Humanitext Reader

小塞内卡 · 神圣克劳狄乌斯南瓜化 §5-6

抵达天界与赫拉克勒斯的盘问

第 3 段,共 6 段 · 拉丁语

内容简介

克劳狄乌斯抵达天庭,但因其怪异的外貌和含混的言语而无人知晓其身份,朱庇特遂派赫拉克勒斯去查明。热病女神揭露了克劳狄乌斯其实出生于卢格杜努姆,恼羞成怒的克劳狄乌斯下令处死她却无人理睬,随后他遭到赫拉克勒斯的严厉威逼。

§5Quae in terris postea sint acta, supervacuum est referre.
随后在人间发生了什么,无需赘述。
Scitis enim optime, nec periculum est ne excidant memoriae quae gaudium publicum impresserit: nemo felicitatis suae obliviscitur.
因为你们非常清楚,而且大伙的喜悦所铭刻的事物,绝无从记忆中消逝之虞:没有人会忘记自己的幸福。
In caelo quae acta sint, audite: fides penes auctorem erit.
听听在天上发生了什么吧:真实性将由作者担保。
Nuntiatur Iovi venisse quendam bonae staturae, bene canum; nescio quid ilium minari, assidue enim caput movere; pedem dextrum trahere.
有人向朱庇特报告,来了一个身材魁梧、满头白发的人;他不知在威胁些什么,因为他不停地摇晃着脑袋;还拖着右脚。
Quaesisse se, cuius nationis esset: respondisse nescio quid perturbato sono et voce confusa; non intellegere se linguam eius, nec Graecum esse nec Romanum nec ullius gentis notae.
报告称他们曾询问此人是哪国人,而他用一种慌乱的声音和混杂的语调不知回答了些什么;他们听不懂他的语言,他既非希腊人也非罗马人,亦不属于任何已知民族。
Tum Iuppiter Herculem, qui totum orbem terrarum pererraverat et nosse videbatur omnes nationes, iubet ire et explorare, quorum hominum esset.
于是朱庇特命令曾游历全世界、似乎认识所有民族的赫拉克勒斯去查明这人属于什么族群。
Tum Hercules primo aspectu sane perturbatus est, ut qui etiam non omnia monstra timuerit.
这时,赫拉克勒斯一见之下确实有些慌乱,毕竟他以前也并非害怕所有的怪物。
Ut vidit novi generis faciem, insolitum incessum, vocem nullius terrestris animalis sed qualis esse marinis beluis solet, raucam et implicatam, putavit sibi tertium decimum laborem venisse.
看到这副新奇的容貌、异样的步态,以及不属于任何陆地动物、倒像海中巨兽那般沙哑而含混的声音,他以为自己的第十三项苦役到来了。
Diligentius intuenti visus est quasi homo.
仔细端详之下,觉得他倒像是个凡人。
Accessit itaque et quod facillimum fuit Graeculo, ait: " τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν, πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
于是他走上前去,用一个希腊通最拿手的方法说道: “你是何人,来自何方? 你的城邦和父母在哪里?
" Claudius gaudet esse illic philologos homines, sperat futurum aliquem historiis suis locum.
” 克劳狄乌斯很高兴那里有懂文学的人,指指自己的历史著作能占有一席之地。
Itaque et ipse Homerico versu Caesarem se esse significant ait: " Ἰλιόθεν με φέρων ἄνεμος Κικόνεσσι πέλασσεν.
于是,他自己也引用荷马的诗句,暗示自己是皇帝,说道: “风将我从伊利翁吹到了基科涅斯人的土地上。
" Erat autem sequens versus verior, aeque Homericus: " ἔνθα δʼ ἐγὼ πόλιν ἔπραθον, ὤλεσα δʼ αὐτούς.
” 然而,接下来的那句诗更符合事实,同样出自荷马: “在那里我攻占了城市,毁灭了他们。
" Et imposuerat Herculi minime vafro, §6nisi fuisset illic Febris, quae fano suo relicto sola cum illo venerat: ceteros omnes deos Romae reliquerat.
” 他本来能骗过毫无心机的赫拉克勒斯,如果不是热病女神在场的话,她离开了自家的神殿,唯独陪着他一同前来:她把其他所有的神明都留在了罗马。
"Iste" inquit "mera mendacia narrat.
“这家伙,”她说,“满嘴谎言。
Ego tibi dico, quae cum illo tot annis vixi: Luguduni natus est, Marci municipem vides.
我这个陪他生活了这么多年的人告诉你:他出生在卢格杜努姆,你看到的是马库斯的同乡。
Quod tibi narro, ad sextum decimum lapidem natus est a Vienna, Gallus germanus.
我告诉你,他出生在离维埃纳十六个里程碑的地方,是个纯种的高卢人。
Itaque quod Gallum facere oportebat, Romam cepit.
因此,就像高卢人理所应当做的那样,他占领了罗马。
Hunc ego tibi recipio Luguduni natum, ubi Licinus multis annis regnavit.
我向你保证,他出生在卢格杜努姆,那里曾由利奇努斯统治多年。
Tu autem, qui plura loca calcasti quam ullus mulio perpetuarius, Lugudunenses scire debes, et multa milia inter Xanthum et Rhodanum interesse.
而你这个比任何职业骡夫走过的地方都多的人,应当了解卢格杜努姆人,并且知道克桑托斯河与罗讷河之间相隔万里。
" Excandescit hoc loco Claudius et quanto potest murmure irascitur.
” 此时克劳狄乌斯勃然大怒,竭尽全力发出呜咽的怒吼。
Quid diceret, nemo intellegebat, ille autem Febrim duci iubebat, illo gestu solutae manus et ad hoc unum satis firmae, quo decollare homines solebat, iusserat illi collum praecidi.
没人听得懂他在说什么,但他却下令将热病拉下去,用他那只松垮无力、却唯独在做这件事时足够坚实的手势(他平时常用这个手势命令斩首),下令砍掉她的脖子。
Putares omnes illius esse libertos: adeo illum nemo curabat.
你会以为所有人都是他的释奴:因为根本没人理睬他。
tum Hercules "audi me" inquit "tu desine fatuari.
这时赫拉克勒斯说道:“听我说,别再装疯卖傻了。
Venisti huc, ubi mures ferrum rodunt.
你来到了一个连老鼠都啃铁的地方。
Citiusmihi verum, ne tibi alogias excutiam.
赶快跟我说实话,免得我把你的浑话打出来。
" Et quo terribilior esset, tragicus fit et ait: " exprome propere, sede qua genitus cluas, hoc ne peremptus stipite ad terram accidas; haec clava reges saepe mactavit feros.
” 为了显得更加可怕,他换上了悲剧的腔调说道: “快说,你生于何方,因何地而闻名,免得被这根木棒打死,倒在地上;这根大棒曾多次击杀凶悍的国王。
Quid nunc profatu vocis incerto sonas? Quae patria, quae gens mobile eduxit caput? Edissere.
你为何现在用模糊不清的腔调嘟囔? 什么家邦,什么民族养育了你这颗摇晃的脑袋? 讲清楚。
Equidem regna tergemini petens longinqua regis, unde ab Hesperio mari Inachiam ad urbem nobile advexi pecus, vidi duobus imminens fluviis iugum, quod Phoebus ortu semper obverso videt, ubi Rhodanus ingens amne praerapido fluit, Ararque dubitans, quo suos cursus agat, tacitus quietis adluit ripas vadis.
我当年去往那三体国王的遥远国度,从西海将那群名贵的牛赶回伊纳科斯的城邦,曾见过一座俯瞰两条河流的山冈,太阳升起时,总是迎面照耀着那里,在那儿,巨大的罗讷河以极湍急的洪流奔腾,而阿拉尔河迟疑着,不知该流向何方,静悄悄地用温和的浅滩冲刷着河岸。 那片土地,可是滋养你生命的故乡?
Estne illa tellus spiritus altrix tui?" " Haec satis animose et fortiter, nihilo minus mentis suae non est et timet μωροῦ πληγήν.
” 他这番话说得颇有气势且英勇,然而他并非心无挂碍,而是害怕愚人的一击。
Claudius ut vidit virum valentem, oblitus nugarum intellexit neminem Romae sibi parem fuisse, illic non habere se idem gratiae: gallum in suo sterquilino plurimum posse.
克劳狄乌斯一看到这魁梧的汉子,便收起了胡言乱语,明白虽然在罗马无人能与他抗衡,但在天庭他却没有同样的特权:正所谓雄鸡在自己的粪堆上最威风。
Itaque quantum intellegi potuit, haec visus est dicere: "Ego te, fortissime deorum Hercule, speravi mihi adfuturum apud alios, et si qui a me notorem petisset, te fui nominaturus, qui me optime nosti.
因此,在能够被理解的范围内,他似乎在说: “诸神中最勇猛的赫拉克勒斯啊,我曾寄望于你在其他神明面前能帮助我;如果有人问我要身份保证人,我本打算指名你,因为你最了解我。
Nam si memoria repetis, ego eram qui tibi ante templum tuum ius dicebam totis diebus mense Iulio et Augusto.
因为如果你回忆一下,在七月和八月里,我整天都在你的神殿前为你主持审判。
Tu scis, quantum illic miseriarum tulerim, cum causidicos audirem diem et noctem, in quos si incidisses, valde fortis licet tibi videaris, maluisses cloacas Augeae purgare: multo plus ego stercoris exhausi.
你清楚我在那里受了多少罪,日日夜夜听那些讼棍辩护,你若是遇上他们,即便你觉得自己再强壮,也会宁愿去清理奥革阿斯的牛圈:我排掉的粪便可比那多得多。
Sed quoniam volo"
但既然我想……”

词汇与语法注释

  1. §5ut qui etiam non omnia monstra timuerit — 带有关系代词的 'ut qui' 结构(伴随虚拟语气完成时 'timuerit')在此处解释了主句 'perturbatus est'(他感到慌乱)的原因。短语 'etiam non omnia monstra' 既可理解为“他并非害怕所有的怪物(暗示曾害怕过某些)”,也可理解为“他从未害怕过任何怪物”。结合赫拉克勒斯曾降伏无数怪兽的背景,这里应理解为一种对比:即便是这位从未对任何怪物产生过畏惧的英雄,在面对眼前这个未知生物时也不禁感到慌乱。
  2. §6gallum in suo sterquilino plurimum posse — 此处为基于拉丁语谚语 'gallus in suo sterquilino plurimum potest'(雄鸡在自己的粪堆上最威风)的带对格的不定式结构。鉴于前文刚刚揭露了克劳狄乌斯出生于高卢(Lugudunum)的背景,此处巧妙地利用了拉丁语中 'gallus' 既指“雄鸡”又指“高卢人”的双关语义,起到了极强的讽刺效果。
  3. §6in quos si incidisses, valde fortis licet tibi videaris, maluisses — 这是一个由关系代词引导的、使用虚拟语气过去完成时(incidisses, maluisses)表示与过去事实相反的虚拟条件句。在此结构中嵌套了让步从句 'licet tibi videaris'(即便你觉得自己再强壮)。全句的核心骨架为:“如果你当时碰上他们,(哪怕你自视甚强)你也宁可去清理奥革阿斯的牛圈。”

引用这一段

小塞内卡, 神圣克劳狄乌斯南瓜化 §5-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi011.humanitext-lat2:5-6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。