Humanitext Reader

小塞内卡 · 赫拉克勒斯 §451-540

吕科斯的纵火威胁与赫尔克里归来的预兆

第 6 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

麦加拉与吕科斯的对立达到顶点,吕科斯威胁要将麦加拉及孩子们连同神殿一同烧死。安菲特律翁向神明祈祷,随即听到了预示赫尔克里归来的大地轰鸣。

§451Pastor Pheraeos Delius pavit greges.
提洛的神曾作为牧人放牧斐赖的牲群。
§452Sed non per omnes exul erravit plagas.
但他并未作为流亡者流浪于所有的土地。
§453Quem profuga terra mater errante edidit?
逃亡的母亲在漂泊的大地上所生下的是谁?
§454Num monstra saeva Phoebus aut timuit feras?
福玻斯难道曾害怕残暴的怪物或野兽吗?
§455Primus sagittas imbuit Phoebi draco.
巨蟒最先用血染湿了福玻斯的箭。
§456Quam gravia parvus tulerit ignoras mala?
你难道不知道,那幼童曾承受过多么沉重的灾难吗?
§457E matris utero fulmine eiectus puer §458mox fulminanti proximus patri stetit.
那被雷霆从母亲子宫中击落出来的男童,随即并立于那手握雷霆的父亲身旁。
§459quid? qui gubernat astra, qui nubes quatit,
怎么?
§460non latuit infans rupis Idaeae specu?
那统治星辰、震动云霄的主宰,婴儿时难道没有藏在伊达山的岩洞之中吗?
§461sollicita tanti pretia natales habent §462semperque magno constitit nasci deum.
如此伟大的诞生伴随着忧虑的代价,神明的降生向来代价高昂。
§463Quemcumque miserum videris, hominem scias.
无论你看到谁处于悲惨之中,当知其为凡人。
§464Quemcumque fortem videris, miserum neges.
无论你看到谁展现英勇,当否认其为悲惨。
§465Fortem vocemus cuius ex umeris leo,
我们难道要称他为勇士吗?
§466donum puellae factus, et clava excidit §467fulsitque pictum veste Sidonia latus?
他的肩上那化作少女礼物的狮皮、以及那根木棒都已失落,他的身侧在西顿的华丽衣裳中闪耀?
§468fortem vocemus cuius horrentes comae
我们难道要称他为勇士吗?
§469maduere nardo, laude qui notas manus §470ad non virilem tympani movit sonum, §471mitra ferocem barbara frontem premens?
他那蓬乱的头发被香膏浸湿,他那因荣耀而闻名的双手随着并不刚毅的鼓声舞动,他那凶悍的额头上还缠着异国的头巾?
§472Non erubescit Bacchus effusos tener §473sparsisse crines nec manu molli levem §474vibrare thyrsum, cum parum forti gradu §475auro decorum syrma barbaricum trahit: §476post multa virtus opera laxari solet.
柔美的巴克科斯并不因披散蓬松的长发而羞愧,也不因用温柔的手挥舞轻盈的酒神杖而脸红,尽管他正以并不稳健的步伐拖曳着缀满黄金的异国长袍:在历经诸多劳苦之后,德行往往会松弛下来。
§477Hoc Euryti fatetur eversi domus §478pecorumque ritu virginum oppressi greges: §479hoc nulla Iuno, nullus Eurystheus iubet: §480ipsius haec sunt opera.
被摧毁的欧律托斯王家昭示了这一点,如同牲畜般遭受奴役的少女群落也昭示了这一点:这并非朱诺,也非欧律斯透斯的命令:这全是他自己的所作所为。
§480bNon nosti omnia: §481ipsius opus est caestibus fractus suis §482Eryx et Eryci iunctus Antaeus Libys, §483et qui hospitali caede manantes foci §484bibere iustum sanguinem Busiridis; §485ipsius opus est vulneri et ferro iuvius §486mortem coactus integer Cycnus pati §487nec unus una Geryon victus manu.
你并非无所不知:他的功绩,是那被他自己的拳套击碎的埃律克斯,以及与埃律克斯同遭厄运的利比亚人安泰俄斯,还有那因残杀宾客而血流不止、饮下了布西里斯应得之血的祭坛;他的功绩,还有那刀枪不入、免受创伤的却被迫以完好之躯承受死亡的克克诺斯,以及那并非一具躯体的革律翁,被他的一双手所征服。
§488eris inter istos— qui tamen nullo stupro §489laesere thalamos,
你也将成为他们中的一员——然而,他们未曾以任何奸淫玷污过婚姻的床榻。
§489bQuod Iovi hoc regi licet: §490Iovi dedisti coniugem, regi dabis; §491et te magistro non novum hoc discet nurus, §492etiam viro probante meliorem sequi.
允许朱庇特的事,也允许君王:你曾将妻子献给朱庇特,如今你将把她献给君王;有你作为导师,你的儿媳也不会学到什么新鲜事,即便丈夫首肯,也要追随更优秀的男人。
§493sin copulari pertinax taedis negat, §494vel ex coacta nobilem partum feram.
但若她固执地拒绝在婚礼中结合,哪怕是强迫她,我也要得到高贵的后代。
§495Vmbrae Creontis et penates Labdaci §496et nuptiales impii Oedipodae faces, §497nunc solita nostro fata coniugio date.
克瑞翁的幽魂啊,拉布达科斯的家神啊,以及不敬的俄狄浦斯的婚礼火把啊,如今请给我们的结合降下那惯常的宿命吧。
§498nunc, nunc, cruentae regis Aegypti nurus, §499adeste multo sanguine infectae manus.
如今,如今,埃及国王那沾满鲜血的儿媳们啊,带着你们沾满鲜血的双手到来吧。
§500dest una numero Danais: explebo nefas.
达那俄斯女儿的人数中还缺一个:我来圆满这一桩罪行。
§501Coniugia quoniam pervicax nostra abnuis §502regemque terres, sceptra quid possint scies.
既然你固执地拒绝我们的结合,并威吓君王,你便将知道王权能做什么。
§503complectere aras: nullus eripiet deus §504te mihi, nec orbe si remolito queat §505ad supera victor numina Alcides vehi.
抱紧祭坛吧:没有哪个神明能将你从我手中夺走,即便推开人世,阿尔克伊得斯能够作为胜利者升上天庭。
§506congerite silvas: templa supplicibus suis §507iniecta fiagrent, coniugem et totum gregem §508consumat unus igne subiecto rogus.
堆起木柴:让神殿连同里面的哀求者一同燃烧,放火让一处火葬堆吞噬掉妻子和她的整个族群。
§509Hoc munus a te genitor Alcidae peto, §510rogare quod me deceat, ut primus cadam.
作为阿尔克伊得斯的父亲,我向你请求这一恩宠,这也是我理应请求的:让我第一个倒下。
§511Qui morte cunctos luere supplicium iubet §512nescit tyrannus esse: diversa inroga; §513miserum veta perire, felicem iube.
那些下令所有人用死亡来抵偿惩罚的人,根本不懂得做僭主:降下不同的惩罚吧;禁止痛苦的人死去,命令幸福的人去死。
§514ego, dum cremandis trabibus accrescit rogus, §515sacro regentem maria votivo colam.
我,当火葬堆随着要燃烧的木梁而增高时,将以许愿的祭祀来膜拜那统治海洋的主宰。
§516Pro numinum vis summa, pro caelestium §517rector parensque, cuius excussis tremunt §518humana telis, impiam regis feri
啊,神明的至高力量啊,天界众神的统治者与父亲啊,因你掷出的武器凡间万物都在颤抖,请压制这残暴君王那不敬的右手吧!
§519compesce dextram! quid deos frustra precor?
——但我为何徒然向神明祈祷?
§520ubicumque es, audi, nate.
无论你在何处,听我说,我的儿子。
cur subito labant §521agitata motu templa? cur mugit solum?
为何神殿突然因震动而摇晃? 地面为何在轰鸣?
§523audimur! est est sonitus Herculei gradus.
我们的声音被听到了! 那是,那正是赫尔克里的脚步声。
§524O Fortuna viris invida fortibus, §525quam non aequa bonis praemia dividis.
啊,嫉妒勇者的命运啊,你给善人分发的奖赏是多么不公。
§526Eurystheus facili regnet in otio: §527Alcmena genitus bella per omnia §528monstris exagitet caeliferam manum: §529serpentis resecet colla feracia, §530deceptis referat mala sororibus, §531cum somno dederit pervigiles genu* §532pomis divitibus praepositus draco.
让欧律斯透斯在安逸的闲暇中统治吧:而阿尔克墨涅之子,却要在历次战争中,用那曾托起天空的手去对付各种怪物:他斩断那不断再生的巨蛇颈部,从被欺骗的姊妹们那里带回金苹果,此时那被派去守护丰硕果实的巨龙,已将它那不眠的眼睑交付于沉睡。
§533Intravit Scythiae multivagas domos §534et gentes patriis sedibus hospites, §535calcavitque freti terga rigentia §536et mutis tacitum litoribus mare.
他曾进入斯基泰人四处漂泊的居所,那些远离祖辈故土的外来族群之中,并曾踏足于冰冻的海面之上,那无声海岸边一片寂静的海洋。
§537illic dura carent aequora fluctibus, §538et qua plena rates carbasa tenderent, §539intonsis teritur semita Sarmatis,
在那里,坚硬的水面没有波涛,曾几何时船只本可扬满风帆航行的地方,如今却被披发不剪的萨尔马提亚人踏出小径。
§540stat pontus, vicibus mobilis annuis,
大海静止不动,这本在年岁交替中流动的海洋,格式化完毕。

词汇与语法注释

  1. 453errante — `errante`(现在分词 `errans` 的夺格)与 `terra`(夺格)构成夺格独立结构(“在大地漂泊之时”),指阿波罗降生前作为浮岛的提洛岛。
  2. 465vocemus — `vocemus` 是思考性虚拟语气(“我们应当称……吗?”)。`cuius`(关系代名词属格)修饰省略的先行词 `eum`(“他”),全句结构为“我们应当称那个双肩脱落下……的人为勇士吗?”
  3. 485vulneri et ferro invius — `invius`(“不可逾越的”、“防范的”)支配与格 `vulneri`(创伤)和 `ferro`(铁、刀剑)。
  4. 491te magistro — `te magistro` 是“名词+名词”的夺格独立结构(“以你为师”)。`meliorem sequi`(“跟随更优秀的人”)作 `discet` 的直接宾语(不定式短语),而 `viro probante` 是另一个夺格独立结构(“即便丈夫首肯”)。
  5. 531somno dederit pervigiles genu — `genu` 是抄本异文,通常被校订为 `genas`(“眼睑”或“双眼”),作为 `dederit`(将来完成时)的宾语。`somno` 是与格,表示“交付于沉睡”。

引用这一段

小塞内卡, 赫拉克勒斯 §451-540. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:451-540

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。