Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §102.12-102.20

名声与荣耀的区分及真正评价的本质

第 204 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

作者论证了名声(claritas)立足于好人正确的判断,不同于作为大众不稳定舆论的荣誉或仅仅是声音的称赞。他进而说明名声是称赞者与被称赞者双方共同的善,并批判了脱离哲学庄严本性的繁琐词句游戏。

§102.12"Quid ergo? "inquit, "et fama erit unius hominis existimatio et infamia unius malignus sermo? Gloriam quoque," inquit, "latius fusam intellego, consensum enim multorum exigit.
“那么,”对方说,“难道传闻也是一个人的评价,恶名也是一个人的恶意言论吗? 我也理解荣誉,”他说,“是传播得更广的,因为它需要许多人的共识。
"Diversa horum condicio est et illius.
”这些事情的状况与那件事情(名声)是不同的。
Quare? Quia, si de me bene vir bonus sentit, eodem loco sum, quo si omnes boni idem sentirent; omnes enim, si me cognoverint, idem sentient.
为什么? 因为,如果一个好人对我有好感,我所处的境地就像所有好人都同样看待我一样;因为所有人,如果他们了解我,都会有同样的看法。
Par illis idemque iudicium est, aeque vero inficiscitur.
他们的判断是均等且相同的,并且同样浸润着真理。
Dissidere non possunt; ita pro eo est, ac si omnes idem sentiant, quia aliud sentire non possunt. "
他们不可能有分歧;因此,这等同于所有人都有相同的看法,因为他们不可能有其他的看法。
§102.13Ad gloriam aut famam non est satis unius opinio.
” 对于荣誉或传闻,一个人的意见是不够的。
"Illic idem potest una sententia, quod omnium, quia omnium, si perrogetur, una erit; hic diversa dissimilium iudicia sunt.
”在前者(名声)中,一个人的意见与所有人的意见具有同等的力量,因为如果逐一询问所有人,他们的意见将是一致的;在后者中,则存在不同之人的多样判断。
Difficiles adfectus, dubia omnia invenies, levia, suspecta.
你会发现难以驾驭的情感,一切都是可疑的、轻浮的、不确定的。
Putas tu posse unam omnium esse sententiam? Non est unius una sententia.
你认为所有人能有一种共同的意见吗? 甚至连一个人的意见也不是单一的。
Illi placet verum, veritatis una vis, una facies est; apud hos falsa sunt, quibus adsentiuntur.
好人喜爱真理,真理的力量是单一的,它的面貌也是单一的;而在这些人(大众)那里,则是他们所赞同的虚假事物。
Numquam autem falsis constantia est: variantur et dissident. "
然而,虚假事物决无常态:它们变化不定,互相分歧。
§102.14Sed laus," inquit, "nihil aliud quam vox est, vox autem bonum non est.
” 但是,赏赞,”对方说,“不过是声音,而声音并不是善。
"Cum dicunt claritatem esse laudem bonorum a bonis redditam, non ad vocem referunt, sed ad sententiam.
”当他们说明声是好人给予好人的称赞时,他们指的不是声音,而是判断。
Licet enim vir bonus taceat, sed aliquem iudicet dignum laude esse, laudatus est.
因为即使一个好人保持沉默,只要他判定某人配得上称赞,那人就已经受到了称赞。
§102.15Praeterea aliud est laus, aliud laudatio, haec et vocem exigit.
此外,赞许(laus)是一回事,颂词(laudatio)是另一回事,后者也需要声音。
Itaque nemo dicit laudem funebrem, sed laudationem, cuius officium oratione constat.
因此,没有人说明“葬礼赞许”,而是说“葬礼颂词”,其功能在于演讲。
Cum dicimus aliquem laude dignum, non verba illi benigna hominum, sed iudicia promittimus.
当我们说某人配得上赞许时,我们向他承诺的不是人们的温和言辞,而是他们的判断。
Ergo laus etiam taciti est bene sentientis ac bonum virum apud se laudantis.
因此,赞许也属于那个虽然保持沉默但心存好意、并在内心深处赞许好人的人。
§102.16Deinde, ut dixi, ad animum refertur laus, non ad verba, quae conceptam laudem egerunt et in notitiam plurium emittunt.
其次,正如我所说,赞许是指向心灵的,而不是指向言辞的,言辞只是把内心孕育的赞许表达出来,并传播到众人的认知中。
Laudat qui laudandum esse iudicat.
判定某人应受赞许的人,就是在赞许。
Cum tragicus ille apud nos ait magnificum esse "laudari a laudato viro," laude digno ait.
当我们中间的那位悲剧诗人说“被受赞许之人赞许”是伟大的事时,他说的是“被配得上赞许的人赞许”。
Et cum aeque antiquus poeta ait "laus alit artis," non laudationem dicit, quae corrumpit artes.
当同样古老的诗人说“赞许滋养艺术”时,他指的不是败坏艺术的颂词。
Nihil enim aeque et eloquentiam et omne aliud studium auribus deditum vitiavit quam popularis adsensio.
因为没有什么能像大众的迎合那样,损害了雄辩术和一切取悦于耳朵的学术研究。
§102.17Fama vocem utique desiderat, claritas potest etiam citra vocem contingere contenta iudicio.
传闻必定需要声音,而名声即使没有声音也可以产生,它满足于判断。
Plena est non tantum inter tacentis, sed etiam inter reclamantis.
它不仅在保持沉默的人们中间是充分的,甚至在反对的人们中间也是充分的。
Quid intersit inter claritatem et gloriam dicam: gloria multorum iudiciis constat, claritas bonorum, "Cuius," inquit, "bonum est claritas, id est laus bono a bonis reddita?
我来解释一下名声与荣誉之间的区别:荣誉由多人的判断构成,而名声由好人的判断构成。 “名声,即好人给予好人的赞许,”对方说,“是谁的善?
§102.18Utrum laudati an laudantis? "Utriusque, Meum, qui laudor;
是被称赞者的善,还是称赞者的善? ”是双方的。
quia natura me amantem omnium genuit, et bene fecisse gaudeo, et gratos me invenisse virtutum interpretes laetor; hoc plurium bonum est, quod grati sunt, sed et meum.
是我这个被称赞者的,因为自然将我生成为一个爱所有人的人,我为自己行了善而高兴,也为自己找到了对我美德心存感激的理解者而欣喜;这是众人的善,因为他们心存感激,但也是我的善。
Ita enim animo conpositus sum, ut aliorum bonum meum iudicem, utique eorum, quibus ipse sum boni causa.
因为我的心灵如此安定,以至于我将他人的善视为我自己的善,尤其是那些由我带来的善。
§102.19Est istud laudantium bonum, virtute enim geritur; omnis autem virtutis actio bonum est.
那也是称赞者的善,因为这是凭美德进行的;而美德的一切行为都是善。
Hoc contingere illis non potuisset, nisi ego talis essem.
如果我不是这样的人,他们就不可能获得这一点。
Itaque utriusque bonum est merito laudari, tam mehercules quam bene iudicasse iudicantis bonum est et eius, secundum quem iudicatum est.
因此,理所当然地受到赞许是双方的善,这凭赫拉克勒斯起誓,正如做出正确判断是裁判者的善,也是被判决胜诉之人的善一样。
Numquid dubitas, quin iustitia et habentis bonum sit et autem sit eius, cui debitum solvit? Merentem laudare iustitia est; ergo utriusque bonum est.
难道你怀疑,正义既是拥有正义之人的善,也是债务被清偿之人的善吗? 赞许配得上的人就是正义;因此,这是双方的善。
§102.20Cavillatoribus istis abunde responderimus.
我们已经充分回答了那些吹毛求疵的人。
Sed non debet hoc nobis esse propositum arguta disserere et philosophiam in has angustias ex sua maiestate detrahere;
但是,我们的目的不应当是争论琐碎的事,并将哲学从其庄严的地位拖入这些狭窄的困境;比起为自己设置那些必须带着极大烦恼重新退回的弯路,走在开阔坦荡的道路上要好得多!
quanto satius est ire aperta via et recta quam sibi ipsum flexus disponere, quos cum magna molestia debeas relegere? Neque enim quicquam aliud istae disputationes sunt quam inter se perite captantium lusus.
因为那些争辩不过是人们彼此巧妙地设陷阱的游乐而已。

词汇与语法注释

  1. §102.12pro eo est, ac si — 带有虚拟语气(sentiant)的比较级习惯用语,表示“等同于……”或“就像……一样”。
  2. §102.13idem potest — 动词 `possum` 在此表示“具有效力”或“拥有力量”,与相关结构 `idem ... quod`(“与……相同”)结合,意为“具有与所有人相同的效力”。
  3. §102.16laudari a laudato viro — 引用自早期罗马悲剧诗人格奈乌斯·内维乌斯已散佚的悲剧《启程的赫克托耳》。此处的 `laudato` 带有被动可能性的色彩,意为“配得上赞许的”,而非仅仅是“实际上被赞许的”。
  4. §102.19secundum quem iudicatum est — `secundum aliquem iudicare` 是一个法律术语,意为“(在诉讼等中)判定某人胜诉”或“做出有利于某人的判决”。此处采用非人称被动语态,指代“被判定胜诉之人”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §102.12-102.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:102.12-102.20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。