傲地行进,对两者都报以极大的蔑视。
§76.22Si hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit.
如果你接受这种观点,即在高尚之外还有某种善,那么所有的美德都会受损。
Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit.
因为如果美德注视着自身之外的任何事物,它就无法得以保持。
Quod si est, rationi repugnat, ex qua virtutes sunt, et veritati, quae sine ratione non est.
如果真是这样,这就违背了理性——美德正是源于理性,也违背了真理——而真理是离不开理性的。
Quaecumque autem opinio veritati repugnat, falsa est.
任何违背真理的观点都是错误的。
§76.23Virum bonum concedas necesse est summae pietatis erga deos esse.
你必须承认,一个好人对神明具有极高的敬虔。
Itaque quicquid illi accidit, aequo animo sustinebit; sciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt.
因此,无论发生什么事,他都会以平和的心态去承受;因为他知道,这是按照运行万物的神圣法律而发生的。
Quod si est, unum illi bonum erit, quod honestum; in hoc enim positum est et parere dis nec excandescere ad subita nec deplorare sortem suam, sed patienter excipere fatum et facere imperata.
如果是这样,对他来说唯一的善就是高尚的事物;因为顺从神明、不对突发事件发怒、不哀叹自己的命运,而是耐心地接受命运并履行被吩咐的事,都寓于其中。
§76.24Si ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas rerum vitam instruentium, quod est intolerabile, infinitum, vagum.
如果除高尚之外还有任何其他的善,对生命的贪恋、以及对维持生命之物的贪恋就会纠缠着我们,而这是难以忍受的、无止境的和飘忽不定的。
Solum ergo bonum est honestum, cui modus est.
因此,唯一的善是高尚,它是有限度的。
§76.25Diximus futuram hominum feliciorem vitam quam deorum, si ea bona sunt, quorum nullus dis usus est, tamquam pecunia, honores.
我们曾说,如果那些神明用不着的事物——比如金钱和荣誉——也是善的话,那么人类的生活就会比神明的生活更幸福。
Adice nunc, quod si modo solutae corporibus animae manent, felicior illis status restat quam est, dum versantur in corpore.
现在再补充一点:如果灵魂在脱离肉体后依然存在,那么等待它们的将是比存在于肉体之中时更幸福的状态。
Atqui si ista bona sunt, quibus per corpora utimur, emissis erit peius, quod contra fidem est, feliciores esse liberis et in universum datis clausas et obsessas.
然而,如果我们通过肉体所使用的这些东西是善的,那么对于被释放出来的灵魂来说,情况就会变糟;而认为被封闭和围困的灵魂比自由且归于宇宙的灵魂更幸福,这是违背信仰的。
§76.26Illud quoque dixeram, si bona sunt ea, quae tam homini contingunt quam mutis animalibus, et muta animalia beatam vitam actura; quod fieri nullo modo potest.
我也曾说过,如果那些既发生在人身上也发生在哑巴畜生身上的事物是善,那么哑巴畜生也将过上幸福的生活;这绝不可能发生。
Omnia pro honesto patienda sunt; quod non erat faciendum, si esset ullum aliud bonum quam honestum.
一切都必须为了高尚而忍受;如果高尚之外还有任何其他的善,这就没有必要做了。
Haec quamvis latius exsecutus essem priore epistula, constrinxi et breviter percucurri.
尽管我在前一封信中更详细地阐述了这些,但我现在将它们浓缩并简要地重温了一遍。