§5Quae in terris postea sint acta, supervacuum est referre.
地上でその後何が行われたかを語ることは、余計なことである。
Scitis enim optime, nec periculum est ne excidant memoriae quae gaudium publicum impresserit: nemo felicitatis suae obliviscitur.
というのも、あなた方は実によく知っているし、公衆の喜びが刻み込んだものが記憶から消え去る恐れはないからだ。 誰も自らの幸福を忘れたりはしない。
In caelo quae acta sint, audite: fides penes auctorem erit.
天上で何が行われたかを聞くがよい。 信頼性は語り手(私)の責任となるだろう。
Nuntiatur Iovi venisse quendam bonae staturae, bene canum;
ユピテルに、体格がよく、かなり白髪の、ある男がやって来たと報告される。
nescio quid ilium minari, assidue enim caput movere; pedem dextrum trahere.
その男は何か脅しをかけているようだが、というのも絶えず頭を振っているからであり、また右足を引きずっている。
Quaesisse se, cuius nationis esset: respondisse nescio quid perturbato sono et voce confusa; non intellegere se linguam eius, nec Graecum esse nec Romanum nec ullius gentis notae.
彼が、その男がどの国の者か尋ねたところ、取り乱した音と混乱した声で何やら答えたが、その言語は理解できず、ギリシア人でもローマ人でもなく、既知のいかなる民族のものでもない、と。
Tum Iuppiter Herculem, qui totum orbem terrarum pererraverat et nosse videbatur omnes nationes, iubet ire et explorare, quorum hominum esset.
そこでユピテルは、全世界を遍歴し、すべての民族を知っていると思われていたヘルクレスに、行ってそれがどこの人間か探ってくるよう命じる。
Tum Hercules primo aspectu sane perturbatus est, ut qui etiam non omnia monstra timuerit.
するとヘルクレスは、一見したところ実に困惑した。 というのも彼は、これまであらゆる怪物すら恐れたわけではなかったからである。
Ut vidit novi generis faciem, insolitum incessum, vocem nullius terrestris animalis sed qualis esse marinis beluis solet, raucam et implicatam, putavit sibi tertium decimum laborem venisse.
新手の容貌、奇妙な歩き方、そして陸上のいかなる動物のものでもなく、海の怪物にありがちな、かすれてもつれた声を見るや、彼は自分に十三番目の難業が到来したと思った。
Diligentius intuenti visus est quasi homo.
より注意深く観察すると、何やら人間のようにも見えた。
Accessit itaque et quod facillimum fuit Graeculo, ait:
"
τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν, πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
そこで彼は近づき、ギリシアかぶれの者にとって最も容易なこととして、こう言った。 \n「お前は誰で、どこから来たのか。 お前の町と親はどこにあるのか。
"
Claudius gaudet esse illic philologos homines, sperat futurum aliquem historiis suis locum.
」\n クラウディウスはそこに文献学的な人々がいることを喜び、自作の歴史書にいくらかの場所が与えられるだろうと期待する。
Itaque et ipse Homerico versu Caesarem se esse significant ait:
"
Ἰλιόθεν με φέρων ἄνεμος Κικόνεσσι πέλασσεν.
そこで彼自身もホメロスの詩句を用いて、自分がカエサルであることを示しながら言う。 \n「風が私をイリオスから運んで、キコネス人のもとへと近づけた。
"
Erat autem sequens versus verior, aeque Homericus:
"
ἔνθα δʼ ἐγὼ πόλιν ἔπραθον, ὤλεσα δʼ αὐτούς.
」\nしかし、それに続く詩句の方がより真実であり、同様にホメロスのものだった。 \n「そこで私は都市を略奪し、彼らを滅ぼした。
"
Et imposuerat Herculi minime vafro, §6nisi fuisset illic Febris, quae fano suo relicto sola cum illo venerat: ceteros omnes deos Romae reliquerat.
」\nそして、全く悪知恵のないヘルクレスを騙せただろう、もしそこに、自らの神殿を後にして彼と二人だけでやって来ていた熱病の女神がいなかったならば。 彼女は他のすべての神々をローマに残してきていたのだ。
"Iste"
inquit
"mera mendacia narrat.
\n「この男は」と彼女は言った、「純然たる嘘を語っています。
Ego tibi dico, quae cum illo tot annis vixi: Luguduni natus est, Marci municipem vides.
彼とこれほど多くの年月を共にしてきた私がお前に言いますが、彼はルグドゥヌムで生まれました。 お前が見ているのはマルクスの同郷人です。
Quod tibi narro, ad sextum decimum lapidem natus est a Vienna, Gallus germanus.
お前に語るこのことは、ウィエンナから十六マイル目の標石のところ、本物のガリア人で生まれたということです。
Itaque quod Gallum facere oportebat, Romam cepit.
だから、ガリア人がすべきことであったように、彼はローマを占領したのです。
Hunc ego tibi recipio Luguduni natum, ubi Licinus multis annis regnavit.
この男が、リキヌスが長年支配したルグドゥヌムで生まれたことを、私はお前に保証します。
Tu autem, qui plura loca calcasti quam ullus mulio perpetuarius, Lugudunenses scire debes, et multa milia inter Xanthum et Rhodanum interesse.
それにしても、いかなる専業の騾馬追いよりも多くの場所を踏みしめてきたお前なら、ルグドゥヌムの人々を知っているはずですし、クサントス川とロダヌス川の間には何千マイルもの隔たりがあることも知っているはずです。
"
Excandescit hoc loco Claudius et quanto potest murmure irascitur.
」\nここでクラウディウスは激怒し、できる限りのうなり声で怒り狂う。
Quid diceret, nemo intellegebat, ille autem Febrim duci iubebat, illo gestu solutae manus et ad hoc unum satis firmae, quo decollare homines solebat, iusserat illi collum praecidi.
彼が何を言っているのかは誰も理解できなかったが、彼は、あのぐにゃぐにゃした手の、しかしこの一つのことのためには十分に堅固な身振りで――それを用いて彼は人々を斬首するのが常だったのだが――、熱病の女神を連行するよう命じ、彼女の首を撥ねるよう命じたのだった。
Putares omnes illius esse libertos: adeo illum nemo curabat.
その場にいる全員が彼の解放奴隷かと思うほど、誰も彼を気に留めなかった。
tum Hercules
"audi me"
inquit
"tu desine fatuari.
そこでヘルクレスは言った。 「俺の話を聞け、戯言はやめろ。
Venisti huc, ubi mures ferrum rodunt.
お前はネズミが鉄をかじるような場所に来たのだ。
Citiusmihi verum, ne tibi alogias excutiam.
早く俺に真実を言え、さもないと、そのくだらない戯言を叩き出してやるぞ。
"
Et quo terribilior esset, tragicus fit et ait:
"
exprome propere, sede qua genitus cluas,
hoc ne peremptus stipite ad terram accidas;
」\nそして、より恐ろしく見せるために、彼は悲劇の調子になり、こう言った。 \n「速やかに明かせ、いかなる地で生まれて名乗るのか、\nこの棍棒で打ち倒されて地に倒れぬために。
haec clava reges saepe mactavit feros.
\nこの棍棒は、しばしば獰猛な王たちを屠ってきた。
Quid nunc profatu vocis incerto sonas?
Quae patria, quae gens mobile eduxit caput?
Edissere.
\nなぜ今、不確かな声の響きで呟くのか。 \nいかなる祖国、いかなる民族が、そのぐらつく頭を育てたのか。 \n語り尽くせ。
Equidem regna tergemini petens
longinqua regis, unde ab Hesperio mari
Inachiam ad urbem nobile advexi pecus,
vidi duobus imminens fluviis iugum,
quod Phoebus ortu semper obverso videt,
ubi Rhodanus ingens amne praerapido fluit,
Ararque dubitans, quo suos cursus agat,
tacitus quietis adluit ripas vadis.
私自身、三つの体を持つ王の遠き王国を目指し、\n西の海からイナコスの都市へと名高き家畜を運んだ際、\n二つの川にまたがる高台を見た。 \nそこをポエブスは昇るたびにいつも正面に見つめる。 \nそこでは巨大なロダヌス川が極めて速い流れで下り、\nアラール川は、どちらへ自らの路を向けるべきか躊躇いながら、\n静かに、穏やかな浅瀬でその堤を洗っている。 \nその地がお前の命を育んだ土地なのか。
Estne illa tellus spiritus altrix tui?"
"
Haec satis animose et fortiter, nihilo minus mentis suae non est et timet μωροῦ πληγήν.
」\n彼はこれらを十分に威勢よく勇敢に語ったが、それにもかかわらず平静ではおられず、愚者の狂暴な一撃を恐れている。
Claudius ut vidit virum valentem, oblitus nugarum intellexit neminem Romae sibi parem fuisse, illic non habere se idem gratiae: gallum in suo sterquilino plurimum posse.
クラウディウスは、その屈強な男を見るや、たわ言を忘れて、ローマでは自分に匹敵する者は誰もいなかったが、そこでは自分に同じだけの好意がないこと、すなわち雄鶏は自分の肥溜めの上でこそ最も強いということを理解した。
Itaque quantum intellegi potuit, haec visus est dicere:
"Ego te, fortissime deorum Hercule, speravi mihi adfuturum apud alios, et si qui a me notorem petisset, te fui nominaturus, qui me optime nosti.
そこで、理解できた限りにおいて、彼は次のように言っているようであった。 \n「神々の中で最も勇敢なヘルクレスよ、私はあなたが他の神々の前で私の味方になってくれると期待していました。 そして、もし誰かが私に身元保証人を求めたなら、私を実によく知っているあなたを指名するつもりでした。
Nam si memoria repetis, ego eram qui tibi ante templum tuum ius dicebam totis diebus mense Iulio et Augusto.
というのも、もし記憶を呼び起こしてくだされば、私は七月と八月の間、一日中あなたの神殿の前で裁判を行っていた者なのですから。
Tu scis, quantum illic miseriarum tulerim, cum causidicos audirem diem et noctem, in quos si incidisses, valde fortis licet tibi videaris, maluisses cloacas Augeae purgare: multo plus ego stercoris exhausi.
そこで私がどれほどの悲惨な目に遭ったか、昼も夜も弁護士どもの話を聞かされたか、あなたもご存じのはず。 もしあなたが彼らに遭遇していたなら、ご自分をどれほど強く思っておられようとも、アウゲイアスの牛舎の掃除をすることを選んだでしょう。 私の方がはるかに多くの糞便を汲み出したのです。
Sed quoniam volo"
しかし、私は…したいので、」