Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §66.45-66.53

伊壁鸠鲁的善论与斯卡伊沃拉的忍耐

第 94 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡指出伊壁鸠鲁学派关于善的划分在本质上与斯多葛学派相似,并说明在逆境中的忍耐同样能通往最高善。接着,他以自我烧灼双手的穆基乌斯·斯卡伊沃拉的不屈勇气为例,证明克服困难的主动美德比安逸的生活更值得赞美,也更为幸福。

§66.45Nec est, quare hoc inter nostra placita mireris; apud Epicurum duo bona sunt, ex quibus summum illud beatumque conponitur, ut corpus sine dolore sit, animus sine perturbatione.
而且,你没有理由在我们所持的信条中对此感到惊异;在伊壁鸠鲁那里也有两种善,那至高而幸福的生活便是由它们组成的,即身体无痛苦,心灵无扰动。
Haec bona non crescunt, si plena sunt.
这些善如果是充盈的,就不会再增长。
Quo enim crescet, quod plenum est? Dolore corpus caret; quid ad hanc accedere indolentiam potest? Animus constat sibi et placidus est; quid accedere ad hanc tranquillitatem potest?
因为那已经充盈的东西,还能往哪里增长呢? 身体免于痛苦;对于这种无痛状态,还能增添什么呢? 心灵自我稳定且平和;对于这种宁静,还能增添什么呢?
§66.46Quemadmodum serenitas caeli non recipit maiorem adhuc claritatem in sincerissimum nitorem repurgata, sic hominis corpus animumque curantis et bonum suum ex utroque nectentis perfectus est status et summam voti sui invenit, si nec aestus animo est nec dolor corpori.
正如天空的晴朗在净化为最纯净的光辉之后,不再接受更大的明亮,同样,一个照料身体和心灵并从两者中织就自身之善的人,其状态便是完美的,并且如果他的心灵没有躁动,身体没有痛苦,他就找到了自己心愿的顶峰。
Si qua extra blandimenta contingunt, non augent summum bonum, sed ut ita dicam, condiunt et oblectant.
如果有什么外部的诱惑附带发生,它们并不会增加最高善,而只是,可以这么说,为其增添风味并带来愉悦。
Absolutum enim illud humanae naturae bonum corporis et animi pace contentum est.
因为人类天性的那种绝对之善,满足于身体与心灵的和平。
§66.47Dabo apud Epicurum tibi etiamnunc simillimam huic nostrae divisionem bonorum.
我现在还要给你展示伊壁鸠鲁那里与我们类似的善的划分。
Alia enim sunt apud illum, quae malit contingere sibi, ut corporis quietem ab omni incommodo liberam et animi remissionem bonorum suorum contemplatione gaudentis.
因为在他那里,有些善是他更希望降临到自己身上的,比如免受一切不适干扰的身体安宁,以及因沉思自身之善而喜悦的心灵放松。
Alia sunt, quae quamvis nolit accidere, nihilominus laudat et conprobat, tamquam illam, quam paulo ante dicebam, malae valetudinis et dolorum gravissimorum perpessionem, in qua Epicurus fuit illo summo ac fortunatissimo die suo.
另一些善,尽管他并不希望它们发生,但他仍然予以赞扬和赞同,例如我刚才提到的对疾病和最严重痛苦的忍受,伊壁鸠鲁在他那最伟大、最幸福的一天中正是处于这种状态。
Ait enim se vesicae et exul erati ventris tormenta tolerare ulteriorem doloris accessionem non recipientia, esse nihilominus sibi illum beatum diem.
因为他说,他正忍受着膀胱和溃疡胃部的折磨,这些折磨已无法容受进一步的痛苦增加,但这一天对我来说仍然是幸福的。
Beatum autem agere, nisi qui est in summo bono, non potest.
然而,除非处于最高善之中,否则谁也无法度过幸福的生活。
§66.48Ergo et apud Epicurum sunt haec bona, quae malles non experiri, sed quia ita res tulit, et amplexanda et laudanda et exaequanda summis sunt.
因此,在伊壁鸠鲁那里也有这些善,你宁愿不去体验它们,但既然事情已经如此发生,它们就既应该被拥抱,也应该被赞扬,并且与最高善等同起来。
Non potest dici, hoc non esse par maximis bonum, quod beatae vitae clausulam inposuit, cui Epicurus extrema voce gratias egit.
不能说这个为幸福生活画上句号的善不等于最大的善,伊壁鸠鲁在临终之际用最后的声音对其表达了感谢。
§66.49Permitte mihi, Lucili virorum optime, aliquid audacius dicere: si ulla bona maiora esse aliis possent, haec ego, quae tristia videntur, mollibus illis et debeatis praetulissem, haec maiora dixissem.
最优秀的鲁基里乌斯啊,请允许我更惊人地表明:如果任何善能比其他善更大,我就会把这些看起来悲惨的善置于那些柔弱而安逸的善之上,我会称这些善更大。
Maius est enim difficilia perfringere quam laeta moderari.
因为突破难关比节制乐事更为伟大。
§66.50Eadem ratione fit, scio, ut aliquis felicitatem bene et ut calamitatem fortiter ferat.
我知道,出于同样的道理,一个人能很好地承受顺境,也能勇敢地承受逆境。
Aeque esse fortis potest, qui pro vallo securus excubuit nullis hostibus castra temptantibus et qui succisis poplitibus in genua se excepit nec arma dimisit;
那在没有敌人袭营的情况下、在堡垒前安全守夜的人,与那被砍断膝盖后跪在地上却未丢弃武器的人,同样可以是勇敢的;‘愿你的美德昌盛!
"macte virtute esto "sanguinolentis ex acie redeuntibus dicitur.
’是对那些带着血迹从战场归来的人说的。
Itaque haec magis laudaverim bona exercita et fortia et cum fortuna rixata.
因此,我更愿意赞美这些经过锻炼的、勇敢的、与命运搏斗的善。
§66.51Ego dubitem, quin magis laudem truncam illam et retorridam manum Mucii quam cuiuslibet fortissimi salvam? Stetit hostium flammarumque contemptor et manum suam in hostili foculo destillantem perspectavit, donec Porsenna, cuius poenae favebat, gloriae invidit et ignem invito eripi iussit.
难道我会怀疑,自己是否更赞美穆基乌斯那只残缺而焦黑的手,而不是任何最勇敢之人的完好之手吗? 他站立着,蔑视敌人与火焰,注视着自己的手在敌人的火盆中滴落,直到那本乐见他受罚的波塞纳,嫉妒他的光荣,并下令违背其意愿地将火移开。
§66.52Hoc bonum quidni inter prima numerem tantoque maius putem quam illa secura et intemptata fortunae, quanto rarius est hostem amissa manu vicisse quam armata? "Quid ergo?" inquis, "hoc bonum tibi optabis? "Quidni? Hoc enim nisi qui potest et optare, non potest facere.
为什么我不把这种善列入第一类的善中,并且认为它比那些安稳且未受命运考验的善要大得多呢? 正如失去双手战胜敌人比手持武器战胜敌人要罕见得多。 ‘那么怎样? ’你说,‘你会为你自己期盼这种善吗? ’为什么不呢? 因为除非有人也能够期盼它,否则他就无法做到它。
§66.53An potius optem, ut malaxandos articulos exoletis meis porrigam? Ut muliercula aut aliquis in mulierculam ex viro versus digitulos meos ducat? Quidni ego feliciorem putem Mucium, quod sic tractavit ignem, quasi illam manum tractatori praestitisset? In integrum restituit quidquid erraverat; confecit bellum inermis ac mancus et illa manu trunca reges duos vicit.
难道我更应该期盼,自己把需要按摩的关节伸给我的男宠吗? 让一个弱女子、或者某个由男人变成弱女子的人来牵拉我的手指吗? 为什么我不认为穆基乌斯更幸福呢? 因为他对待火的方式,就像把那只手递给按摩师一样。 他完全弥补了自己所犯的过错;他赤手空拳且身有残疾地结束了战争,并用那只残缺的手击败了两位国王。
VALE.
再会。

词汇与语法注释

  1. §66.45ut corpus sine dolore sit, animus sine perturbatione — 同位语的 `ut` 从句,用以具体解释前文 `duo bona`(或 `summum illud beatumque`)的内容。
  2. §66.49mollibus illis et debeatis — 文本中的 `debeatis` 很可能是抄本中对标准现代校订本所采用的 `delicatis`(柔弱的、安逸的)的讹误。本译文采用了这一校订后的释义。
  3. §66.50macte virtute esto — 古罗马传统的祝愿与赞美套语。`macte` 为呼格(源自 `mactus`),`esto` 为命令式,`virtute` 为手段或原因夺格。
  4. §66.51Ego dubitem, quin magis laudem — 在表示怀疑或否定的表达后接 `quin` + 虚拟语气(`laudem`)的句式。由于主句是一个修辞性疑问句(实质上表示否定:“我决不怀疑”),因此引导了 `quin` 从句。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §66.45-66.53. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:66.45-66.53

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。