Humanitext Reader

小塞内卡 · 美狄亚 §464-546

美狄亚申诉旧恩与伊阿宋的拒绝

第 6 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

美狄亚向伊阿宋历数自己为他所犯下的罪行与牺牲,恳求他与自己一同逃亡,但遭到拒绝。随后美狄亚请求让孩子们随她流亡,伊阿宋出于父爱同样予以拒绝。

§464clausamque saxo noctis aeternae obruat: §465minora meritis patiar— ingratum caput,
愿它将我关进永恒黑夜的岩石中,将我摧毁:我所承受的痛苦比我应得的还要轻。
§466revolvat animus igneos tauri halitus §469hostisque subiti tela, cum iussu meo §470terrigena miles mutua caede occidit; §471adice expetita spolia Phrixei arietis §472somnoque iussum lumina ignoto dare §473insomne monstrum, traditum fratrem neci §474et scelere in uno non semel factum scelus, §475ausasqne natas fraude deceptas mea §476secare membra non revicturi senis: §478per spes tuorum liberum et certum larem, §479per victa monstra, per manus, pro te quibus §480numquam peperci, perque prseteritos metus, §481per caelum et undas, coniugi testes mei, §482miserere, redde supplici felix vicem.
——忘恩负义的人啊,让你的心重新回想那头公牛吐出的烈火般的气息,以及那突然出现的敌人的武器,当时在我的命令下,大地所生的兵士因互相残杀而倒地;再算上那历经千辛万苦求得的弗里克索斯公羊的毛皮,以及被命令闭上双眼、陷入未知沉睡的那头彻夜不眠的怪物,还有被献给死亡的我的弟弟,以及在这一件罪行中不止一次犯下的罪恶,还有那些被我的诡计所骗,竟敢肢解那绝不可能再复活的老人的肢体的女儿们:凭着你孩子们的前程,凭着你那安稳的家园,凭着那些被制服的怪物,凭着我为了你从未吝惜过的双手,凭着曾经有过的恐惧,凭着见证我婚姻的天空与波涛,怜悯我吧,愿身处幸福之中的你向这位恳求者施以报答。
§477aliena quaerens regna deserni mea: §483ex opibus illis, quas procul raptas Scythae §484usque a perustis Indiae populis agunt, §485quas quia referta vix domus gaza capit, §486ornamus auro nemora, nil exul tuli §487nisi fratris artus: hos quoque impendi tibi; §488tibi patria cessit, tibi pater, frater, pudor— §489hac dote nupsi.
为了追求异国的王权,我背弃了自我的国土:那些被斯基泰人从遥远的地方夺来、一路从被烈日灼烧的印度各族人民中驱运而来的财富,因为我们那装满珍宝的宫殿几乎无法容纳,以至于我们用黄金来装饰林木的那些财富中,我作为一个流亡者一无所带,除了弟弟的肢体外什么也没带走:而这些,我也为你付出了;为了你,祖国让步了,为了你,父亲、弟弟、羞耻心都被抛弃了—— 我是带着这份嫁妆成婚的。
redde fugienti sua.
把属于逃亡者的一切还给她吧。
§490Perimere cum te vellet infestus Creo, §491lacrimis meis evictus exilium dedit.
伊阿宋:当充满敌意的克瑞翁想要消灭你时,他在我的眼泪面前让步,赐予了你流亡。
§492Poenam putabam: munus ut video est fuga.
美狄亚:我本以为那是惩罚:但现在看来,流亡竟是恩赐。
§493Dum licet abire, profuge teque hinc eripe: §494gravis ira regum est semper,
伊阿宋:趁着现在还可以离去,快快逃走,把自己从这里救出去:君王之怒向来是沉重的。
§494bHoc suades mihi, §495praestas Creusae: paelicem invisam amoves.
美狄亚:你劝我这么做,实际上是在向克瑞乌萨大献殷勤:移走这令人厌恶的情妇。
§496Medea amores obicit?
伊阿宋:美狄亚竟然指责我的爱情?
§496bEt caedem et dolos.
美狄亚:还有杀戮和阴谋。
§497Obicere tandem quod potes crimen mihi?
伊阿宋:你究竟能把什么罪名加在我的头上?
§498Quodcumque feci.
美狄亚:我所做过的一切。
§498bRestat hoc unum insuper, §499tuis ut etiam sceleribus fiam nocens.
伊阿宋:难道除此之外,还剩下这一件事吗:连你所犯下的罪恶也让我来承担罪名。
§500Tua illa, tua sunt illa: cui prodest scelus §501is fecit— omnes coniugem infamem arguant, §502solus tuere, solus insontem voca: §503tibi innocens sit quisquis est pro te nocens.
美狄亚:那些罪行是你的,完全是你的:谁因犯罪而得利,谁就是行凶者——哪怕所有人都指责你那声名狼藉的妻子,唯独你应当保护我,唯独你应当称我无罪:任何为了你而成为罪人的人,对你而言都应当是无罪的。
§504Ingrata vita est cuius acceptae pudet.
伊阿宋:让人为接受它而感到羞愧的生命,是不受欢迎的。
§505Retineuda non est cuius acceptae pudet.
美狄亚:让人为接受它而感到羞愧的生命,不该予以保留。
§506Quin potius ira concitum pectus doma, §507placare natis.
伊阿宋:不,你还是压制住那因愤怒而激荡的心吧,为了孩子们而平息怒火吧。
§507bAbdico eiuro abnuo— §508meis Creusa liberis fratres dabit?
美狄亚:我断绝关系、我发誓否认、我拒绝—— 难道要让克瑞乌萨给我的孩子们生下兄弟姐妹吗?
§509Regina natis exulum, afflictis potens.
伊阿宋:她是对流亡者孩子而言的王后,是能庇护受难者的权贵。
§510Ne veniat umquam tam malus miseris dies, §511qui prole foeda misceat prolem inclitam.
美狄亚:愿不幸的人永远等不来那样糟糕的一天,竟让卑贱的后代与高贵的子嗣混杂在一起。
§513Quid, misera, meque teque in exitium trahis?
伊阿宋:可怜的女人,你为什么要把我和你一起拖入毁灭?
§514abscede quaeso,
我求你,离开吧。
§514bSupplicem audivit Creo.
美狄亚:克瑞翁听取了哀求者的声音。
§515Quid facere possim, loquere,
伊阿宋:告诉我,我能做些什么?
§515bPro me? vel scelus.
美狄亚:为了我? 哪怕是犯罪。
§516Hinc rex et illinc— §516bEst (et hic maior metus)
伊阿宋:这边有国王,那边有—— 美狄亚:——有(而且这是更大的恐惧)—— 美狄亚。
§517Medea, nos † confligere, certemus sine, §518sit pretium Iason.
让我们对决吧,放手让我们争斗,就以伊阿宋为战利品。
§518bCedo defessus malis.
伊阿宋:我因灾祸而精疲力竭,我让步。
§519et ipsa casus saepe iam expertos time.
你自己也该惧怕那已经历过多次的灾祸。
§520Fortuna semper omnis infra me stetit.
美狄亚:任何命运向来都屈居于我之下。
§521Acastus instat,
伊阿宋:阿卡斯托斯正步步逼近。
§521bPropior est hostis Creo: §522utrumque profuge.
美狄亚:更近的敌人是克瑞翁:从他们双方身边逃走吧。
non ut in socerum manus §523armes nec ut te caede cognata inquines §524Medea cogit: innocens mecum fuge.
美狄亚并不强迫你拿起武器反抗岳父,也不强迫你用亲族的鲜血玷污自己:美狄亚是在敦促:清清白白地随我一同逃亡吧。
§525Et quis resistet, gemina si bella ingruant, §526Creo atque Acastus arma si iungant sua?
伊阿宋:如果双重战争侵袭而来,如果克瑞翁与阿卡斯托斯联手抗敌,谁能抵挡?
§527His adice Colchos, adice et Aeeten ducem, §528Scythas Pelasgis iunge: demersos dabo.
美狄亚:把科尔基斯人也算上,把领袖埃厄忒斯也算上,将斯基泰人与培拉斯吉人联合起来:我会让他们全部覆灭。
§529Alta extimesco sceptra,
伊阿宋:我畏惧那至高无上的王权。
§529bNe cupias vide.
美狄亚:提防你自己不要去觊觎它。
§530Suspecta ne sint, longa colloquia amputa.
伊阿宋:为了免遭猜疑,结束这段长谈吧。
§531Nunc summe toto Iuppiter caelo tona, §532intende dextram, vindices flammas para §533omnemque ruptis nubibus mundum quate.
美狄亚:现在,至高无上的朱庇特啊,在整个天穹中鸣雷吧,伸出你的右手,准备好复仇的烈焰,破开云层,震动这整个世界。
§534nec deligenti tela librentur manu §535rei me vel istum: quisquis e nobis cadet §536nocens peribit, non potest in nos tuum §537errare fulmen,
愿你的雷霆不必被谨慎之手所权衡衡定,以判定是我还是他有罪:我们中无论是谁倒下,都将以罪人的身份死去,你的雷霆绝无可能劈错我们。
§537bSana meditari incipe
伊阿宋:开始去思考些理智的事情吧,并且温和地说话。
§538et placida fare, si quod ex soceri domo §539potest fugam levare solamen, pete.
如果有什么来自我岳父家的慰藉能够减轻你流亡的痛苦,尽管提出来。
§540Contemnere animus regias, ut scis, opes §541potest soletque; liberos tantum fugae §542habere comites liceat in quorum' sinu §543lacrimas profundam.
美狄亚:如你所知,我的心能够也一向鄙视王室的财富;我只求让孩子们作为流亡的同伴,在他们的怀抱中我好宣泄我的泪水。
te novi nati manent. §544.
反正新的孩子正在等待着你。
Parere precibus cupere me fateor tuis; §545pietas vetat: namque istud ut possim pati, §546non ipse memet cogat et rex et socer.
伊阿宋:我承认我极想顺从你的请求;但父爱不容许我这么做:因为,要让我能够忍受那件事,无论是国王还是我的岳父,都无法强迫我。

词汇与语法注释

  1. §465ingratum caput — 意为“不知感恩的脑袋(人)”。此处作呼格使用,直接指代伊阿宋。
  2. §500cui prodest scelus is fecit — 著名的法律格言:“犯罪对谁有利,便是谁犯下的。”其中 "cui" 是关系代名词 "qui" 的与格,表示 "prodest"(有利)的对象。
  3. §503tibi innocens sit quisquis est pro te nocens — "tibi" 是判断与格(“对你而言”)。"sit" 是让步或命令虚拟式。"pro te" 意为“为了你”或“替你”。
  4. §534-535nec deligenti tela librentur manu rei me vel istum — "librentur" 是命令/愿望虚拟式(“愿……不被投掷”)。"rei" 是形容词 "reus"(有罪的)的属格单数阳性,与 "me vel istum" 作宾语的补足成分一致(“判定我或那人有罪”)。
  5. §545namque istud ut possim pati — "ut" 引导目的从句(“为了使我能够忍受那件事”)。"istud"(那件事)指“与孩子们分离”。

引用这一段

小塞内卡, 美狄亚 §464-546. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi004.humanitext-lat2:464-546

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。