Humanitext Reader

小塞内卡 · 美狄亚 §547-652

毒礼复仇的谋划与阿尔戈英雄的厄运

第 7 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

伊阿宋表达了对孩子们的深爱,美狄亚决定利用这一点进行报复,并命令乳母为克瑞乌萨准备涂有剧毒的礼物。合唱队歌颂了被背叛妻子的可怕愤怒,并历数了曾企图征服大海的阿尔戈英雄们的悲惨命运。

§547haec causa vitae est, hoc perusti pectoris §548curis levamen.
这就是我的生命之由,这是我焦灼胸膛的忧虑之慰藉。
spiritu citius queam §549carere, membris, luce.
我可以更快地失去呼吸、肢体与光芒。
§549bSic natos amat?
美狄亚:他竟然如此爱孩子?
§550bene est, tenetur, vulneri patuit locus.
很好,他被抓住了,伤害他的伤口已然显露。
§551suprema certe liceat abeuntem loqui §552mandata, liceat ultimum amplexum dare: §553gratum est et illud, voce iam extrema peto, §554ne, si qua noster dubius effudit dolor, §555maneant in animo verba: melioris tibi §556memoria nostri sedeat; haec irae data §557oblitterentur.
—— 至少容许我这离去之人说出最后的嘱托,容许我给予最后一次拥抱:哪怕仅此而已我也心存感激,如今我用最后的声音恳求,免得我那动摇不定的悲痛若吐露了任何话语,它们会留在你的心里:愿关于我更美好的一面的记忆留在你心中;让这些因愤怒而起的事被彻底抹去。
§557bOmnia ex animo expuli §558precorque et ipse, fervidam ut mentem regas §559placideque tractes: miserias lenit quies.
伊阿宋:我已经把一切从心中抹去,我自己也祈求你能克制那炽热的心灵,并温和处事:平静能抚平不幸。
§560Discessit, itane est? vadis oblitus mei §561et tot meorum facinorum? excidimus tibi?
美狄亚:他走了,果真如此吗? 你就这样离去,忘却了我和我的那么多恶行? 我已经从你的脑海中消失了吗?
§562numquam excidemus.
绝不会。
hoc age, omnis advoca §563vires et artes, fructus est scelerum tibi §564nullum scelus putare, vix fraudi est locus: §565timemur.
行动起来吧,唤醒你所有的力量与技艺,对你而言,罪恶的成果就是不把任何罪恶视为罪恶,几乎没有诡计施展的空间,因为我们令人畏惧。
hac aggredere, qua nemo potest
从没有人能够感到恐惧的地方发起进攻吧。
§566quicquam timere, perge, nunc aude, incipe §567quicquid potest Medea, quicquid non potest.
前进,现在就去冒险,开始吧,凡是美狄亚所能及的,以及她所不能及的一切。
§568Tu, fida nutrix, socia maeroris mei §569variique casus, misera consilia adiuva,
你,忠实的乳母,我的悲伤与多变境遇的同伴,协助我这悲惨的计划吧。
§570est palla nobis, munus aetherium, domus §571decusque regni, pignus Aeetae datum §572a Sole generis, est et auro textili §573monile fulgens quodque gemmarum nitor §574distinguit aurum, quo solent cingi comae,
我们有一件袍服,那是天赐的礼物,家族与王国的荣耀,由祖先太阳神赐予埃厄忒斯的信物;还有一串由黄金织成、闪闪发光的项链,以及宝石的璀璨令黄金更显夺目的发冠,通常用以束发。
§575haec nostra nati dona nubenti ferant, §576sed ante diris inlita ac tincta artibus,
让我们的孩子们把这些礼物送给新娘,但在此之前, 须将其涂抹并浸泡于可怕的巫术之中。
§577vocetur Hecate, sacra letifica appara: §578statuantur arae, flamma iam tectis sonet.
召唤赫卡忒吧,准备好致命的祭仪:立起祭坛,让烈火在殿宇中轰鸣。
§579Nulla vis flammae tumidive venti §580tanta, nec teli metuenda torti, §581quanta cum coniunx viduata taedis §582ardet et odit; §583non ubi hibernos nebulosus imbres §584Auster advexit properatque torrens §585Hister et iunctos vetat esse pontes §586ac vagus errat; §587non ubi impellit Rhodanus profundum, §588aut ubi in rivos nivibus solutis §589sole iam forti medioque vere §590tabuit Haemus.
合唱:没有任何火焰或狂烈之风的力量如此巨大,放出的投枪也无须如此畏惧,恰如那被夺去婚礼火炬的妻子燃起熊熊怒火与恨意之时;哪怕是多云的南风带来了冬日的暴雨,汹涌的希斯特河急流奔腾,冲断连接的桥梁,肆意泛滥漫流之时;哪怕是罗讷河冲击着深渊,或是当积雪消融汇成溪流,因仲春时节已然炽烈的骄阳,海玛斯山消融委顿之时。
§591caecus est ignis stimulatus ira §592nec regi curat patiturve frenos §593aut timet mortem: cupit ire in ipsos §594obvius enses.
被愤怒激起的火焰是盲目的,它不愿受人控制,也不容忍缰绳,亦不惧怕死亡:它渴望迎着冰冷的剑锋冲上前去。
§595parcite, o divi, veniam precamur, §596vivat ut tutus mare qui subegit, §597sed furit vinci dominus profundi §598regna secunda.
神明啊,宽恕吧,我们祈求垂怜,愿那征服了大海的人能安全地活下去;然而深渊之主因这第二王国的沦服而狂怒不已。
§599ausus aeternos agitare currus §600immemor metae iuvenis paternae §601quos polo sparsit furiosus ignes §602ipse recepit.
那竟敢驾驭永恒战车的青年,遗忘了父亲设定的终点,他疯狂地散播在天空中的烈火,最终反噬了自身。
§603constitit nulli via nota magno: §604vade qua tutum populo priori, §605rumpe nec sacro vidente sancta §606foedera mundi.
踏上无人知晓的道路让所有人都付出了巨大代价:且行于前人视作安全之途,莫在神圣宇宙的注视下,破坏宇宙之间庄严的誓盟。
§607Quisquis audacis tetigit carinae §608nobiles remos nemorisque sacri §609Pelion densa spoliavit umbra, §610quisquis intravit scopulos vagantes §611et tot emensus pelagi labores §612barbara funem religavit ora §613raptor externi rediturus auri, §614exitu diro temerata ponti §615iura piavit.
凡是触碰过那大胆船只尊贵双桨之人,凡是将圣林培利翁山那浓密的林荫剥夺殆尽之人,凡是闯入那漂流碎石之中,历经海上的无数艰难险阻,在蛮荒之境系上缆绳,妄图携掠夺而来的异国黄金而归的强盗,终因悲惨的结局,为亵渎大海律法的行为付出了赎罪的代价。
§616exigit poenas mare provocatum: §617Tiphys in primis, domitor profundi, §618liquit indocto regimen magistro; §619litore externo, procul a paternis §620occidens regnis tumuloque vili §621tectus ignotas iacet inter umbras.
被激怒的大海索要着惩罚:首当其冲的是蒂菲斯,深渊的驯服者,将掌舵之权遗留给毫无经验的新手;在异国的海岸上,远离父辈的邦国,他走向毁灭,仅以简陋的坟冢掩埋,在陌生的阴影中安息。
§622Aulis amissi memor inde regis §623portibus lentis retinet carinas §624stare querentes.
奥利斯因怀念失去的主帅,用滞涩的港口羁留住船只,任由它们徒劳地抱怨停滞不前。
§625ille vocali genitus Camena, §626cuius ad chordas modulante plectro §627restitit torrens, siluere venti, §628cura suo cantu volucris relicto §629adfuit tota comitante silva, §630Thracios sparsus iacuit per agros, §631at caput tristi fluitavit Hebro: §632contigit notam Styga Tartarumque, §633non rediturus.
那位由歌声婉转的卡墨奈所生的音乐之子,随着他的琴拨拨动弦乐之音,奔流伫立,狂风静默,飞鸟亦忘却了自我的鸣唱而伫立,整片森林随之亦步亦趋地聚集—— 如今却肢体星散地躺在色雷斯的原野上,他的头颅在忧伤的赫布罗斯河上漂流:最终到达了那众所周知的斯提克斯与塔耳塔洛斯,再也无法归来。
§634stravit Alcides Aquilone natos, §635patre Neptuno genitum necavit §636sumere innumeras solitum figuras: §637ipse post terrae pelagique pacem, §638post feri Ditis patefacta regna, §639vivus ardenti recubans in Oeta §640praebuit saevis sua membra flammis, §641tabe consumptus gemini cruoris §642munere nuptae.
阿尔喀得斯击倒了阿奎洛的双子,杀死了以涅普顿为父的那个子嗣—— 他素来擅长幻化出无穷的形态:而他自己,在平定了大地与海洋,洞开了狰狞的迪斯之国之后,竟活着躺在熊熊燃烧的欧塔山上,将自己的肢体献给了残忍的烈火,在那件作为妻子之礼的两种毒血的侵蚀下消亡。
§643stravit Ancaeum violentus ictu §644saetiger; fratrem, Meleagre, matris §645impius m actas morerisque dextra
那头浑身长满硬毛的野兽以狂暴的一击放倒了安卡奥斯;而你,梅列阿格罗斯,不义地杀害了母亲的兄弟,最终亦死在愤怒的母亲之手下。
§646matris iratae, meruere cuncti §647morte quod crimen tener expiavit §648Herculi magno puer inrepertus, §649raptus, heu, tutas puer inter undas,
他们所有人的死都罪有应得,正如那柔弱的少年在安全的水波中被掳走而用生命赎还的罪孽——这令伟大的赫拉克勒斯再也无法找到的孩子,唉,竟然在安全的水波中被夺走。
§650ite nunc, fortes, perarate pontum §651fonte timendo.
去吧,勇士们,去在那令人畏惧的泉水旁耕耘大海。
§652Idmonem, quamvis bene fata nosset,
伊德蒙,尽管他深知自己的命运,

词汇与语法注释

  1. 548spiritu citius queam carere, membris, luce — 比较级副词 citius 暗含了与“失去孩子”这一未明言的比较基准的对比,意为“(相比于失去孩子们)我更容易失去呼吸、肢体和光明”。动词 carere 支配夺格(spiritu, membris, luce),表示“缺乏、失去”。
  2. 554ne, si qua noster dubius effudit dolor, maneant in animo verba — ne 引导的从句是依附于第553行 peto 的否定意愿从句(表示请求的内容)。在条件从句中,qua 作为不定形容词修饰 verba,意为“免得我那动摇不定的悲痛若吐露了任何话语,它们会留在你的心里”。
  3. 581quanta cum coniunx viduata taedis ardet et odit — 此处与第579-580行的 tanta 构成相关结构(Nulla vis ... tanta ... quanta...)。quanta 是阴性单数主格形容词,与省略的 vis 一致,意为“(其力量)等同于……之时的力量”。分词 viduata(被剥夺的)支配分离夺格 taedis(婚礼火炬)。
  4. 646meruere cuncti morte quod crimen tener expiavit — meruere 是 meruerunt(他们应得)的诗歌缩略形式。关系从句 quod crimen ... expiavit(柔弱少年[以其死]赎还的罪行)作 meruere 的直接宾语,意为“他们所有人都因其悲惨的死亡,而应得那曾由柔弱少年(许拉斯)以死赎还的罪”。这罪行指的是阿尔戈英雄们的僭越。

引用这一段

小塞内卡, 美狄亚 §547-652. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi004.humanitext-lat2:547-652

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。