Humanitext Reader

小塞内卡 · 美狄亚 §379-463

美狄亚的发狂以及与伊阿宋的激烈对峙

第 5 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

合唱结束,保姆描绘了美狄亚在疯狂中奔走奔跑的恐怖场景。美狄亚发誓要对王室进行无休止的复仇。此时内心沉重的伊阿宋登场,两人随即展开了充满指责的激烈对峙。

§379nec sit terris ultima Thule.
而图勒也将不再是陆地的尽头。
§380Alumna, celerem quo rapis tectis pedem?
我的孩子,你正从这宫殿里急匆匆地往哪里奔去?
§381resiste et iras comprime ac retine impetum.
停下来,压制你的怒火,克制你的冲动。
§382Incerta qualis entheos gressus tulit §383cum iam recepto maenas insanit deo §384Pindi nivalis vertice aut Nysae iugis, §385talis recursat huc et huc motu effero, §386furoris ore signa lymphati gerens, §387flammata facies spiritum ex alto citat, §388proclamat, oculos uberi fletu rigat, §389renidet: omnis specimen affectus capit, §391quo pondus animi vergat, ubi ponat minas, §390haeret: minatur aestuat queritur gemit.
正如一个狂女,在接纳了神灵之后,在冰雪覆盖的宾杜斯山顶或尼萨的山脊上发狂,迈着神魂颠倒、摇晃不定的步子,她也以狂野的动作在这里和那里奔回,脸上带着疯狂愤怒的迹象,涨红的脸庞从深处唤起急促的呼吸,她大声呼喊,用夺眶而出的泪水浸湿双眼,又展颜微笑:她显露出每一种情感的姿态,她的心思倾斜向何方,她的威胁将落在何处,她犹豫不决:她威胁着,沸腾着,抱怨着,呻吟着。
§392ubi se iste fluctus franget? exundat furor.
这股浪潮将在何处粉碎? 狂怒正在泛滥。
§393non facile secum versat aut medium scelus; §394se vincet: irae novimus veteris notas, §395magnum aliquid instat, efferum immane impium: §396vultum furoris cerno, di fallant metum!
她在心中谋划的绝非轻易之事,也不是平庸的罪行;她将超越自我:我们知道她宿怨的印记,某种巨大的灾难正在逼近,狂野、狰狞、不敬:我看到了狂怒的面容,愿神明证明我的恐惧是虚惊!
§397Si quaeris odio, misera, quem statuas modum: §398imitare amorem, regias egone ut faces
可怜的女人啊,如果你问应该给你的仇恨设定什么限度:那就去效仿你的爱吧。 难道我要对王室的婚礼火炬隐忍不报?
§399inulta patiar? segnis hic ibit dies, §400tanto petitus ambitu, tanto datus?
这好不容易求得、被勉强恩赐的一天,难道要无所事事地流逝吗?
§401dum terra caelum media libratum feret §402nitidusque certas mundus evolvet vices §403numerosque harenis derit et solem dies, §404noctem sequentur astra, dum siccas polus §405versabit Arctos, flumina in pontum cadent. §406numquam meus cessabit in poenas furor
只要大地在中央承托着平衡的天空,璀璨的宇宙展现着确定不移的交替,只要沙粒数不胜数,白天有太阳,夜晚有星辰追随,只要天极转动着永不湿润的大熊座,河流奔入大海,我惩罚恶人的狂怒就绝不平息,并且将永远增长。
§407crescetque semper, quae ferarum immanitas, §408quae Scylla, quae Charybdis Ausonium mare §409Siculumque sorbens quaeve anhelantem premens §410Titana tantis Aetna fervebit minis?
何种野兽的凶残,何种吞噬着奥索尼亚海和西西里海的斯库拉或卡律布狄斯,亦或是压迫着喘息的提坦巨人的埃特纳火山,会以如此巨大的威胁而沸腾?
§411non rapidus amnis, non procellosum mare §412Pontusve coro saevus aut vis ignium §413adiuta flatu possit inhibere impetum §414irasque nostras: sternam et evertam omnia.
急流不能,暴风雨的海洋不能,因西北风而狂暴的黑海不能,被风助长的烈火之威也不能遏制我的冲动和愤怒:我将扫平并推翻一切。
§415Timuit Creontem ac bella Thessalici ducis?
难道他害怕克瑞翁,害怕色萨利领袖发动的战争?
§416amor timere neminem verus potest, §417sed cesserit coactus et dederit manus: §418adire certe et coniugem extremo alioqui §419sermone potuit— hoc quoque extimuit ferox; §420laxare certe tempus immitis fugae §421genero licebat— liberis unus dies §422datus est duobus, non queror tempus breve:
真爱是不可能畏惧任何人的;但就算他是被迫屈服、拱手投降:他至少可以来到妻子身边,哪怕只是说上几句诀别的话——而这个‘勇猛的’男人竟然连这都害怕;至少,作为女婿,他本可以让这残酷的流亡时间宽限一些—— 却只留给两个孩子一天的期限。
§423multum patebit.
我不抱怨时间短暂:它将大有可为。
faciet hic faciet dies §424quod nullus umquam taceat— invadam deos §425et cuncta quatiam.
这一天,这一天将成就永远不会被遗忘的事业——我将侵袭神明,震动万物。
§425bRecipe turbatum malis. §426era, pectus, animum mitiga.
收回被灾难搅乱的情绪吧,女主人,宽慰你的心灵。
§426bSola est quies, §427mecum ruina cuncta si video obruta: §428mecum omnia abeant.
唯一的安宁,便是看到万物随我一同在毁灭中坍塌:让万物与我同去。
trahere, cum pereas, libet.
在自己毁灭之时,拉人陪葬是令人快慰的。
§429Quam multa sint timenda, si perstas, vide: §430nemo potentes aggredi tutus potest.
看啊,如果你执意如此,有多少可怕的事情:没有人能在袭击权贵后全身而退。
§431O dura fata semper et sortem asperam, §432cum saevit et cum parcit ex aequo malam!
啊,永远残酷的宿命和坎坷的运道,无论它肆虐还是宽宥,都同样险恶!
§433remedia quotiens invenit nobis deus §434periculis peiora: si vellem fidem §435praestare meritis coniugis, leto fuit §436caput offerendum; si mori nollem, fide §437misero carendum, non timor vicit fidem, §438sed trepida pietas: quippe sequeretur necem
神灵多少次为我们找到的救治之法,竟比危险本身还要糟糕! 如果我想对妻子的恩义保持忠诚,我就必须把自己的头颅献给死亡;如果我不想死,可怜的我就必须背弃忠诚。 并非恐惧战胜了忠诚,而是战战兢兢的父爱:因为父母的死亡必然会连累他们的子嗣。
§439proles parentum, sancta si caelum incolis §440Iustitia, numen invoco ac testor tuum: §441nati patrem vicere.
神圣的正义啊,如果你居住在天堂,我呼求并见证你的神圣:孩子们战胜了父亲。
quin ipsam quoque, §442etsi ferox est corde nec patiens iugi, §443consulere natis malle quam thalamis reor.
甚至她自己,尽管她内心刚烈,不耐束缚,我想她也更愿意为孩子们着想,而不是为了婚姻纠缠。
§444constituit animus precibus iratam aggredi.
我的心已决,要用请求去接近愤怒的她。
§445atque ecce, viso memet exiluit, furit, §446fert odia prae se: totus in vultu est dolor.
看啊,一见到我,她就跳了起来,大发雷霆,显露出她的仇恨:所有的痛苦都写在脸上。
§447Fugimus, Iason: fugimus— hoc non est novum, §448mutare sedes; causa fugiendi nova est: §449pro te solebam fugere, discedo exeo, §450penatibus profugere quam cogis tuis: §451at quo remittas? Phasin et Colchos petam §452patriumque regnum quaeque fraternus cruor
我们逃走了,伊阿宋,我们逃走了——这并非新鲜事,变换居所;但逃亡的原因却是新的:以前我是为了你而逃,如今我离去、我走出,因为你强迫我从你的家园中逃离:但你把我遣返何方? 难道要我去往法希斯河和科尔基斯,去往父亲的王国,以及那被我兄弟的鲜血浸染的土地?
§453perfudit arva? quas peti terras iubes?
你命令我去往什么土地?
§454quae maria monstras? Pontici fauces freti §455per quas revexi nobilem regum manum 455 §456adulterum secuta per Symplegadas?
你指给我哪片海洋? 是黑海的海口,我曾带领那支高贵的国王队伍穿过它,跟随一个通奸者穿过撞合岩?
§457parvamne lolcon, Thessala an Tempe petam?
我要去往小小的约尔科斯,还是色萨利的坦佩谷?
§458quascumque aperui tibi vias, clausi mihi— §459quo me remittis? exuli exilium imperas §460nec das.
我为你开辟的一切道路,都对我自己关闭了—— 你把我遣返何方? 你命令一个流亡者流亡,却不给地方。
eatur.
去吧。
regius iussit gener: §461nihil recuso, dira supplicia ingere: §462merui cruentis paelicem poenis premat §463regalis ira, vinculis oneret manus
王室的女婿下达了命令:我绝不拒绝,对我施加可怕的惩罚吧:我罪有应得,愿王室的怒火用残酷的刑罚压制这个情妇,用枷锁沉重地锁住我的双手。

词汇与语法注释

  1. 380tectis — 单数夺格,表示“从宫殿”这一起点或分离。这是省略了介词 ab 或 ex 的诗歌表达法。
  2. 382Incerta qualis — 引入比喻从句的关联结构。qualis(关系形容词)与主句中的 talis(第385行)呼应,描绘了狂女(maenas)疯狂的步伐。incerta 既可作主格修饰 maenas(“犹豫不决、步伐飘忽的狂女”),也可修饰步态。此处采用前者。
  3. 398egone ut... patiar — 人称代名词 ego 加上语气助词 -ne,后接 ut 加接续式(patiar),构成表示惊愕、愤慨和强烈拒绝的独立疑问句(“难道要我忍受……!”)。
  4. 417cesserit... dederit — 接续式完成时(第三人称单数主动语态)在此作让步接续式(“假设他已经屈服了”、“哪怕他已经投降了”),是在独立句中表示假定性让步的文法用法。
  5. 460eatur — 不及物动词 eo(走、去)的被动语态单数第三人称,作为无人称被动语态使用,表达带有决意或无可奈何的“去吧”、“走吧”。
  6. 462merui — 动词 mereo(值得、应得)的直陈式完成时。其后直接带接续式 premat 和 oneret(省去了连接词 ut),构成名词性从句,表示“我罪有应得(应受……之惩)”。亦可将 merui 理解为“我犯了罪”,后接表示愿望的接续式,但此处采用前一种名词从句的解释。

引用这一段

小塞内卡, 美狄亚 §379-463. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi004.humanitext-lat2:379-463

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。